Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 554

Piet Stammes is d e eerste die op het onderzoek hoopt te promo­ veren. Tot november is hij 's morgens met d e laser op ijskris­ tallen a a n het schieten e n 's middags achter het b u r e a u d e gegevens a a n het verwerken. "Zo is het werkschema niet hele­ maal, m a a r zo kun je het onge­ veer wel voorstellen," zegt pro­ fessor Hovenier. Tot metingen is het nog niet ge­ komen, m a a r d e a p p a r a t u u r zo­ als d e strooikamer, het ijskristal­ l e n a p p a r a a t , d e electronica, is net klaar gekomen. Binnen en­ kele weken hoopt Piet d e eerste laserstraal op d e ijskristallen los te laten. "Als je e e n planeet als Jupiter bekijkt bevindt zich in d e atmosfeer g a s met vaste deel­ tjes," zegt Hovenier, "Dat noe­ men we e e n aerosol. De samen­ stelling v a n dat g a s is door w a a r n e m i n g vanaf d e a a r d e vast te stellen, m a a r dat v a n d e deeltjes, soms niet groter d a n e e n micron, b e p a a l je door d e verstrooiing v a n het licht te me­ ten. Als ergens licht opvalt weerkaatst dat aUe kanten op. Maar iedere stof heeft voorkeur voor b e p a a l d e hoeken, dat wil zeggen dat het licht onder een b e p a a l d e hoek meer verstrooit d a n onder a n d e r e . Die voorkeur v a n e e n stof is e v e n karakteris­ tiek als e e n vingerafdruk." Een a n d e r e vingerafdruk is d e voorkeursrichting v a n d e golf­ beweging v a n d e lichtstraal, e e n kenmerk dat 'polarisatie' heet. "Voor ronde, cylinder­ e n ovaalvormige deeltjes vallen d e voorkeur e n polarisatie te bere­ kenen," legt professor Hovenier uit, "ook al wordt dat bij die laat­ ste soort wel moeUijk. M a a r voor andervormige deeltjes is g e e n berekening meer mogelijk. Dus proberen wij experimentsgewijs het karakter v a n a n d e r s ge­ vormde deeltjes te b e p a l e n met behulp v a n laserlicht. Wij den­ ken dat zich in d e atmosfeer v a n Jupiter ammoniak e n m e t h a a n bevinden, dus g a a n we kijken of d e lichtstralen die we v a n die planeet h e b b e n overeenstem­ m e n met de resultaten die wij in ons laboratorium behalen."

Laserproef vertelt over Jupiter Laseronderzoek moet meer vertellen over d e samenstelling v a n stofdeeltjes in d e atmosfeer v a n Jupiter. Alleen d e Amerikanen en d e R ussen onderna­ men iets soortgelijks. Professor dr. J. W. Hovenier, geestelijk v a d e r v a n het projekt v a n vakgroep Sterrenkunde en Atoomfysica, verwacht in d e loop der jaren e e n a a n t a l proefschriften n a a r aanleiding v a n het onderzoek.

Broeikas

Hovenier e n Stammes willen Neptiinus ook g a a n bekijken Om vast te stellen hoe d e deel­ tjes precies zijn samengesteld is heel wat rekenwerk nodig. Van­ af het moment dat het licht op d e aerosoldeeltjes weerkaatst tot het wordt w a a r g e n o m e n k a n het nog verschillende malen worden verstrooid door in d e at­ mosfeer voorkomende stoffen. "Dat heet meervoudige ver­ strooiing," weet professor Hove­ nier, "en dat is via rekenwerk terug te leiden tot enkelvoudige

'Trojaanse paarden lijken op syfilis' De 'Trojaanse p a a r d e n ' rukken op. Het zijn softwareprogram­ ma's met opdrachten die onher­ stelbare s c h a d e a a n kunnen richten in het basisprogramma. Pas n a verloop v a n tijd begin­ nen d e Trojaanse p a a r d e n hun vernietigende werk. Software is duur en d a a r o m wülen veel mensen zich nogal eens bedie­ nen v a n produkten uit het hob­ byistenmilieu. Juist d a a r loeren d e gevaren v a n d e Trojaanse paarden. "Pas als het eerste slachtoffer valt wordt d e ziekte ontdekt, m a a r d a n is ze al wijd ver­ spreid," zegt E.J.P.M. (Ed) d e Moei, programmeur bij d e vak­ groep Medische Informatica. "Je merkt het pas als het te laat is. Het lijkt op syfilis en het beste wat je kunt doen is om je bij gerenomeerde softwareleve­ ranciers te houden. Met AIDS kun je het niet vergelijken want bij besmetting is er nog redding. Wanneer je v a n tijd tot tijd al je informatie copieert kun je d a a r in geval v a n besmetting op te­ rugvallen." "Het duurt heel lang voordat d e schadelijke gevolgen v a n d e Trojaanse p a a r d e n zichtbaar worden. Het is heel moeilijk, zo niet onmogelijk, om d e v a n d a a l die het Trojaanse p a a r d heeft gemaakt te achterhalen. De programma's in d e hobbyisten­ circuits kunnen snel rouleren e n

B

v a n d e deeltjes bij Jupiter is zal er nog wel wat tijd voorbi] gaan," meent sterrenkundige Hovenier. "Ik hoop dat dit on­ derzoek d e nodige proefschrif­ ten oplevert. Als .onze werkme­ thode gescreend is, g a a n we de laserproef toepassen op ammo­ niakdeeltjes. Als d e vermoe­ dens kloppen zullen d e resulta­ ten steeds n a u w e r overeenko­ m e n met d e g e g e v e n s die we al h e b b e n v a n d e planeet en na ieder resultaat kunnen we de te belichten deeltjes groter of klei­ ner m a k e n net zo lang tot resul­ taat e n g e g e v e n s samenvallen. Dat is d e direkte werkmethode, je toetst je werkhypothese waarbij het net zich langzaam g a a t sluiten."

Henk Vlaming iemand k a n onbewust e e n Tro­ j a a n s P a a r d doorgeven. Veel programma's worden a a n g e b o ­ den via het 'prikbordsysteem'. Hobbyisten bieden program­ ma's a a n die geïnteresseerden over mogen nemen. Er is weinig tegen te doen. Je zou e e n pro­ g r a m m a kunnen controleren door de computertaal w a a r i n ze is geschreven, voor d e meeste mensen onleesbaar, te vertalen en stap voor stap d e opdrachten te bekijken. Maar dat is zo moei­ lijk e n zo arbeidsintensief dat weinigen dat werkelijk doen." "Philips heeft al mensen in dienst om d e software te be­ schermen. Ook op d e VU kan een Trojaans p a a r d toeslaan. Er komt zoveel materiaal bin­ nen... Het is al eens gebeurd dat hier een programma met e e n fout w a s en toen is er informatie verloren g e g a a n . Destructieve programma's hoeven niet altijd opzettelijk te zijn gemaakt; er kan onbedoeld een fout in zijn geslopen." De Moei verwierf enkele jaren geleden een n a a m als compu­ terkraker v a n niveau n a d a t hij er binnen een d a g in w a s ge­ s l a a g d om bij SAR A, d e super­ computer v a n d e Amsterdamse universiteiten, in te breken. Door bij d e interne accountant­

verstrooiing, m a a r zo'n reken­ systeem construeren kost heel veel tijd e n werk. Wij h e b b e n in twintig j a a r tijd zo'n model ont­ wikkeld en d a a r is veel belang­ stelling voor, want er b e s t a a n m a a r twee tot vier v a n dergelij­ ke systemen die deugen." Voorlopig richt het onderzoek zich op d e toetsing v a n a p p a r a ­ tuur e n werkmethodes, het ijken of calibreren, en Piet Stammes' aktiviteiten richten zich uitslui­ sinformatie te komen h a d hij zijn w e d d e n s c h a p (om e e n kratje pils) g e w o n n e n en zijn n a a m gevestigd. De actualiteitenru­ briek Achter Het Nieuws wüde hem al inbrekend op d e füm, m a a r dat wdde hij niet. "Dan zou ik mijn collega's voor schut zetten," meent hij. "Je haalt wel eens e e n g o e d e g r a p uit door in een p r o g r a m m a d e opdracht te verwerken om met 1 april alle­ m a a l waninformatie te geven, m a a r dat ging me te ver." Uit­ eindelijk gaf hij, w e g g e d o k e n achter e e n opgeslagen kraag, een interview voor d e televisie weg. Zijn bekendheid leverde hem e e n b a a n op bij d e Vrije Univer­ siteit (eerst bij Tandheelkunde). De Moei houdt zich nu officieel bezig met onder a n d e r e het bre­ ken v a n veiligheidssystemen voor computerprogramma's, ontworpen bij Medische Infor­ matica. "Als ik er e e n week voor heb, is het redelijk beschermd," meent hij, "maar e e n program­ ma k a n nooit honderd procent beveiligd worden."

Eerstvolgende Ad Valvas op 19 juni

Foto AVC/VU

Henk Vlaming tend op deze fase. Het is onge­ veer bekend wat d e verstrooiing e n d e polarisatie v a n ijskristal­ len zijn en in het laboratorium onderzoekt Stammes of d e be­ vindingen v a n d e laserproef overeenkomen met d e al beken­ d e g e g e v e n s hierover. "Voordat w e werkeHjk d e n k e n te weten w a t d e samenstelling

Nieuw is deze materie bepaald niet voor Hovenier, want hij heeft al e e n zekere reputatie door d e ontdekking dat in de Venusatmosfeer zwavelzuur­ druppeltjes voorkwamen, een ontdekking die mogelijk was doordat d e deeltjes rond en dus b e r e k e n b a a r w a r e n . "Dit soort onderzoek lijkt ver weg," zegt hij, m a a r als je meer weet over a n d e r e planeten kun je ook meer over d e a a r d e leren. Neem bijvoorbeeld d e planeet Venus die erg rijk is a a n kool­ dioxide. Door die stof ontstaat het z o g e n a a m d e broeikaseffect e n we weten dat d e temperatuur op die planeet m e d e daardoor meer d a n vierhonderd graden Celcius is. Op d e a a r d e is ook sprake v a n het broeikaseffect m a a r je weet nog niet hoe groot d e gevolgen voor ons zullen zijn. De verhoging v a n d e we­ reldtemperatuur met vijf graden k a n tot smelting v a n het poolijs e n dus tot e e n verhoging van de zeewaterspiegel leiden." Hove­ nier ziet grote mogelijkheden voor het projekt. "We hoeven het niet bij Jupiter te loten," zegt hij, "misschien dat w e Neptunus ook g a a n bekijken.^^a«#.*

'Strafwet alleen voor beveiligde geheugens' Alleen wie zijn p r o g r a m m e e r b a r e uurwerken, videospelers, ovens, etc. beveiligt m a g bij het wissen v a n g e h e u g e n s n a a r justitie stappen om d a a r aangifte v a n te doen. Dat vindt prof .dr. G.P.V. Vandenberghe, directeur v a n het insti­ tuut voor informatica en recht a a n d e VU. Hij zei dit m a a n d a g op d e VU op het wetenschappelijk congres over het in april verschenen rapport v a n de commissie­Franken "Informatietechno­ logie en strafrecht". Volgens Vandenberghe moet die aanvulling erbij in het door d e commissie­Franken voorge­ stelde artikel. Anders kunnen g e d u p e e r d e n wat te snel a a n ­ gifte doen. Het congres ging over d e onvoorziene gevolgen v a n het wetsvoorstel voor d e be­ strijding v a n computercriminali­ teit. De commissie­Franken heeft 29 wijzigingsvoorstellen g e d a a n . In het rapport, dat n a door d e wetenschap te zijn doorgeploegd veel lof kreeg, w a s d e zelfbeveiliging uit­ gangspunt. Of computerkrakers e n pro­ grammeurs die dat gewoon om de sport doen ook onder d e strafwet moeten worden ge­ bracht, w a s d e v r a a g voor d e aanwezige juristen. Wie door deze 'sporters' getroffen wordt.

zou veeleer zelf e e n zaak moe­ ten beginnen bij d e burgerlijke, administratieve of tuchtrechter, vond de Nijmeegse hoogleraar strafrecht mr. G.J.M. Corstens. Commissievoorzitter prof. mr. H. Franken m e e n d e dat d e tijd njp is voor e e n opleiding voor op­ sporingsambtenaren voor com­ putercnminelen. Misschien is dat iets voor 'com­ putersporters', die d e kneepjes en d e computerwejeld kennen. Er zijn er al die hun eigen werk h e b b e n gecreëerd met hun op­ gebouwde kennis v a n compu­ terkraken, zoals moge blijken uit het elders op deze p a g i n a afge­ drukte interview over d e 'Tro­ j a a n s e p a a r d e n ' met Ed de Moei: die dankt er zijn b a a n op d e VU a a n als 'beveiliger'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen