Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 18

15 AUGUSTUS 1986

Studieproblemen in de tweefasenstructuur

'Studenten hebben nog tijd ove

10 procent v a n d e eerstejaarsstudenten krijgt alleen al bij d e g e d a c h t e a a n studeren last v a n slapeloosheid, benauwdheid, hartkloppingen en naisselijkheid. Ruim een kwart heeft last v a n stress en kampt daardoor met concentratieproblemen. Aldus d e uitkomsten v a n een onderzoek v a n een Nijmeegse studentenarts, dat begin dit j a a r veel a a n d a c h t trok. 'Stress onder eerstejaars verontrustend' luidden d e krantekoppen. Als oorzaak werd d e tweefasenstructuur a a n g e w e z e n . Het w a s niet d e eerste keer dat er iemand a a n d e bel trok. Al voordat d e tweefasenstructuur daadwerkelijk werd ingevoerd signaleerden deskundigen een t o e n a m e v a n problemen bij studenten, die zich onder meer uitten als hyperventilatie, depressie, krampen in d e nek, d e rug e n d e bmk. Studeren in d e tweefasenstructuur met h a a r beperkte studieduur en d e overvolle studieprog r a m m a ' s lijkt niet erg bevorderlijk te zijn voor d e gezondheid. Twee studentendecanen a a n d e VU, Wouter van Raamsdonk en Piet Moleveld, m e n e n d a t d e studenten over het algem e e n wel iets angstiger zijn gew^orden, m a a r v r a g e n zich af of d e tweefasenstructuur als grote boosdoener k a n worden a a n g e wezen. "Wij zijn i n d e r d a a d erg huiverig voor d e monocausale verklaring die je heel regelmatig hoort," zegt Van Raamsdonk als ik d e teneur weergeef v a n het geprek dat ik zojuist met hen h e b gevoerd. Collega Moleveld vult a a n : "En niet alleen m a a r huiverig, w e zijn er v a n tijd tot tijd ook wel eens wat sarcastisch over. Tijdens ons geprek h e b ik, geloof ik, het woord 'huilerigheid' gebruikt. Dat komt doordat de klachten er zo n a a r rieken dat mensen tegen alles zijn w a t verandert. Dat sfeertje is het."

We schreven 1982 toen d e tweefasenstructuur a a n d e universiteiten werd ingevoerd. Al voor die tijd maakten veel mensen zich ernstig zorg e n over d e gevolgen die d e toenemende studiebelasting zou kunnen h e b b e n voor het welzijn v a n studenten. Inmiddels zijn er berichten over stress bij studenten verschenen. Over d e v r a a g wat d e tweefasenstructuur op dit terrein op h a a r geweten heeft verschülen decanen, psychologen en studiebegeleiders a a n d e VU v a n mening. Wel is men het erover eens dat studenten g e e n tijd meer h e b b e n om problemen voor zich uit te schuiven g e l e d e n toch niet met goed fatsoen zeggen dat je h a r d wou studeren en snel klaar wou kom e n e n carrière wou maken? Dat kon niet. Dat kreeg e e n student toen niet door zijn strot e n nu wel. Het is meer toegestaan om dat het hekwerk v a n je tand e n te laten p a s s e r e n e n d a n passeert het ook vaker." Van Raamsdonk: "De grotere prestatiegerichtheid die n a a r m e n zegt op het VWO b e s t a a t e n ongetwijfeld ook het strakkere schema v a n zo'n tweefasenstractuur zullen een rol spelen. M a a r die tweefasenstructuur h a d al zijn schaduwen vooruit geworpen, waardoor er voor '^82 ook al behoorlijk ingedikt en verschoolst was."

Banger Als we tijdens het gesprek praten over de vier j a a r oude structuur e n d e gesignaleerde stressverschijnselen relativeren d e d e c a n e n d e berichten in e e n levendige dialoog. Van Raamsdonk: "Ik heb g e e n enkel gegeven om a a n te nem e n dat dat voor d e 2000 studenten die wij hier per jaar binn e n krijgen representatieve verh a l e n zijn. Ik weet het gewoon niet. De indruk bestaat wel dat studenten wat b a n g e r zijn en wat harder werken d a n vijf, zes j a a r geleden. Maar dat is ook niet meer d a n e e n indruk hoor." Moleveld: "Ze zijn iets meer gericht op het resultaat. Ik v r a a g m e af of dat komt door d e tweefasenstructuur of doordat d e tijd dqt tolereert. Je kon twaalf jaar

M E U L E N H O F F Nieuw J.M.A. Biesheuvel Godencirkel Nieuwe, verrassende personages in het unieke universum van Biesheuvels vertell<unst Verhalen over de onlosmal<elijl{e samenhang van waan en werl<elijkheid. 216blz,f24,50/bfr490 gebonden f 36,50/bfr 730 In de boeldiandel verlcrijgbaar MEULENHOFF AMSTERDAM

i

M

Wouter v a n Raamsdonk, studentendecaan:"Ik h e b v a a k d e indruk dat studenten angstiger worden d a n nodig is." Foto AVC/VU

Moleveld: "De grote 'stressgolf' zou komen doordat je in twee j a a r d e propedeuse moet doen, m a a r die kinderen zijn niets anders g e w e n d in zes j a a r VWO!" Van Raamsdonk: "Je m a g tenslotte niet twee klassen achter elkaar doubleren, dat is het hele systeem waarin ze afgericht zijn." Moleveld: "Waar er nog bij komt d a t d e mensen hier zitten op een leeftijd w a a r o p er nog zoveel meer gebeurt, d a n dat je doctor a n d u s wordt. Ze worden ook volwassen. Soms concludeer je wel: d e mensen zijn niet zo gelukkig en h e b b e n allerlei toes t a n d e n a a n hun kop en tegelijkertijd is er in vergelijking met vroeger ook een behoorlijk stevig studieprogramma, m a a r het é é n hoeft niet het gevolg v a n het a n d e r te zijn, al kan het wel en is het incidenteel ook zo. Ik h e b eigenlijk op mijn spreekuur niet

Johan d e Koning d e indruk gekregen dat het welzijn v a n d e student, w a a r ik m a a r een klein stukje v a n k a n bekijken, zo verschrikkelijk is afg e n o m e n doordat er wat meer g e d a a n moet worden." Als w e kijken n a a r het laatst verschenen jaarverslag v a n het b u r e a u studentendecanen, d a n zien w e dat het a a n d e e l v a n d e studieproblemen in d e gesprekken die d e d e c a n e n met studenten voeren in percentages uitgedrukt aanmerkelijk is gestegen. Dat Ujkt e e n h a r d gegeven te zijn. In het studiejaar 1984/1985 b e d r o e g het gedeelte v a n d e gesprekken met propedeusestud e n t e n dat over studieproblem e n ging voor het eerst meer d a n 50 procent. Volgens d e studentendecanen is het echter m a a r d e v r a a g of dit cijfer ook betekent dat studenten meer studieproblemen h e b b e n d a n vroeger. Het a a n deel v a n d e problemen rond studiefinanciering e n militaire dienst, of zoals Moleveld het noemt 'de randvoorwaarden', is verhoudingsgewijs gedaald doordat deze problemen v a a k door het secretariaat al worden opgelost voordat het op een gesprek met e e n d e c a a n aankomt. Ook speelt m e e dat d e belangstelling v a n studentendecanen voor studieproblemen in d e loop der jaren is gegroeid, zij het in ^wisselwerking met d e problem e n w a a r studenten m e e a a n kwamen. Wellicht zijn d e studieproblemen, m e n e n d e decanen, gewoon zichtbaarder d a n vroeger. Tenslotte k a n het g e g e v e n ook beïnvloed zijn, doordat studenten niet zozeer meer studieproblemen hebben, m a a r nu genoodzaakt zijn om er tijdig iets a a n te doen. "Studenten kunnen problemen nu moeilijker simpelw e g voor zich uit schuiven," meent Moleveld. Evenmin als d e berichten over stress vormt het cijfer met betrekking tot d e studieproblemen voor d e d e c a n e n een aanleiding om v a n leer te trekken teg e n d e tweefasenstructuur. Wel w j z e n ze op d e voordelen erv a n . Hiertoe worden ze, geeft Moleveld toe, gestimuleerd door "een zekere irritatie die veroorzaakt wordt door een huUerigheid die we v a n tijd tot tijd a a n treffen, die er wel is ten aanzien v a n studenten en niet ten a a n zien v a n anderen. Wij moeten ook om acht uur op en d a n g a a n w e gewoon a a n ons werk." Een voordeel v a n d e tweefasenstructuur is volgens Moleveld dat studenten d e problemen, bijvoorbeeld rond d e doctoraalscriptie, niet meer voor zich uit kunnen schuiven om d a n m a a r wat langer over d e studie te doen. Ook wijst hij erop dat het gezien d e positie v a n

afgestudeerden op d e arbeidsmarkt v a n b e l a n g is dat ze niet te lang over hun studie h e b b e n g e d a a n : "Het late afstuderen m a a k t zeker bij d e huidige arbeidsmarkt e e n academicus ontzettend onaantrekkelijk. Hier ligt duidelijk e e n v a n d e voordelen v a n d e verkorting v a n d e studieduur." "Er zijn ook een a a n t a l n a d e len," geeft Van Raamsdonk toe, "studenten worden v a a k wat angstig. Maar ik h e b ook v a a k d e indruk dat ze angstiger word e n d a n nodig is. Voor d e prop e d e u s e h e b je tenslotte 100 procent overlap ten opzichte v a n d e cursusduur. Dus er is n i e m a n d die mij diets k a n m a ken dat hij g e e n tijd heeft om in zijn eerste j a a r Oorlog en vrede te lezen. Ze doen het natuurlijk niet, m a a r ik denk dat dat a n d e re r e d e n e n heeft."

Themagroepen De studentenpsychologen v a n d e VU zijn iets minder voorzichtig in het signaleren v a n 'monoc a u s a l e v e r b a n d e n ' tussen d e tweefasenstructuur e n het lot v a n studenten. De persoonlijke problemen die zij in b e h a n d e ling krijgen e n die meestal n a u w s a m e n h a n g e n met het studeren h e b b e n door d e beperkte studieduur meer nadruk gekregen, schrijven zij in hün jaarverslag. "De druk voor studenten om tot snelle e n g o e d e beslissingen en binnen e e n vastgestelde tijdsduur tot optimale prestaties te komen is toegenomen," staat er, "en d a a r m e e tevens d e v r a a g n a a r snelle, korter durende specifiek gerichte behandeling." Naast d e individuele gesprekk e n e n groepsbegeleiding, die zij al gaven, zijn d e psycholog e n gestart met e e n drietal themagroepen: e e n cursus Tenta-

menangst, e e n training Spreekangst in Werkgroepen en een Scriptiegroep. Deze groepen zijn er niet op gericht d e dieper liggende oorzaken v a n ieders problemen te analyseren; geprobeerd wordt om zo vlot mogelijk iemands g e d r a g bij te sturen. Deze manier v a n werken is nieuw voor d e studentenpsychologen en schenkt hen, gezien het sneUe resultaat veel bevrediging, zegt Joop GuiUiamse. Zijn collega Herman Klijn licht d e ontwikkeling toe: "Studenten h e b b e n minder speling in d e tijd die ze h e b b e n om zich studiev a a r d i g h e d e n eigen te maken. Vroeger h a d je tijd om te experimenteren. Nu is het eigenlijk zo d a t je als je hier aankomt geacht wordt die studievaardighed e n onder d e knie te hebben. Als dat niet zo is, d a n krijg je brokken." "Wat wij constateren is dat mens e n i n d e r d a a d snel brokken g a a n m a k e n en dat d a a r iets a a n te doen is door die mensen e e n kader te geven w a a r i n ze zich vrij snel specifieke vaardigh e d e n kunnen eigen maken." De studenten doen volgens Klijn niet alleen hun voordeel met d e begeleiding die zij in d e groep krijgen, m a a r ondervinden ook steun a a n elkaar, al is het alleen a l doordat ze zien dat ze niet d e enige zijn.

Schrikken "In d e beschrijving door studenten v a n hun individuele ervaring v a n tentamenangst komen a s p e c t e n voor die in zichzelf irreëel zijn," zegt GuiUiamse, die d e werkgroep Tentamenangst leidt, geleerd. "Ze zeggen ding e n als: "Ze g a a n d a n irreële dingen zeggen, in d e geest van: ik h e b aUes perfect voorbereid e n ik kom op tentamen en d a n is het net alsof er e e n rolluik dicht-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen