Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 119

CULTUUR Cellist Ernst Reijseger:

'Eenmaal begonnen bleef ik krassen' Het is weer Oktoberjazzmaand en talloze jazz­ concerten s t a a n voor d e muzikale deur. Een a a n t a l d a a r v a n zal verzorgd worden door cel­ list Ernst Reijseger, vorig j a a r w i n n a a r v a n d e Boy Edgarprijs voor d e meest interessante Ne­ d e r l a n d s e jazzmusicus. Tijdens e e n uitstapje n a a r e e n optreden met d e veelzijdige slagwer­ ker Alan 'Cunga' Purves in theatercafé 'De Unie' te Rotterdam vertelt hij over Doppler­ , brood, bier en barok. Nauwelijks h e b b e n w e 300 me­ ter in d e auto g e r e d e n of er komt een ambulance aanrijden. Ernst Reijseger zingt m e e met d e sirene e n verlaagt zijn stem w a n n e e r d e auto ons passeert. "Doppler­effect," zegt hij. "Als d e auto passeert wordt het geluid lager." Alert op zijn omgeving is hij niet alleen wat muziek be­ treft. Niets dat in d e lucht zweeft e n m a a r e v e n groter is d a n e e n volwassen mus ontsnapt a a n zijn a a n d a c h t . Naast h e m zit d e Schotse slag­ werker Alan Purves, bekend v a n onder a n d e r e het Foots­ b a m Theatre. Met h e m heeft d e cellist in 1982 d e plaat 'Cellota­ p e Scotchtape' gemaakt. "Zonde dat w e daarvoor bij d e betreffende firma's g e e n royal­ ties h e b b e n gevraagd." O p mijn v r a a g of hij muziekido­

Francis Lesman len g e h a d heeft, antwoordt hij : "Dezelfde v r a a g heeft Martin Schouten (jazzinterviewer, FL) mij e e n s gesteld. Toen ik d a a r o p ontkennend antwoordde, k w a m hij met d e uitlating, dat hij dat niet geloofde omdat iedereen toch e e n beetje Kees d e jongen is. Dat vond ik e e n hele minne opmerking, die hoogstwaar­ schijnlijk juist voor hem geldt. Nee, ik h a d g e e n vaste idolen, hoewel elke belangrijke mu­ ziekstroming natuurlijk verte­ genwoordigers heeft g e h a d , die iets h e b b e n bewerkstelligd, zo­ a l s d e Beatles, m e n s e n uit d e rock roU of Afrikaanse muziek, etc." Na o p e e n grote witte voor­ bij schuivende Amerikaanse li­ mousine gewezen te hebben.

Varen in d e VU O p e e n zwarte tegelvloer drijft e e n bootje. Beschil­ d e r d met het blauwgroen v a n d e zee dobbert het vre­ dig rond. Het is g e e n g e ­ woon bootje. Uit het ruim groeien wügetakken, e n midden op het dek staat e e n glazen huisje w a a r je niet in kan. Een a n d e r vaartuig is ge­ m a a k t v a n g e b o g e n latten, die grijze e n beige verf spo­ ren d r a g e n . Het hout zit vol roestige spijkers, e n d e verf is d a n i g afgebladderd. Het ruikt er n a a r teer e n droog, oud hout, e n op sommige p l a a t s e n kleeft spinrag. Hoog 'zweeft' d e boot bo­ v e n d e grond, opgetüd door e e n constructie v a n houten palen. W a a r komen deze voertui­ g e n v a n d a a n ? Wie heeft erin gevaren? Welke g e ­ beutenissen veroorzaakten d e duidelijke sporen v a n verwering? Onwillekeurig w o r d e n deze v r a g e n opge­ r o e p e n door d e v r e e m d e bouwsels, hoewel toch dui­ delijk is, dat ze nooit echt g e v a r e n hebben. Het zijn sculpturen, g e m a a k t door d e kunstenaar Tom v an den Boomen. Ze zijn te zien in d e h a l v a n het VU­ge­ bouw e n in d e glazen ruim­ te v a n het Exposorium. Evenals J acques v a n Erven e n Hans d e Wit ­ hun schil­ derijen zijn te zien in het entre­sol boven d e m e n s a ­ is v a n d e n Boomen verbon­ d e n a a n De Fabriek in Eindhoven. Dit is e e n zoge­ n a a m d e 'vrijplaats' voor d e

kunst, b e h e e r d door kuns­ t e n a a r s , die er werken e n over hun werk praten. Op­ gericht in 1980, speelt De Fabriek r e e d s e e n b e l a n g ­ rijke rol in Eindhovens kun­ stenaarsleven. Van d e n Boomens beelden zijn vervaardigd volgens het principe v a n d e assem­ b l a g e : uit d e meest uiteen­ l o p e n d e materialen e n ge­ bruiksvoorwerpen wordt e e n beeld opgebouwd. Door deze samenvoeging creëert hij e e n nieuwe, poë­ tische werkelijkheid, die het verwachtingspatroon v a n d e beschouwer doorbreekt. Vooral d e bootjes zijn boei­ end. De a n d e r e werken zijn abstracter, e n d a a r d o o r minder toegankelijk. Een boot is nu e e n m a a l e e n on­ d e r w e r p met e e n rijkdom a a n betekenis. Het symbo­ liseert vooruitgang en avontuur, e n d r a a g t d e be­ ' lofte in zich v a n reizen n a a r o n b e k e n d e landen. In d e sombere ruimte v a n het Exposorium, met a a n d e e n e kant het geroeze­ m o e s v a n drommen stu­ denten, a a n d e a n d e r e kant het beton e n asfalt v a n d e Boelelaan, droom ik, on­ d e r invloed v a n deze poëti­ sche beelden, v a n onbe­ w o o n d e e ü a n d e n e n primi­ tieve stammen. L a n g z a a m rijst d e overtuiging, d a t e e n groot deel v a n d e wereld n o g onontdekt is. "~~"

(Iris Dik) De tentoonstelling in het Exposori­ u m IS te zien t / m 17 oktober v a n m a a n d a g t / m vrijdag v a n 10 00­ 18.00 uur

Ernst Reijseger op zijn electrische cello Foto Bram d e Hollander

verduidelijkt hij, dat hij "al v r o e g last h a d v a n muzikaal overzicht". "Waarom zou je je b e p e r k e n tot e e n muzieksoort in e e n wereld w a a r i n je binnen e e n d a g over alle mogelijke informatie v a n a e a n d e r e kant v a n d e wereld kunt beschikken. Mensen zeggen d a n wel e e n s dat iedereen toch recht heeft op e e n eigen s m a a k of dat over s m a a k niet valt te twisten. Dat vindt ik onzin. J e moet voor muziek o p e n s t a a n e n niet om persoonlijk historische redenen een waardeoordeel vellen. Stel bijvoorbeeld, dat ie­ m a n d op e e n b e p a a l d ogenblik e e n instrument bespeelt e n later iets a n d e r s g a a t doen, d a n zal die muzieksoort uit die periode

voor zo iemand altijd gelieerd blijven a a n zijn of h a a r meest 'romantische' tijd." Het net e e n m a a n d geleden ge­ o p e n d e theatercafé De Unie is e e n prachtig, gedeeltelijk vol­ g e n s 'De Stijl' ingerichte ruimte: metershoge r a m e n e n deuren, veel glas, strakke lijnen. In d e concertzaal zelf s t a a n voor d e tribune grote blokken piep­ schuim met d a a r i n bamboestok­ ken, w a a r t u s s e n met ijzerdraad z w a r e metalen veren zijn opge­ h a n g e n . Het blijkt het instru­ ment te zijn v a n d e Antwerpse b e e l d e n d kunstenaar George Smits, die als d e r d e zal deelne­ m e n a a n het concert, dat overi­ g e n s slechts 12 bezoekers zal tellen. "Met d e jazz b e n ik in a a n r a k i n g

De gemene neefjes van Oek de J ong Te groot voor servet, te klein voor tafellaken. Som­ mige füms worden wemig g e d r a a i d , omdat ze als voorf ilm te l a n g e n voor e e n avondvullend p r o g r a m m a te kort zijn. Zonde om deze füms, onder a n d e r e eind­ e x a m e n w e r k v a n d e fUma­ cadomie e n debuten v a n n u b e k e n d e regisseurs, op d e plank te laten liggen, w a n t ze zijn v a a k h e e l ver­ rassend. Daarom hebben distributeur Notorious, het Amsterdams Filmhuis e n het fonds voor d e Neder­ l a n d s e füm s a m e n het initi­ atief g e n o m e n om m a a n d e ­ lijks e e n pakket v a n deze kortere füms langs d e film­ huizen te laten circuleren. In oktober zijn d a t Requiem v a n Sjef Lagro e n De Vo­ gelmens v a n C a s p e r Ver­ brugge. Requiem won vori­ g e week in Utrecht het Gou­ d e n Kolf voor d e beste Ne­ d e r l a n d s e korte film. Laat d a t hier, gemakshalve, vol­

d o e n d e aanbeveling zijn. Van Casper Verbrugge ging onlangs De KKKKo­ mediant, met Freek d e J on­ ge, in première. Eerder m a a k t e hij De Vogelmens, g e b a s e e r d op e e n v e r h a a l v a n Oek d e J ong. In De Vo­ gelmens g a a t d e 11­jarige Otto n a a r e e n v a n d e eüan­ den, om zijn vakantie met ooms, tantes, neefjes e n nichtjes door te brengen. O n d e r w e g leest hij e e n boek met Chinese verhalen e n ziet hij in zijn fantasie ook echt e e n Chinees langs komen. De vakantie wordt niks. Eén oom is e e n autori­ taire zak, d e neefjes pesten hem, d e nichtjes zijn dom­ m e tutjes e n d e tantes pro­ b e r e n d e boel n o g e e n beetje leuk te houden. Al­ l e e n met oom Albert, ge­ speeld door Cor v a n Rijn, heeft hij contact, m a a r oom Albert is e e n beetje ge­ schift. Het liefst trekt Otto zich terug op d e w . c , om

g e k o m e n door d e platen v a n e e n familielid. Een p a a r j a a r la­ ter, ik zal toeqi 16 geweest zijn, s p e e l d e ik met e e n p a a r vrien­ d e n in e e n schoolbandje. Om­ d a t mijn cello ten opzicht v a n d e electrische gitaren niet h a r d ge­ n o e g klonk, heeft d e v a d e r v a n e e n v a n die jongens voor mij e e n electrisch versterkte cello g e m a a k t . Ik begon op dat ding te krassen e n b e n er nooit meer m e e opgehouden. Nu b e n ik be­ roepsmusicus, hoewel ik dat e e n r a a r woord vind." Met e e n korte blik v a n verstand­ houding op Alan Purves ver­ volgt hij: "Wij noemen onszelf liever bouwers, timmerlieden. Een loodgieter krijgt uurloon, e e n vast salaris, terwijl wij geld krijgen voor e e n concert, voor d e muziek die w e brengen. M a a r d a n nog vinden sommige clubeigenaren het r a a r dat w e e r iets voor vangen, soms op het g e n a n t e af. Muziek is voor mij g e w o o n e e n consumptieartikel a l s bier e n brood. J e krijgt w a t e n d a a r b e t a a l je voor. Soms is e r e e n tijd lang g e e n optreden e n d a n moet je toch je huur e n telefoon betalen. Ik wil niet kla­' g e n hoor, want ik h e b momen­ teel g e n o e g werk, m a a r het k a n elk ogenblik ophouden." "In die hele barokwereld, w a a r ik overigens niets op tegen heb, g a a t behoorlijk w a t geld om, m a a r in d e geïmproviseerde muziek is het harken. Via d e Ge­ n e c o (Genootschap Nederland­ s e Componisten, FL) wordt af e n toe a a n iemand wat geld g e g e ­ v e n voor e e n compositieop­ dracht. W a a r o m g e v e n ze ie­ m a n d niet e e n b e d r a g om e e n p l a a t te maken? Zo doe je met­ e e n a a n public relations." Voor d e a v o n d in 'De Unie' h a d wat extra p.r. g e e n k w a a d ge­ kund. Na het overigens zeer geestige concert druppelen d e opvallend weinige belangstel­ l e n d e n d e z a a l uit. In d e kleed­ k a m e r erachter h a n g t e e n on­ a a n g e n a m e lucht e n met e e n buk op d e a a n g r e n z e n d e toUet, die blank staat, zegt George Smit: "Dat is al twee d a g e n zo. De enige r e d e n dat w e in d e z a a l spelen is omdat het hier zo stinkt!"

verder te lezen in zijn boek. Een typisch Oek d e J ong v e r h a a l . Zei deze ex VU­ student laatst niet, dat hij zich v a n zijn studietijd voor­ a l d e op macht beluste jon­ g e n s v a n d e SRVU herin­ n e r d e ? De g e m e n e neefjes v a n Oek d e J ong. Met d e contactgestoorde a r r o g a n ­ tie die sommige schrijvers eigen is, stelt hij zich_buiten e n boven zijn omgeving. Hij zal best gelijk hebben, m a a r h a d tien j a a r eerder zijn mond open moeten doen. Ik d w a a l af. Casper Ver­ b r u g g e heeft het v e r h a a l adequaat weergegeven. De leefwereld v a n Otto is mooi verfümd en d e gefor­ c e e r d e gezeUigheid v a n het vakantiegebeuren komt g o e d over. Het is e e n mis­ verstand, dat Nederlandse films slecht zijn. Ze slagen e r juist uitstekend in e e n kneuterige sfeer weer te g e v e n . Veel m e n s e n zien d a a r d e humor niet v a n in, ik hou er wel v a n .

(Dick Roodenburg) Reqtuem e n De Vogelmens d r a a i e n z o n d a g 5 oktober m het Amster­ d a m s FUmhuis e n m a a n d a g 6 okto­ b e r m Filmhuis Uilenstede.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen