Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 37

29 AUGUSTUS 1986 Vooralsnog loopt het geen storm bij het bureau studentendecanen met studenten die vragen hebben over de nieuwe studiefinanciering. Misschien dat een enkele aanhoudende student nog steeds probeert de Centrale Directie Studiefinanciering te Groningen te bellen, maar de meesten zullen nu wel weten dat men daar niet verder komt dan de ingesprektoon. Piet Moleveld verwacht dat de grote toeloop in oktober zal beginnen en vervolgens per 1 april 1987, als de voorfinanciering wordt rechtgetrokken. Dan is namelijk het eerste effekt van het overhaast invoeren van de nieuwe wet te verwachten. In oktober en daarna in januari worden periodieke voorschotten uitbetaald. Pas vanaf april zal de beurs maandelijks worden uitbetaald en vanaf die datum zal bekend zijn op welk bedrag a a n aanvullende studiefinanciering men recht heeft. Dat betekent dat in eerste instantie alle aanvragen voor aanvullende financiering gehonoreerd worden, zonder rekening te houden met het belastbaar inkomen van de ouders. Blijkt achteraf dat dit te hoog is voor een maximale aanvulling, dan zal een deel vanaf 1 april worden teruggevorderd.Degenen die nu al willen weten wat ze dan te wachten staat, kunnen bij het bureau studentendecanen loten uitrekenen op welk bedrag ze uiteindelijk recht hebben.Deze onzekerheden hebben alleen betrekking op de aanvullende studiefinanciering. AUe studenten en scholieren van 18 tot 30 jaar, ongeacht het type onderwijs (Universiteit, HBO,MBO maar ook VWO en HAVO) en onafhankelijk van het inkomen van de ouders hebben recht op een basisbeurs. Voor een thuiswonende WO student bedraagt deze ƒ262,08 per maand en voor een uitwonende ƒ595,41. De basisbeurs kan aangevuld worden door een aanvullende studiefinanciering, die bestaat Deze conclusie valt te trekken uit een onlangs verschenen rapport van externe deskundigen over het onderzoek dat aan de economische faculteiten van Nederland verricht wordt. De corrmiissie, die is ingesteld door onderwijsminister drs. W.J. Deetman en onder voorzitterschap staat van emeritus-hoogleraar van de VU piot. F. de Roos, is van oordeel dat deze faculteiten onvoldoende produceren. "Met name internationaal gezien laat de produktiviteit te wensen over. Geen der afzonderlijke instellingen als geheel kan zich met enige Amerikaanse topuniversiteit meten. Ook bij veel Amerikaanse instellingen van geringere reputatie blijven de Nederlandse instellingen achter." Gemiddeld publiceert de economische wetenschapper in Nederland slechts 24 bladzijden per jaar, zo stelt de commissie na het doen van een aantal weeringen vast. De VU zit met bijna 31 (gewogen) bladzijden per wetenschapper per jaar ruim boven het landelijk gemiddelde. Dat is geen reden tot juichen vindt de commissie, want deze score is vooral te danken aan de inspanningen van éQAIen vakgroep: ruimtelijke economie. Andere vakgroepen blijven onder en soms ver onder het landelijke gemiddelde van 24. Geheel somber is de commissie over de verrichtingen van de vakgroep economie van de juridische faculteit: "De produktiviteit daarvan ligt zeer ver onder het landelijk gemiddelde en op

S t u d e n t e n d e c a a n Piet Moleveld over d e valkuilen v a n d e n i e u w e studiefinanciering

'Het wordt een grote rotzooi' Op 1 oktober a.s. treedt de nieuwe wet op de studiefinanciering in werking. Met deze wet is de studiefinanciering er niet eenvoudiger op geworden en de overhaaste invoering zorgt voor extra complicaties."Het wordt een grote rotzooi", voorspelt Piet Moleveld, studentendec a a n en studiefinancieringsspecialist, over de valkuilen van het nieuwe systeem.

Foto Kees Keuch AVC/VU

uit een rentedragende lening en een aanvullende beurs. Deze laatste behoort pas tot de mogelijkheden als het maximumbedrag van de lening is bereikt. Dus zonder rentedragende lening geen aanvullende beurs. De weerstand tegen de rentedragende lening is zo groot, dat veel studenten overwegen dan maar helemaal geen aanvullende studiefinanciering aan te vragen, zo blijkt uit de ervaringen van studentendecaan Moleveld.

Hij vindt dat de invoering van de garantieregeling in het nieuwe systeem een verbetering is vergeleken met het oude systeem. De eventuele restschuld wordt nu na 15 jaar kwijtgescholden, zodat studenten niet meer levenslang met ondragelijke schulden blijven zitten. Voor studieschulden die tijdens de oude regeling zijn opgebouwd, zal dezelfde garantieregeling worden toegepast. Treedt in het nieuwe stelsel echter vertraging op, dan betekent

Loes Singels dit onmiddellijk toenemende rente en verhoging van de schuld. Correspondentie over een ontoereikend inkomen, zal van nu af op eigen kosten moeten worden gevoerd. Moleveld heeft echter een paar tips om de gevolgen beperkt te houden. Zo zouden studenten die recht hebben op een volledige aanvullende financiering (afhankelijk van het inkomen van hun ouders), het bedrag dat zij aan lening ontvangen kunnen opsparen. Zodra ze afstuderen kunnen ze het totaal bedrag in een keer terugstorten. Dit is mogelijk omdat de lening pas rentedragend wordt op het moment dat de aanloopfase van de terugbetaling ingaat, te weten 1 januari van het jaar volgend op de afstudeerdatum. Een idee dat echter cdleen geschikt is voor zuinige studenten die genoeg hebben aan de basisbeurs en aanvullende beurs. Vervolgens zullen de eigen inkomsten van studenten in eerste instantie verrekend worden met de (eventuele) ouderlijke bijdrage en de rentedragende lening en pas daarna met de aanvullende beurs en de basisbeurs. Houdt men de eigen inkomsten beperkt, dan wordt het mogelijk toch alleen van de aanvullende beurs gebruik te maken.

Bijverdienen

Een van de valkuüen van het nieuwe studiefinancieringssysteem is de manier waarop de eigen inkomsten worden verrekend. Er ontstaat een grote variatie in het maandelijks nettoinkomen, omdat eerst de gehele beurs naast het inkomen behou-

Landelijke commissie signaleert lage produktiviteit

'VU-economen moeten profileren' Economen van de VU publiceren gemiddeld meer dan hun vakgenoten elders in het land. Gemiddeld, want de hoge produktiviteit komt voornamelijk op rekening van slechts één vakgroep. Daarom zou het aanbeveling verdienen als de economische faculteit van de VU zich profileert op een beperkt aantal gebieden en andere gebieden afstoot. geen enkel gebied wordt een substantieel aandeel in de landelijke produktie geleverd."

Profileren

Om de output van de economische faculteiten te verhogen, achten de rapporteurs het van belang dat er een proces van taakverdeling en concentratie op gang komt waardoor faculteiten zich tegenover elkaar kimnen profileren. Een blauwdrxik daarvoor wil de commissie niet geven. Dat zou rieken naar centralisme en dat leidt tot verstarring en irritatie met alle gevolgen van dien. In plaats daarvan moeten, aldus de commissie, de betrokken faculteiten zelf een eigen zogeheten sterke-zwakte-analyse maken. Aan de hand daarvan kunnen bepaalde onderzoeksgebieden verder ontwikkeld en andere afgestoten worden.

Slechts bij wijze van 'illustratie' heeft de commissie in haar vuistdikke rapport een 'mogelijke onderzoeksprofüering' van de diverse economische faculteiten aangegeven. De VU komt er daarin, in vergelijking tot andere instellingen, bekaaid vanaf: ze krijgt slechts vijf aandachtsgebieden toegewezen. De profüering van faculteiten zou in de ogen van de commissie gestalte moeten krijgen door een herverdeling van gelden, niet alleen tussen vakgroepen maar ook tussen instellingen. Een en ander kan gebeuren via het systeeem van voorwaardelijke financiering. Alleen wetenschappers uit produktieve vakgroepen kurmen voor deze financiering in aanmerking komen. Als minimum-produktieeis hanteert de commissie een gemiddelde van vijf bladzijden per wetenschapper per jaar in één van de economische toptijdschriften.

Wim Crezee Verder acht ze het wenselijk dat onderzoekers onderUng en met buitenlandse coDega's meer contacten onderhouden. In haar rapport suggereert de commissie voorts dat voor een grotere produktiviteit de vakgroepen meer bestuurlijke vrijheden moeten krijgen. Opvallend is dat de commissie sceptisch staat tegenover het sterk toegenomen contractonderzoek. De economische faculteiten moeten hier een "grote terughoudendheid" aan de dag leggen, is het advies. Zo niet dan kan de schijn ontstaan dat de academische vrijheid en objectiviteit voor een schotel linzen worden verkocht, waardoor ook de uitkomsten van het 'vrije' onderzoek door het publiek met wantrouwen bekeken zullen worden, aldus de commissie. Als er dan toch op contractbasis onderzoek wordt verricht, moet op z'n minst publikatievrijheid worden geëist en het overige onderzoek niet in het gedrang komen.

Appels

In de burelen rondom het college van bestuur van de VU is het rapport van de commissie kritiscli ontvangen. Men vreest dat

den mag worden, totdat de totale franchise is opgebruikt en er flink moet worden ingeleverd. "Studenten moeten terdege rekening houden met dit jo-jo-effekt in hun mkomsten", waarschuwt Moleveld. Per studiejaar is er een inkomensvrijstelling van netto ƒ2400,-, ofwel ƒ200,- per maand. Deze franchise wordt verrekend per kalenderjaar of een deel daarvan. Voor het komend studiejaar betekent dit over de drie resterende maanden van 1986 ƒ600,- en vanaf januari 1987 weer ƒ2400,— voor het hele jaar. Bij het verrekenen van de eigen inkomsten wordt naar dit totaal bedrag aan vrijstelling gekeken. Een student die bijvoorbeeld ƒ500,— per maand verdient, zal in de maand oktober niet gekort worden, noch op de aanvullende studiefinanciering, noch op de basisbeurs. De beschikbare vrijstelling wordt immers niet geheel opgebruikt, er blijft nog ƒ100,- over. Dit bedrag wordt verrekend in november: de student verdient dan ƒ400,— teveel. Hiervan is weer 25% vrij (met een maximum van ƒ340,31 per maand), zodat in dit geval uiteindelijke ƒ300;- gekort zal worden. In het volgende kalenderjaar zal het voor deze student dan tot mei duren voor de nieuwe vrijstelling is opgesoupeerd en er weer gekort gaat worden. Studenten die halverwege het kalenderjaar afstuderen zullen er ook rekening mee moeten houden dat hun vrijstelling achteraf lager uit kan vallen, zodat nog een bedrag aan beurs teruggevorderd kan worden. Het uiteindelijke restant van de eigen inkomsten zal gekort worden op achtereenvol-

Veivolgoppag.

11

het departement, dat het rapp)Ort onlangs gepresenteerd kreeg, in de bovengenoemde 'illustratie' meer ziet dan louter een voorbeeld en er gemakkelijk de status van voorstel aan toekent. Bovendien, zo luidt de kritiek, heeft de commissie de fout begaan appels met peren te vergelijken: ze heeft een gemiddelde produktiviteitsnorm van 24 pagina's gehanteerd als toets voor alle vakgebieden van de economische wetenschap. Op die manier gaat de commissie eraan voorbij dat in sommige vakgebieden een afwijkende publicatiecultuur bestaat. Op het terrein van de econometrie bijvoorbeeld heeft men in het algemeen weinig pagina's nodig om over onderzoeksresultaten te rapporteren. Eén briljante econometrische formule kan als het ware een revolutie in dat vakgebied teweeg brengen. Prof. A.J. Vermaet, vicedecaan van de economische faculteit, zegt in een eerste reactie dat de vergelijking die de commissie maakt met de produktiviteit van Amerikaanse instellingen hem als te gemakkelijk overkomt. "Heeft men daar bijvoorbeeld dezelfde onderwijslast als hier in Nederland? Op dat punt had de commissie wel iets explicieter kuimen zijn." Voor het overige vindt hij het een hoopvolle zaak dat de produktiviteit van Nederlandse instellingen de laatste jaren steigt - een gegeven dat overigens ook door de commissie gesignaleerd wordt. Minister Deetman zal eerst na januari 1987 een standpunt over het rapport innemen. •

B tow>.A

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen