Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 569

19 JUNI 1987 Een recente persconferentie in het WTC­complex. O nderzoeker Theo Compernolle zet uiteen dat het traditionele onderwijs in Vlaanderen voordelen heeft voor het welzijn v a n d e leerlin­ gen in vergelijking tot het ver­ nieuwde onderwijs. O p d e eer­ ste rij zit e e n verslaggeefster van d e Volkskrant, met in h a a r ene h a n d e e n broodje e n in haar a n d e r e h a n d e e n kopje koffie. Uw conclusies zijn zo on­ genuanceerd, vertelt ze d e on­ derzoeker terwijl ze het broodje wegwerkt, het g e v a a r is groot dat beleidsmakers er misbruik van maken. Na afloop v a n d e persconferen­ tie ontmoet ik Leo Prick. "Com­ pernoUe wordt a a n g e v a l l e n op de uitkomsten v a n zijn onder­ zoek, omdat die niet p a s s e n in het denken v a n d e ­ ik zal m a a r zeggen ­ progressieve media," vindt hij "De ellende in ons on­ derwijs is dat e e n heleboel za­ ken niet meer b e s p r e e k b a a r zijn omdat m e n vantevoren al zijn standpunt heeft ingenomen."

O n d e r w i j s k u n d i g e Leo Prick hekelt discussie over b a s i s v o r m i n g

Verschaalde idealen politiseren onderwijs Hebben onafhankelijke wetenschappers nog wel iets in te brengen in onderwijskundig Ne­ derland? De huidige discussie over de basisvor­ ming laat zien dat politici en de media er vooral voor zorgen dat hun make up niet doorloopt. En er bestaat een eenvoudige methode om de uni­ versiteiten in een tijd van afnemende werkgele­ genheid monddood te maken. Een gesprek met onderwijskundige dr. Leo Prick, wetenschappe­ lijk medewerker a a n de VU, commentator in El­ sevier.

Tot voor kort leverde Prick zelf bijdragen a a n d e Volkskrant, nu aan het weekblad Elsevier. Hij IS medewerker a a n d e vak­ groep onderwijskunde ten be­ hoeve v a n d e lerarenopleiding van de VU. We besluiten om nog eens verder i e p r a t e n over de politisering van discussies over onderwijs. De rol v a n d e over­ heid, de universiteiten e n d e media. Het mooiste voorbeeld v a n poli­ tisering in het onderwijs levert de discussie over d e basisvor­ ming. Het plan bestaat om in d e eerste drie j a r e n v a n het mid­ delbaar onderwijs voortaan veertien vakken verplicht te stellen, die op twee niveau's worden a a n g e b o d e n . Het cate­ goriale systeem, oftewel het hele scala v a n lbo tot vwo dient te verdwijnen. Dit plan is alles wat rest v a n d e j a r e n l a n g e dis­ cussie over d e middenschool, waarin links pleitte voor gelijke kansen en rechts om zijn vrees uit te drukken het beeld v a n d e eenheidsworst gebruikte. De discussie bloeide toen pro­ gressief Nederland niet alleen nog geloofde in d e m a a k b a a r ­ heid van d e samenleving, m a a r ook in die v a n d e mens. Inmid­ dels is het klimaat v e r a n d e r d e n de basisvorming is e e n door po­ htiek links geaccepteerd com­ promis. Dat compromis roept bij leraren in het middelbaar on­ derwijs echter g e e n visioenen van gelijke k a n s e n meer op, maar visioenen v a n b e r g e n v a n organisatorisch onheü.

schoolplannen niet tijdig ten g r a v e is g e d r a g e n ? Prick legt uit: "Deetman is indertijd staats­ secretaris geweest onder Van Kemenade. Hij heeft zich toen uitgesproken voor d e midden­ school e n zal door familie e n kennissen wel als e e n grote flapdrol worden beschouwd als hij het idee weer laat varen. Dus hij v r a a g t zijn a m b t e n a r e n om toch nog iets in die richting uit te werken." "Dan zit er n a a s t hem e e n w a a k h o n d v a n d e VVD, staats­ secretaris Ginjaar­Maas. Ze on­ dertekent het voorstel wel mee, want in d e regering is er e e n soort compromis tot stand geko­ men, m a a r d e VVD zegt dat het plan alleen k a n worden uitge­ voerd als er veel geld voor wordt vrijgemaakt. O p forums zie je nu dat Ginjaar­Maas d e basisvorming formeel moet ver­ dedigen, m a a r tegelijkertijd zegt ze d a t er g e e n geld is." "De middenschooldiscussie is e e n onoplosbare materie ge­ worden," besluit Prick. "Er be­ staat niet voor niets al j a r e n l a n g e e n patstelling, met d e een­ heidswoorst a a n d e e n e kant en gelijke k a n s e n a a n d e a n d e r e kant. En d e publieke opinie is ondertussen radicaal verscho­ ven. G a met e e n straatmicro­ foon d e Albert Cuyp op e n je zult merken dat niemand iets meer v a n d e middenschool moet heb­ ben. Ik vind het v a n weinig poli­ tiek realisme getuigen om er toch m a a r m e e te blijven door­ g a a n . Je moet kurmen zeggen: dat h e b b e n w e indertijd ge­ woon niet g e d a a n . "

Monddood Deetman heeft dat echter niet gezegd e n is toch met e e n plan gekomen. In dat plan stelt hij e e n miljoen bescüikbaar voor universitair onderzoek, dat d e basisvorming moet begeleiden. "Ik vind dat gevaarlijk," stelt Prick. "Het klinkt misschien p a ­ thetisch, m a a r wetenschappers zijn e e n soort geweten v a n d e samenleving e n die moeten on­ afhankelijk kunnen opereren. Leo Prick: "Bij d e Volkskrant h a d ik niet d e vrijheid om met e e n politieke stellingname te komen." Foto Bram de HoUander

Gelijke k a n s e n Prick: "Als ik vijf j a a r geleden nog op college a a n studenten vroeg wie voorstander w a r e n van de middenschool, d a n zei de hele groep minus één ja. Als ik het nu v r a a g , zegt d e hele groep minus één: nee, g e e n middenschool. De afgelopen ja­ ren is gebleken d a t het categori­ ale systeem dat w e h e b b e n nog zo gek niet is." "In het buitenland is men lang niet overal e v e n gelukkig met de middenschool. Het enige voorbeeld v a n e e n land w a a r het middenschoolsysteem goed functioneert is Zweden, m a a r dat komt doordat Zweden e e n ov?rheid heeft die heel regule­ rend optreedt. In Nederland vinden we dat d e overheid d e rol van d e ouders in d e opvoe­ ding niet m a g aantasten, zodat ouders zelf b e p a l e n n a a r welke school ze hun kinderen willen sturen. Het gevolg is d a t je in d e Pijp een middenschool krijgt die toch niets voorstelt e n in Buiten­ veldert e e n middenschool die

Johan de Koning

eigenlijk g e e n middenschool is, m a a r e e n havo/vwo­school. Dat kun je slechts voorkomen als je e e n heel streng­regule­ rende overheid hebt." Een bekend b e z w a a r tegen d e basisvorming is dat het hoogste v a n d e twee niveau's, dat ver­ gelijkbaar is met het huidige mavo­d­niveau, voor veel leer­ lingen te l a a g zou zijn. Prick deelt het: "Je hebt veel kinderen die op d e leeftijd v a n elf tot e n met veertien j a a r dol zijn op le­ ren. D a a r n a krijgen ze vriend­ jes e n vriendinnetjes, w a a r m e e ze n a a r d e disco g a a n , e n d a n houdt het op. M a a r tot die tijd moet je d e kinderen die dat wU­ len d e gelegenheid geven om veel te leren e n het is niet ver­ standig om ze af te remmen met e e n niveau dat duidelijk onder het huidige vwo­niveau ligt." Prick verwacht niet dat d e in­ voering v a n d e basisvorming d e gelijke k a n s e n in het onderwijs zal bevorderen. En w a a r o m zou je d a n zo'n ingrijpende veran­

dering doorvoeren? Hij pleit voor kleine, gerichte, reguleren­ d e maatregelen. "In die twintig j a a r dat w e h e b b e n gediscus­ sieerd over d e middenschool h e b b e n we bijvoorbeeld verge­ ten op te merken dat alle pro­ bleernleerlingen, die in het spe­ ciaal onderwijs thuishoren, te­ genwoordig n a a r het lager be­ roepsonderwijs g a a n . Alsof dat d e g o e d e loodgieters, timmerlie­ d e n of electriciens kunnen wor­ den. Een respectabele beroeps­ opleiding h e b b e n w e niet meer, doordat men p a s n a a r het lbo toe g a a t als men echt n e r g e n s a n d e r s terecht kan. Wat we zou­ den moeten doen is e e n g o e d e lts maken. De zwakken in onze samenleving kunnen nu niet eens meer e e n fatsoenlijke Its­ opleiding kiezen, want die is er niet meer."

Flapdrol Hoe komt het nu dat het stoffelijk overschot v a n d e midden­

Nu houdt Deetman ze e e n vette worst voor, terwijl hij tegelijker­ tijd stelt dat er voor e e n groot deel v a n d e universitaire lerare­ nopleiders in d e toekomst g e e n emplooi meer is. Zo worden d e universiteiten meteen mond­ dood gemaakt, want die worst is erg aantrekkelijk. Ik vind dat ze zich eerst onafhankelijk moeten kunnen opstellen tegenover d e discussie." Een ongelukkige samenloop v a n omstandigheden, of ver­ moedt Prick dat er opzet in het spel is? "Ik denk dat er wel de­ gelijk d e g e d a c h t e achter zit: als we wat geld droppen h e b b e n we uit die hoek weinig last te verwachten," antwoordt hij. "Ik weet eigenlijk wel zeker dat er op het ministerie zo wordt ge­ dacht." De tactiek is niet zonder succes. A a n d e VU is al het onderwijs­ kundig onderzoek vertegen­ woordigd in e e n interfacultaire werkgroep. Deze werkgroep is e e n project a a n het ontwikkelen over interne differentiatie in het

onderwijs. Bij die interne diffe­ rentiatie kunnen w e denken a a n d e twee niveau's in d e b a ­ sisvorming, die iedere school moet kunnen a a n b i e d e n . Prick zit zelf in het bestuur v a n die werkgroep. "Ik werk er dus a a n m e e om geld v a n die basisvorming te krijgen," erkent hij, "terwijl ik te­ gelijkertijd tegen invoering er­ v a n ben. Ik vind dat zo'n dub­ belrol moet kunnen, m a a r het is ook niet zo dat het onderzoek n a a r interne differentiatie niet door kan g a a n als d e basisvor­ ming niet doorgaat. Wel wordt er heel duidelijk n a a r d e basis­ vorming verwezen."

Stellingname De media. Het gerucht dat w e Pricks n a a m niet meer in d e Volkskrant tegenkomen, omdat zijn visie op d e basisvojming niet strookt met die v a n d e on­ derwijsredactie, wU hij niet zon­ der meer bevestigen. Wel ver­ telt hij dat d e onderwij sredactie i n d e r d a a d voorstander is v a n d e basisvorming en dat m e d e ­ werkers d a a r rekening m e e die­ nen te houden. D a a r m e e kiest d e Volkskrant voor e e n duidelij­ ke opstelling e n niet voor pluri­ formiteit. Zelf heeft Prick er in het verle­ d e n voor gepleit dat kranten voor zo'n opstelling kiezen. De Volkskrant wü vooral denken a a n d e zwakkeren in d e samen­ leving, legt Prick uit. De g e d a c h ­ te is vervolgens dat wie voor d e zwakkeren is, voorstander is v a n gelijke k a n s e n in het onder­ wijs, e n 'dus' v a n d e midden­ school e n d e basisvorming. "Dat is echter niet zozeer d e re­ d e n d a t ik niet meer in d e Volks­ krant schrijf. De Volkskrant heeft mij g e v r a a g d om vooral te schrijven over onderzoek. Nu vind ik het best interessant om over onderzoek te schrijven, m a a r d a n wil ik het ook g r a a g relateren a a n maatschappelij­ ke verschijnselen en d a n kom jë al snel met e e n politieke stel­ lingname. Daar h a d ik d e vrij­ heid niet toe, want d a n kom ik op het terrein v a n d e redactie. Bij Elsevier m a g ik schrijven over wat ik wil." Elsevier heeft kort geleden on­ der leiding v a n d e voormalig hoofdredacteur v a n NRC Han­ delsblad, André Spoor, vernieu­ wingen o n d e r g a a n . In het pluri­ forme resultaat d a a r v a n heeft Prick niet alleen d e vrijheid om ook over d e politieke kanten v a n het onderwijs schrijven, hij m a g er zelfs over schrijven w a t hij wil. Vindt hij dat nu beter d a n d e praktijk v a n d e Volkskrant of niet? Prick: "Een a a n t a l jaren gele­ den h a d ik gezegd dat het goed is d a t e e n redactie e e n b e p a a l d beleid heeft, e e n b e p a a l d e maatschappijvisie vertegen­ woordigt. Misschien heeft het iets met leeftijd te maken, mis­ schien heeft het ermee te m a k e n dat het niet zo gemakkelijk meer is om e e n tweedeling in onze maatschappij te maken, m a a r nu denk ik dat d e liberale me­ thode om op allerlei terreinen e e n a a n t a l goed doordachte meningen n a a s t elkaar te plaat­ sen d e manier is w a a r v a n je het meeste leert. Niet het uitdragen v a n een mening, m a a r het n a a s t elkaar presenteren v a n e e n a a n t a l goed onderbouwde opinies. D a a r zou ik nu voor kie­

Advertenties opgeven bij

Bureau Van Vliet B.V. Tel

02507­14745

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen