Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 553

5 JUNI 1987 "Als ik met d e directeur e e n ge­ sprek h e b over onderwijsver­ nieuwing, merk ik soms dat ie heel a n d e r e zorgen a a n z'n hoofd heeft. Bijvoorbeeld het te­ kort a a n houtskool waardoor er in de m e n s a niet gekookt k a n worden. Je g a a t je d a n natuur­ lijk d e zin Van zo'n onderwijs­ project afvragen. I k denk toch dat e e n goed opgeleid kader onmisbaar is voor e e n land in opbouw." "Op d e lange termijn pluk je daar d e vruchten v a n . Maar het is net zoiets als in Ethiopië plan­ tenzaden bestuderen terwijl er om je h e e n mensen uitmerge­ len." A a n het woord is Coen Stall v a n b u r e a u buitenland. Coen is vanuit d e VU verant­ woordelijk voor het Basic Uni­ versity Course Project (BUSC) aan d e universiteit v a n Maputo in Mozambique. Een overbrug­ gingscursus tussen d e middel­ bare school e n d e universiteit, waarvan inmiddels e e n eerste groep leerlingen gebruik heeft gemaakt. De zes m a a n d e n durende cur­ sus is georganiseerd door d e VU en de Eduardo Mondlane Uni­ versity, de enige universiteit die Mozambique rijk is. De VU stelt het lesmateriaal s a m e n e n zorgt voor d e nodige faciliteiten. De kosten worden gedekt door NUFFIC (Netherlands Universi­ ty Foundation For I nternational Cooperation) e n door DGI S (Di­ rectoraat G e n e r a a l I nternatio­ nale Samenwerking). Het is d e bedoeling dat d e stu­ denten tijdens die cursus hun kennis v a n vakken als biologie, natuurkunde, wiskunde en scheikunde wat opvijzelen. Coen: "De leerlingen h e b b e n hun middelbare school e x a m e n wel gehaald, m a a r toch beheer­ sen ze e e n gedeelte v a n d e stof niet. Er is te veel uit het hoofd geleerd. De lessen zijn erg exa­ mengericht w a a r d o o r er te snel door d e stof wordt h e e n g e g a a n . Daardoor zijn er tijdens d e rit door de universiteit veel afval­ lers." "Tijdens d e cursus worden d e belangrijkste en moeilijkste on­ derdelen uit het middelbare schoolpakket nog eens overge­ daan. Zoals bij wiskunde d e lo­ garitmes en bij biologie d e alge­ mene celleer. Er wordt vooral veel tijd besteed a a n praktische vaardigheden. Voor 1975 w a ­ ren de lessen erg theoretisch en autoritair. Dit lessysteem is in d e loop der jaren steeds geco­ pieerd. De BUSC­cursus is heel anders. Wij komen tijdens d e scheikunde­les niet alleen m a a r met droge formules op het bord maar doen ook proeven. En w e laten de leerlingen tijdens d e biologie­les eens door e e n mi­ croscoop kijken. O p d e onder­ wijsfaciliteit zijn inmiddels drie laboratoria opgeknapt en op­ nieuw ingericht." "Vooral d e aanloop v a n het BUSC­project ging niet v a n e e n leien dakje. De studenten zijn niet gewend om v r a g e n te stel­

Het lijkt voorlopig e r g m e e te vallen met de bezetting v a n Aio­ vacatures. Een half j a a r n a d e invoering op 1 september 1986 van d e assistent­in­opleiding als aparte categorie w a r e n 603 (70 procent) v a n d e 862 uitgege­ ven vacatures vervuld. Er bestaan wel grote verschUlen per instelling; in Twente w a s slechts 34 procent v a n d e plaat­ sen bezet, terwijl dit in Eindho­ ven, Rotterdam, Brabant en Nij­ megen boven d e tachtig procent lag. Dat blijkt uit e e n tussenrap­ port v a n d e Stichting Research voor Beleid in Leiden, dat maandag door minister Deel­ man n a a r d e VSNU, het COP­ WO en d e universiteiten is ver­ stuurd. Het aantal vervulde vacatures

O v e r b r u g g i n g s c u r s u s vergemakkelijkt o v e r s t a p universiteit

VU helpt beta­studenten in Mozambique "Als ik met de directeur een gesprek heb over onderwijsvernieuwing, merk ik soms dat ie heel andere zorgen a a n z'n hoofd heeft. Bijvoorbeeld het te­ kort a a n houtskool waardoor er in de mensa niet gekookt kan worden. Je gaat je dan natuurlijk de zin van zo'n onderwijsproject afvragen. I k denk toch dat een goed opgeleid kader onmisbaar is voor een land in opbouw." Tijdens d e scheikunde­les komen er niet alleen droge formules op het bord, d e studenten doen ook proeven.

Diana Doornenbal Ie uittocht hun heil buiten Mo­ zambique zochten. "Toen d e b e ­ vrijdingsbeweging FREL I MO a a n d e macht kwam, kreeg die e e n leeg land zonder kader. Want hoe zet je met tachtig m a n een bestuur, e e n industrie e n een onderwijssysteem op touw? Het gevolg w a s dat alle facultei­ ten werden gesloten, behalve medicijnen, technische weten­ s c h a p p e n en d e onderwij sfacul­ teit. FRELIMO w a s anti­Portugal e n indirect anti­EG, en kreeg d a a r ­ om g e e n hulp v a n het Westen. Wel w a r e n er helpende h a n d e n vanuit het Oostblok. Een socia­ listische regering en dus e e n so­ cialistisch schoolsysteem w a s het gevolg hiervan. Toch zette die hulp g e e n echte zoden a a n d e dijk. Rusland h a d niet veel k a a s gegeten v a n ontwikke­ lingshulp. Nu pakt FRELI MO alle hulp a a n die Mozambique ten g o e d e komt."

Hechte staf

len tijdens d e les. Ook docenten zagen dit vernieuwende onder­ wijs niet meteen zitten. Dat kwam doordat d e universitaire top ze niet goed h a d ingelicht over d e precieze bedoelingen v a n het project. Er w a s e r g wei­ nig communicatie tussen de top en d e faculteiten. De Neder­ landse docenten k w a m e n nogal eens in conflict met d e gevestig­ d e orde a a n d e faculteiten. Het heeft me heel wat briefwisselin­ gen e n gesprekken gekost. Nu is d e sfeer goed. Zowel d e docen­ ten als studenten zijn erg tevre­ den." Door de al jaren voortdurende burgeroorlog in Mozambique, waarbij d e verzetsbeweging Rename (MNR) in h a a r strijd te­ gen de Mozambiquaanse rege­ ring grote delen v a n het land onveilig maakt, verlopen d e les­ sen a a n d e Eduardo Mondlane Universiteit niet altijd even rus­ tig. "Als er op e e n morgen hele­ m a a l niemand n a a r d e les komt, betekent dat dat er weer e e n partij broeken is gearriveerd. Iedereen is d a n n a a r d e winkel, want kleding is schaars. En

Foto AVC/VU

er e e n schip met tachtig TL­bui­ zen vertrokken n a a r Mozambi­ que." "De positie w a a r i n het land nu zit, is heel erg. De bevolking k a n d a a r niks a a n doen. Het zijn d e historische achtergronden e n het gebrek a a n faciliteiten. De rol v a n d e universiteit is er a n ­ ders d a n bij ons. A a n onderzoek wordt nauwelijks tijd besteed. Ik verwacht bijvoorbeeld geen Nobelprijs uit Mozambique. Daarvoor is er nog e e n hele lan­ g e w e g te gaan." Mozambique heeft e e n gebrek a a n g o e d e leraren op d e mid­ delbare scholen. Dat is er d e oorzaak v a n d a t studenten n a hun e x a m e n nog niet rijp zijn voor d e universiteit.

soms is er g e e n eten in d e men­ sa. De studenten zitten d a n in d e les zonder d a t ze e e n maaltijd h e b b e n g e h a d . I n het land zelf is niks. Ook al het materiaal d a t we voor d e cursus nodig heb­ ben, komt uit Nederland. Bal­ pennen, microscopen, verf, fiet­ sen voor d e docenten. Zojuist is

De voormalige overheersers, d e Portugezen, h e b b e n het onder­ wijs nooit ontwikkeld. Er w a s voor d e onafhankelijkheid, in 1975, al wel e e n universiteit. Van d e drieduizend studenten w a r e n er slechts tachtig Mo­ zambiquaans. De rest w a r e n kinderen v a n d e kolonisten die omstreeks die tijd in e e n m a s s a ­

Coen Stoll

Aio­vacatures vallen mee ligt wel e e n stuk lager d a n het streefcijfer v a n 1114 plaatsen voor begin 1987 vastligt. O p 1 februari w a r e n in totaal 603 plaatsen vervuld (54 procent v a n het streefcijfer). L a a g sco­ ren vooral d e Rijksuniversiteit Limburg (met 13 aio­plaatsen, 21 procent v a n het streefcijfer), d e Vrije Universiteit in Amster­ d a m (33 plaatsen, 37 procent) en de technische universiteiten in Twente (17, 30%), Eindhoven (24, 38%) en Delft (58, 43%). Vooral d e faculteiten in d e tech­ niek, de landbouw, geneeskun­ d e en rechten h e b b e n het moei­ lijk met d e aanstelling v a n men­ sen. Weinig sollicitanten komen

af op plaatsen in d e technische wetenschappen, d e economie en d e landbouwwetenschap. Bij geneeskunde, sociale weten­ s c h a p p e n e n wis­ e n natuurkun­ d e bestaat d a a r e n t e g e n grote belangstelling voor aio­vacatu­ res. Onder d e a a n g e s t e l d e aio's blij­ ken m a a r weinig studenten met een afgeronde eerste fase­op­ leiding te zitten. Twee d e r d e deel heeft nog doctoraal­exa­ men 'oude stijl' g e d a a n . Van d e mogelijkheid ook afgestudeer­ den uit het Hoger Beroepson­ derwijs a a n te n e m e n is tot dus­ ver nauwelijks gebruik ge­ maakt; slechts 9 v a n d e 603

a a n g e s t e l d e onderzoekers w a ­ ren v a n het HBO afkomstig. De meeste aio's blijken bovendien honkvast; 66 procent is werk­ z a a m op d e universiteit w a a r men ook heeft gestudeerd. Voor letteren is d a t zelfs 97 procent. Letterenfaculteiten blijken d a n ook d e minste advertenties te zetten: in meer d a n d e helft v a n d e vacatures wordt volstaan met e e n 'beperkte werving'. Ruim 71 procent v a n d e AI O's bestaat uit m a n n e n . Ook wat dit betreft bestaat verschil tussen d e faculteiten. Van d e econo­ men­aio's is liefst 91 procent v a n d e mannelijke kunne. De vrou­ w e n zijn het best vertegenwoor­

Door d e BUSC­cursus wil d e universiteit vooral d e kwaliteit v a n het natuurwetenschappe­ lijk onderwijs verbeteren. Zodat het middelbare onderwijs stap voor stap vooruit gaat. "Het is structurele hulp die zichzelf op d e lange duur oplost. Want het heeft op d e l a n g e duur ook ef­ fect op het middelbaar onder­ wijs. G o e d e voorbeelden d a a r ­ v a n zijn Swaziland en Botswa­ n a w a a r w e tien j a a r geleden een dergelijk p r o g r a m m a heb­ b e n opgestart. Eerst w a s het dweilen met d e k r a a n open. Nu wordt ie steeds e e n beetje dicht­ gedraaid," legt Coen Stoll uit. De eerste tachtig studenten h e b ­ b e n inmiddels e e n BUSC­cursus achter d e rug. Volgende m a a n d g a a t deze cursus voor d e twee­ d e keer v a n start. Ditmaal voor e e n groep v a n tweehonderdt­ achtig leerlingen. Het plan is om vanaf 1988 alle eerstejaarsstu­ denten die n a a r e e n beta­facul­ teit g a a n , en dat zijn er jaarlijks ruim vijfhonderd, d e BUSC­cur­ sus te kunnen voorschotelen. "Vooral om organisatorische re­ d e n e n w a s dat niet eerder mo­ gelijk. Voor tweehonderdtachtig leerlingen zijn zestien begelei­ ders nodig. Voor vijfhonderd nog veel meer. Die h e b je niet in één keer bij elkaar. Dat staf­ probleem b a a r t m e ook voor d e toekomst zorgen. Hoe houd je e e n goede, hechte staf? Je hebt altijd het risico d a t e e n goed staflid directeur wordt v a n e e n faculteit. Dan b e n je er weer e e n kwijt."

digd in de sociale wetenschap­ pen (45 procent), diergenees­ kunde (40%), godgeleerdheid (50%) en a a n de Landbouwuni­ versiteit (42%). De onderzoekers konden die cijfers nog niet n a a s t die v a n aUe afgestudeer­ d e n leggen om te zien of vrou­ wen e e n minder of juist meer d a n evenredige kans m a k e n op een aio­plaats. Minister Deelman vindt het nog te vroeg om uit d e cijfers conclu­ sies te trekken, zo schrijft hij in d e begeleidende brief. Hij wil wachten op het eindrapport, dat in september verschijnt en waarin de situatie op 1 juni v a n dit j a a r centraal staat. Het eind­ rapport zal wel ook d e knelpun­ ten n a g a a n .

(Bert Bakker/UP)

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen