Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 451

3 APRIL 1987

eo] na's b i n n e n d e gezondheidszorg

1)( maakt voor 'é: iet beter' iaarmee v a n nieuwe medische apparatuur, lield de g e m o e d e r e n bezig. Sommigen toonden dch verheugd over nieuv/e technieken als die naar met verstand worden geïntroduceerd. Het nanagement v a n ziekenhuizen moet dat in joede b a n e n leiden, bijvoorbeeld door ver­ )leegkundigen te 'verlossen' v a n huishoudelijke ;n administratieve taken. Automatisering v a n )atiëntenregistratie helpt d a n wellicht. Alhoe­ ivel, dat betekent nog meer apparaten...

ook wel voordelen. En alterna­ tieven zijn niet zozeer te zoeken in minder technologieën, d a n wel in d e organisatie v a n d e verpleging." Het idee v a n e e n 'HBO­arts', d a t in het rapport wordt geopperd, spreekt Schweizer wel a a n . "Ik denk d a t het feitelijk juist is d a t e e n volledig gediplomeerde in­ tensive c a r e verpleegkundige m e e r weet, meer overziet e n m e e r k a n d o e n d a n e e n arts­ assistent in het eerste j a a r v a n zijn opleiding." Hij verwacht zo'n nieuwe functie niet snel g e ­ realiseerd, m a a r kon zich wel voorstellen d a t er speciale korte medische opleidingen a a n uni­ versiteiten komen die tot 'HBO­ arts' opleiden, iemand die het werk v a n e e n intensive c a r e verpleegkundige doet. "Indivi­ duele verpleegkundigen stap­ p e n d a n echter wel over d e scheidslijn v a n d e verpleegkun­ dige n a a r d e artsenwereld", voorzag hij bezorgd. Schweizer bekritiseerde ook ' e e n meer emotioneel e n subjec­ tieve inkleuring v a n d e taal' in het onderzoeksrapport, die hier e n d a a r zakelijke wetenschap­ pelijke formuleringen verving. Als voorbeeld n o e m d e hij e e n p a s s a g e w a a r i n te lezen valt d a t d e formele besluitvorming b i n n e n ziekenhuizen in over­ h e e r s e n d e m a t e b e p a a l d wordt door d e 'haast agressieve inte­ resse' v a n d e medisch specialis­ ten ten a a n z i e n v a n d e beheer­ sing v a n ziekte e n dood. "Agres­ sieve interesse suggereert vol­ g e n s mij e e n verkeerde interes­ se, hetgeen merkwaardig ,<iandoet voor d e belangstelling, die juist d e kern moet zijn voor e e n g o e d e beroepsuitoefening van e e n medicus", aldus Schweizer.

d a t n i e m a n d vrijwillig macht a a n je afstaat", zegt ze d e s g e ­ v r a a g d als toelichting. "Mana­ gerstermen zijn allemaal ont­ leend a a n d e oorlog. Ze zullen het wel nooit toegeven, m a a r ik vyil w e d d e n dat bij heel veel m a ­ n a g e r s Von Clausewitz onder het hoofdkussen ligt", vertelde R e n é e v a n Aller lachend. "Ik wil niet zeggen dat je het als ver­ pleegkundige op dezelfde m a ­ nier moet spelen, m a a r je moet het wel allemaal herkèrmen. Je kunt natuurlijk g e e n strategie ontwikkelen als je niet weet h o e d e zaken in elkaar zitten. Ver­ pleegkundigen, met n a m e vrou­ wen, bereiken weinig omdat ze niet inzien d a t het v a a k om e e n keihard machtsspel gaat." Volgens Van Aller is inzicht in politiek, economie, overheids­ beleid e n d e gezondheidszorg in het a l g e m e e n v a n levensbelang voor d e verpleging. "Tenminste, a l s zij iets a n d e r s wil zijn d a n e e n niet n a d e n k e n d e verlengde arm. Kennis is macht. De juiste (politieke) kennissen vermeer­ dert die macht." Mochten verpleegkundigen toch nog zo braaf blijven als ze altijd al waren, d a n voorspelt

d e gezondheidszorg?' h a d 73 procent beantwoord met: 'nega­ tief'. Forumlid ƒ. van der WUk v a n het landelijk Patiënten/ Consumenten Platiorm w a s d a a r e e n beetje gepikeerd over: "U bent het kennebjk m a s s a a l o n e e n s met d e politiek. Maar u, als verpleegkundigen, h a d er w^el zelf iets a a n kunnen doen. Dat heeft u d e afgelopen tien j a a r niet g e d a a n e n d a t n e e m ik u wél e n beetje kwalijk."

Selectie Het meest 'spectaculaire' onderw e r p dat het symposium te bied e n h a d ging over d e selectie v a n patiënten. Een gezondheidszorg die gebruik m a a k t v a n h o o g w a a r d i g e technologie is duur e n d a a r o m niet meer vanzelfsprekend voor iedereen beêchikbaar. "Indien gekozen moet worden tussen e e n oud (bijvoorbeeld 70 jaar) of e e n jong (bijvoorbeeld 20 jaar) persoon, d a n k a n het gerechtvaardigd zijn d e jongere d e voorr a n g te verlenen." Met deze stelling v a n e e n v a n d e sprekers v a n het symposium, w a s v a n d e

.dSS|[^

/

Tegenspraak

Foto AVC/VU

petraten g e e n verpleegkundi­ gen kunnen vervangen, m a a r juist meer verpleegkundigen 'verbruiken', omdat het e e n uit­ breidmg v a n d e w e r k z a a m h e ­ den betekent. De Vries schetste dat alsvolgt: "Naarmate patiën­ ten meer aangesloten zijn op opparaten, wordt h u n ünmobüi­ teit crroter en h e b b e n ze meer systeem­aansluitingen waar een infectie uit k a n voortkomen. Bovendien worden patiënten door hun grotere afhankelijk­ heid angstig e n onzeker over hun behandel­ en genezings­ ïiogelijkheden. Daardoor ont­ staat juist bij hoog­gemstrumen­ teerde afdelingen e e n grotere noodzaak om fysieke basiszorg en psychosocicde zorg te g e ­ ven." De ziekenhuispraktijk, v o e g d e ze er a a n toe, is echter zo dat er eerder minder d a n meer ver­ pleegkundigen werken. Als ze Koeten kiezen w e g e n s tijdge­ brek, gaat het bedienen e n b e ­ waken v a n d e a p p a r a t u u r voor. Ziekenhuizen h a n t e r e n d a n als strategie om d e fysieke basis­

G e r a r d v a n Schaik zorg toe te wijzen a a n leerlin­ g e n en uitzendkrachten, terwijl psychische zorg wordt overge­ laten a a n d e psycholoog, m a a t ­ schappelijk werker of patiënten­ vereniging. De Vries stelde dat voor e e n hulpbehoevende e n afhankelijke patient 'een speci­ fieke functionaris die coördi­ neert, begeleidt e n organiseert' v a n essentieel b e l a n g is. "Het zijn juist die functie­aspecten die verpleegkundigen kenmer­ kend e n essentieel vinden voor h u n beroep. Dat aspect v a n dit b e r o e p dreigt te verdwijnen door fragmentarisatie", aldus d e pessimistische onderzoek­ ster, die stelde d a t d e b e l a n g e n e n behoeften v a n patiënten e n verpleegkundigen parallel lo­ pen. Prof.dr. A.Th. Schweizer, direc­ teur gezondheidszorg v a n het Academisch Ziekeiüiuis in Lei­ den, sprak d a t tegen. "Een zeke­ r e fragmentarisatie is niet te voorkomen e n heeft misschien

Zijn kritiek werd ingetogen m a a r heftig weersproken door Mevrouw mr.drs. H.B. van Aller, bij vriend e n vijand gevreesd om h a a r scherpe presentatie. R e n é e v a n Aller ex­verpleeg­ kundige, en tegenwoordig juris­ te e n beleidsdeskundige w a s enkele jaren directeur v a n Het Beterschap, d e b e l a n g e n v e r e ­ niging voor verpleegkundigen. Ze is nu verbonden a a n d e juri­ dische faculteit v a n d e Universi­ teit v a n Amsterdam. In h a a r b e ­ spreking v a n hetzelfde rapport weersprak ze d e kntiek ingeto­ gen: "Verpleegkundigen kun­ n e n zich gelukkig prijzen met e e n dergelijk g e d e g e n e n w e ­ tenschappelijk onderbouwd on­ derzoek. D a a r e n b o v e n is het ui­ termate g o e d leesbaar. Een uit­ zondering voor w a t betreft on­ derzoek, zeker op het gebied v a n d e gezondheidszorg." Aller, met d e buk op Schweizer: "Als antwoord op d e v e r m e e n d e onwetenschappelijke uitspra­ ken' in het rapport k a n ik u d e dialogen v a n Plato aanbevelen, met n a m e Phaedrus e n d e dia­ logen 7 en 8, e n het boekje 'Zen e n d e kunst v a n het motoronder­ houd' v a n Robert Pirsig." Ook voor verpleegkundigen h a d Van AUer e e n portie filoso­ fie in voorraad. "Veranderingen moeten bevochten worden", sprak ze geheel tegen d e b r a v e a a r d der verpleegkimdigen in. "Maar het is d e v r a a g of ver­ pleegkundigen zich wülen inzet­ ten voor e e n g o e d e patiënten­ zorg Qn d a a r ook d e nodige vechüust voor wülen opbren­ gen." Voor die vechüust ver­ w e e s zij h a a r gehoor n a a r boe­ ken v a n MachiaveUi e n Von Clausewitz, bekend v a n d e op­ vatting d a t v r e d e d e voortzet­ ting is v a n d e oorlog met a n d e r e middelen. "Je moet je positie zo zien te ver­ beteren, d a t je meer inzicht krijgt e n je moet er v a n uitgaan

"i

Van Aller: "Veranderingen m o e t e n bevochten worden. Van Aller h e n het volgende toekomstbeeld: "Men leert beter het midden te houden, m e n zal veilig e r langs d e kant staan, m e n kweekt vrede met d e eigen tekorten e n ziet in toenemende mate de belangen van de patient e n zichzelf over het hoofd."

Kosten Schweizer vroeg zich af w a t precies d e boodschap wordt w a a r m e e verpleegkundigen a l s ze het ooit e e n s worden met elkaar, richting 'Den H a a g ' trekken. Of Vgn AUer misschien met betrekking tot het onderwerp technologie e e n eis kon formuleren? Ze kon het meteen: "Ik zou wel g r a a g e e n kosten/batena n a l y s e willen zien v a n al die nieuwe technologieën. Merkw a a r d i g g e n o e g h a n g e n overal in d e gezondheidszorg kostenplaatjes a a n , m a a r als het om die technologie gaat, of d a t nu niersteenvergruizers zijn of automatiseerapparatuur, maakt m e n niet vooraf zo'n analyse, of zelfs m a a r e e n nutsanalyse. Ik vind het hoogst onwetenschappehjk dat het b e l a n g niet vooraf wordt becijferd." Het symposium werd afgesloten met e e n forum. Daar w e r d e n ook enkele resultaten bekend g e m a a k t v a n e e n enquête die 's ochtends onder d e symposiumg a n g e r s w a s gehouden. Van d e bezoekers bleek zestig procent in d e verpleging te werken. En d e v r a a g 'Hoe ervaart u d e invloed v a n d e huidige politiek op

Foto AVC/VU

a a n w e z i g e n 39 procent het er niet m e e eens, 14 procent wist het met e n 48 procent w a s het e e n s met deze vorm v a n selectie. Prol.dr. J.M. Greep, hoogler a a r heelkunde a a n d e Limburgse universiteit wist d e meest simpele oplossing om selectie v a n patiënten te voorkomen. "We moeten gewoon d e overheid duidelijk maken: e é n zo'n duikboot minder e n d e z a a k is geregeld."

Advertentie

JOURNALISTIEK:

VAN

GROOT FORMAAT

HET NIEUWE VRIJ NEDERLAND MAGAZINE IS UIT VOOR DE KLEINE PRIJS VAN ƒ 2,50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen