Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 201

14 NOVEMBER 1986 In het cyclotron kunnen elernenten opgewerkt worden tot radionucliden. Dat zijn elementen w a a r a a n energie is toegevoerd, zodat ze straling g a a n uitzenden. Met speciale a p p a r a t u u r zijn radionucliden daardoor steeds op te sporen. Dit g e g e v e n biedt grote mogelijkheden voor toepassingen in d e geneeskund e en d e industrie, vooral w a n neer d e radionucliden zijn ingebouwd in verbindingen zoals bijvoorbeeld geneesmiddelen. Het CRR beschikt over laboratoria, w a a r zulke verbindingen kunnen worden vervaardigd. Grote industrieën zoals Byk MaUinckrodt Diagnostica, DSM e n Shell h e b b e n al regelmatig gebruik g e m a a k t v a n d e mogelijkheden v a n het CRR. Diverse a n d e r e bedrijven h e b b e n grote mteresse getoond. Uitbreiding v a n d e contacten met d e industrie zou d e redding v a n het cyclotron kunnen betekenen, m a a r brengt tegelijk enorme problemen met zich mee, zowel voor d e organisatie als voor het personeel.

Fabriek

Als het cyclotron moet g a a n produceren voor meer afnemers e n leveranties binnen vaste termijnen moet realiseren, is e e n ingrijpende reorganisatie noodzakelijk. Een produktielijn moet binnen d e huidige structuur ingepast worden en het cyclotron zou v a n e e n wetenschappelijke n a a r e e n routinematige a a n p a k moeten. Transfermedewerker D.J.Coehoom heeft het zelfs over e e n complete fabriek met drie-ploegendienst en al, die opgestart moet worden binnen het CRR. Of die ploegendiensten er daadwerkelijk komen is nog onduidelijk e n h a n g t m e d e af v a n d e contracten die met afnemers gesloten kunnen worden. In ieder geval zullen d e technici e n operators v a n het cyclotron a n dersoortig werk krijgen d a n tegenwoordig. Dr.J.Rethmeier, hoofd v a n het cyclotron zegt hierover:"De mensen hier zitten er t e g e n a a n te hikken. Het werk zal routinematiger worden e n d e druk groter. Als er tijdens e e n onderzoek e e n s iets misging met d e machine, d a n vonden d e onderzoekers dat vervelend, m a a r h a d d e n altijd erg veel begrip voor ons. Als er commercieel geproduceerd moet worden is dat wel even anders. Een ziekenhuis w a a r a a n w e moeten leveren heeft g e e n begrip, want dat zit met patiënten e n e e n eigen organisatie die ook moet lopen. Zelf b e n ik er in ieder geval niet blij m e e . Ik b e n nooit n a tuurkunde g a a n studeren e n ik h e b ook deze b a a n niet genom e n om e e n commercieel bedrijf te runnen. De toekomst v a n d e mensen hier wordt wel erg onzeker, ze zullen waarschijnlijk hun b a a n verliezen, als w e niet commercialiseren." Naast bedenkingen over het werk heeft Rethmeier ook zijn ideeën over d e organisatie die d e fabriek met zich meebrengt. "Ik h e b grondige twijfels of e e n

Advertentie

COMPATIBLE PC FL. 2685,—. Incl. BTW Netto. Q-PC met 256Kb Intern geheugen 2 discdnves, monochroom 12" monitor Hercules compatible grafische kaart, clock calender kaart. 2 parallel, 1 serieel eff~ game interface. 8 uitbreidings slots. Dos 2 11 en GW basis en handleiding LORJÉ COMPUTERS Utrechtsestraat 30 1017 VN Amsterdam Tel. 020-25 63 94

Redding van cyclotron geremd door trage besluitvorming Het Centrum voor Radio-isotopen Research (CRR) is e e n samenwerkingsverband tussen d e v a k g r o e p Experimentele Kernfysica, het Radionuclidencentrum v a n d e VU en d e afdeling Nucleaire G e n e e s k u n d e v a n het VU ziekenhuis. Het centrum heeft e e n uniek karakter. Op zeer korte afstand v a n elkaar zijn a a n w e z i g e e n cyclotron, dat radionucliden produceert, e e n radionuclidencentrum dat ze k a n inbouwen in verbindingen, en e e n ziekenhuis w a a r radionucliden in diagnose en therapie kunnen worden toegepast. Door d e a a n g e k o n d i g d e sluiting v a n het cyclotron om financiële r e d e n e n in januari 1988 dreigt e e n belangrijke poot uit het centrum w e g te vaUen. Behalve belangrijke onderzoeksmogelijkheden, kost dat d e VU ook e e n a a n t a l arbeidsplaatsen. Daarom is e e n reddingsoperatie met derde-geldstroom-geld voor het cyclotron in g a n g gezet. Maar die mist d e nodige vaart.

Het cyclotron universiteit wel d e a a n g e w e z e n plek is voor zo'n produktiebedrijf. Vooral als d e universiteit organisatorisch e e n vinger in d e p a p wü houden, krijg je te mak e n met l a n g e besluitvormingslij nen en mensen die wat produktie betreft v a n toeten noch blazen weten. Stel je voor dat er tijdens een run wat misgaat. D a n moet je direkt reageren, ^vant d e leverantie moet plaatsvinden. Hoe moet je snel r e a g e ren met zulke l a n g e besluitvormingslijnen? Er moet overgewerkt worden e n d a a r is enthousiasme en motivatie voor nodig. Maar ik k a n mijn mensen niet zeggen wat er voor hun tegenover staat. Een telefoontje n a a r e e n verantwoordelijke zou volstaan, m a a r ik weet niet of d a t allemaal k a n in d e VU-wereld." Ook C o e h o o m heeft zijn twijfels over d e slagvaardigheid v a n d e universitaire organisatie w a n n e e r het erom g a a t e e n fabriek v a n d e grond te krijgen. Hij zegt: "De structuur v a n d e universiteit is geschikt om grensverleggend onderzoek te doen, m a a r niet om e e n reproduceerb a a r produkt te leveren. Als er geleverd moet worden e n als er contractuele verplichtingen zijn, blijkt dat d e mensen hier niet

Reina P a s m a Besluiten hoeft hij niet meer w a n t m e n z a g h e m niet zitten als bedrijfsleider in het cyclotron 'nieuwe stijl'. Hem is e e n afvloeimgsregeling voorgesteld e n hij gaat. Als d e CRR-fabriek o p g a n g komt zal er ruimte en tijd in d e produktie gestoken worden, die nu voor onderzoek benut wordt. Onderzoekers die n u het cyclotron gebruiken zijn b a n g dat hun onderzoek in d e knel zal komen of alleen 's nachts of in het weekend uitgevoerd k a n worden. Die angst lijkt enigzins gefundeerd. Om a a n d e trage universitaire besluitvorming te ontkomen zal het CRR ondergebracht worden in e e n Stichting CRR. Die stichting moet d e z e g g e n s c h a p overnem e n v a n d e natuurkunde faculteit e n zal d e contracten met d e afnemers sluiten. Het produce-

Foto Michel Claus, AVC/VU

klantgericht denken. Je moet je h o u d e n a a n d e termijnen en je moet je verplicht voelen om afs p r a k e n n a te komen. In e e n bedrijf is m e n er zich meer v a n bewust dat niet n a k o m e n v a n afspraken consequenties heeft e n dat m e n d a a r verantwoordelijk voor is. Op een universiteit is er h e l e m a a l niemand die je verantwoordelijk kunt stellen als je bijvoorbeeld e e n contract verliest. Want er h a n g e n g e e n prijskaartjes a a n . Je kunt d e m e n s e n hier niet persoonlijk a a n s p r e k e n als er blunders beg a a n worden." "En dat is g e e n wonder, want d e w e t e n s c h a p p e r s zijn hier a a n gesteld als onderzoekers e n niet als m a n a g e r s v a n een bedrijf. A a n onderzoekers stel je heel a n d e r e eisen. Maar als e e n faculteit activiteiten wil commercialiseren d a n moeten er onderzoekers zijn die m a n a g e r ^willen worden e n dat willen onderzoekers v a a k niet. Die willen liever grensverleggend bezig zijn d a n e e n produkt leveren. Bij het CRR b e n ik v a n mening dat er veel meer m a n a g e m e n t in gestoken moet worden en d a n n a a r d e kant v a n het runnen v a n e e n bedrijf." Rethmeier heeft zich lang afgev r a a g d of dat w a s wat hij wüde.

ren krijgt voorrang boven het onderzoek, want er moet geld binnenkomen w a a r m e e het cyclotron zichzelf bedruipt en wellicht zelfs tot modernisering k a n komen.

Niet alleen productie C o e h o o m denkt dat het met het onderzoek wel m e e zal vallen. Hij zegt: "De stichting heeft het doel wetenschappelijk onderzoek met het cyclotron mogelijk te m a k e n e n te verrijken door middel v a n d e r d e geldstroommiddelen. Geld uit d e m a a t schappij dus. D a a r zijn die produktiecontracten voor nodig. M a a r je moet niet je doel voorbij r e n n e n en alleen nog m a a r produceren. Het'is ook niet d e bedoeling dat d e stichting als zod a n i g winst maakt. Ze ziet het nut e n d e noodzaak v a n fundamenteel onderzoek in en d a a r om zal d e mogelijkheid d a a r t o e a a n w e z i g bUjven. Maar d e onderzoekers krijgen te horen v a n d e m a n a g e r v a n het CRR w a n n e e r ze het cyclotron mogen gebruiken." Een fabriek a a n d e VU is g e e n z a a k v a n v a n d a a g op morgen.

Er g a a t eerst een diepte-investering v a n ruim e e n müjoen guld e n a a n vooraf. Daarover wordt nog onderhandeld met d e toekomstige afnemers. Ook het CoUege v a n Bestuur moet met geld over d e brug komen, m a a r d a n moet het radionucliden-onderzoek eerst als zwaartepunt a a n g e m e r k t worden. Daarvoor is besluitvorming in d e faculteiten geneeskunde, scheikunde e n natuurkunde noodzakelijk e n p a s als die hele lange w e g afgelegd is, k a n het college beslissen geld uit te geven a a n het CRR. Die g a n g v a n zaken irriteert C o e h o o m geweldig: "Het duurt a l l e m a a l veel te lang. Straks z e g g e n die bedrijven nog dat het niet meer hoeft en d a n zit je mooi in het schip. MaUinckrodt zegt nu al: "We weten dat w e met een universiteit te m a k e n h e b b e n e n d a a r o m zijn w e clement. Maar als w e op deze manier met een a n d e r bedrijf onderhandelden, h a d d e n w e all a n g afgehaakt. Dan v r a a g ik m e af w a a r o m zo'n coUege v a n bestuur niet ingrijpt, gewoon teg e n die faculteiten zegt: "Nou niet meer zeuren, jongens, zo d o e n w e het," e n snel een stichting opricht. Op zulke momenten moet e e n coUege v a n bestuur ook echt besturen." Het coUegeUd drs.J.W.B.van Overhagen, die d e onderhandelingen met bedrijven voert meent dat zo'n ingrijpen niet mogelijk is: "Je kunt niet op korte termijn iets doorduwen. Je k a n z e g g e n dat Natuurkunde wat duidelijker h a d kunnen administreren. Dan w a s al veel eerder gebleken dat het cyclotron veel te duur w a s . Nu is d e tijd krap en moet d e reddingsoperatie zeer g e h a a s t uitgevoerd worden. Het heeft echter g e e n zin om e e n stichting in het leven te roepen a l s er nog g e e n geld is om ook m a a r iets te doen. Dan creëer je e e n lege huls. Het enige doel d a t ik nastreef is, dat door d e cyclotron-sluiting met ontslag b e d r e i g d e m e n s e n in dienst kunnen bUjven. Zonder d e mensen nu vast hoop te wUlen geven, k a n ik wel zeggen dat het er niet o n a a r d i g uitziet en a a n het eind v a n deze m a a n d weten w e heel veel meer." Dat geldt weUicht ook voor d e besluitvorming rond d e zogeheten positon-emissie-tomografie (PET)-camera die Phüips a a n d e VU wU plaatsen. Met e e n PETc a m e r a kan, net als met d e r e e d s op d e VU a a n w e z i g e NMR-apparatuur d e inwendige m e n s zichtbaar g e m a a k t worden, zodat bijvoorbeeld tumoren opgespoord kunnen worden of d e werking v a n d e nieren bestudeerd. Twee j a a r geleden w^as er ook a l e e n s sprake v a n d e instaUatie v a n dit a p p a r a a t . Dat stuitte toen op grote problem e n en werd afgehouden. In aUe l a n d e n rond Nederland zijn inmiddels PET-camera's die e e n h e e l nieuwe ontwikkeUng in d e g e n e e s k u n d e vormen, in gebruik en het ziet e r n a a r uit dat d e VU alsnog volgt. Voor d e PET-techniek zijn radionucliden nodig en die zou het cyclotron kunnen leveren. Met d e instaUatie is v a n industriële zijde een mUjoenen b e d r a g gemoeid. De VU heeft n a uitgebreide overwegingen nu besloten deze ontwikkeling in huis te h a l e n en een werkgroep ingesteld om d e mogelijkheden en knelpunten bij d e praktische uitvoering n a d e r te onderzoeken.B

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen