Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 84

12 SEPTEMBER 1986 üMi

'^JUPIfti'Mi'iJil!

Het probleem v a n d e zure regen (of: zure depositie zoals biologen iets nauwkeuriger zeggen) is nog levensgroot aanwezig, aUe katalysotoren en vermmderde publieke a a n d a c h t ten spijt. Jaarlijks maakt Staatsbosbe­ heer d e balans op en daaruit blijkt dat e e n steeds groter ge­ deelte v a n het bosbestand red­ deloos verloren is. Gevreesd moet worden dat veel bomen die er nu nog op het oog gezond bij staan, binnen korte tijd het loodje moeten leggen. De twee biologiestudenten zijn e e n methode op het spoor geko­ men om in e e n vroeg stadium d e verzuring v a n bossen te signa­ leren. Uit hun onderzoek n a a r twaalf percelen op d e Veluwe bleek d a t d e gesteldheid v a n d e bodem meer zegt over d e g e ­ zondheid v a n e e n bos d a n d e bomen zelf. Op zichzelf is dat g e e n revolutionaire conclusie. Wèl nieuw is hun ontdekking dat d e mate v a n verzuring v a n d e bodem sterk samenhangt met het voorkomen v a n b e p a a l ­ d e bodemdieren. Het bleek d a t e e n b e p a a l d e mijtsoort en e e n springstaartenfamilie zeer g e ­ voelig zijn voor verzuring e n minder voorkomen in niet­vitale bossen d a n in gezonde bossen. Het trekken v a n deze conclusie h a d overigens heel w a t voeten in a a r d e . Dermeman en Kraak f zijn enkele m a a n d e n met pincet e n microscoop ia d e weer ge­ weest om d e in totaal 43.641 beestjes te tellen. Het onderzoeksresultaat k a n e e n bijdrage zijn in het voor­ spellen v a n d e toekomstige g e ­

Mi

Omdat het om bomen gaat "Zelfs d e bomen kunnen nu v a n 'n Volkswa­ gen op aan." In e e n twee pagina's grote a d ­ vertentie snort e e n Polootje door het d e n n e ­ woud. De autogigant levert z'n uitlaten tegen­ woordig af met e e n katalysator. Vandaar. "Zure regen? Volkswagen doet er w a t tegen." Rijmelarij over e e n topic dat d e laatste tijd wat a a n d e a a n d a c h t ontsnapt lijkt te zijn. "De kwestie is e e n beetje overschaduwd door Tjernobil", vermoedt biologie­student Carl Denneman. "M en weet nu wel wat zure regen is. Het probleem op zich is nu bekend e n d a a r m e e is voor d e gemiddelde krantelezef d e actualiteit e r v a n af. De alarmfase is voor­ bij. We zitten nu in d e onderzoeks­ e n beleids­ fase." Samen met studiegenoot Michiel Kraak en onder begeleiding v a n dr. Nico van Straalen heeft hij in het kader v a n het onder­ zondheidstoestand v a n e e n bos dat er op dit moment nog floris­ sant uit ziet. M aar h o e Het K w a a d zelf te bestrijden? De h a m v r a a g is gemakkelijker g e ­ steld d a n te beantwoorden. Michiel: "Voor e e n gedeelte lig­ g e n d e oorzaken in eigen land. Veel bossen op d e Veluwe e n ook in Brabant h e b b e n te lijden v a n d e ammoniak die geprodu­ ceerd wordt in d e bio­industrie. Soms stinkt het in het bos zelf nog n a a r d e gier. Het is gevolg is ook d a t in die bossen opeens stikstofminnende planten, zoals brandnetels, opduiken. Voor het

Wim Crezee overige is het e e n internationaal probleem. Een groot deel v a n d e zure stofdeeltjes die op d e Nederlandse bodem neerdalen, komt uit Engeland. En d a t land is niet zo g e n e g e n om ingrijpen­ d e maatregelen te nemen, g e ­ loof ik." Eén oplossing wijzen d e biolo­ gen­in­spé resoluut af: die v a n het storten v a n kalk om het zuur te neutraliseren. "Ze h e b b e n die methode in meren Zweden g e ­ probeerd. Het gevolg w a s dat

Mto

zoek v a n d e werkgroep oecotoxicologie a a n dat laatste het zijne bijgedragen.

d e kalk e e n verbinding a a n g i n g met het zuur met als resultaat dat er nu e e n dikke gipslaag op d e b o d e m v a n d e m e r e n Ugt. Kcdk storten is symptoombestrij­ ding. Het is e e n lapmiddel dat alleen werkt als d e uitstoot v a n verzuurde stoffen wordt gestopt. En zelfs d a n moet je m a a r ho­ p e n d a t het bos zich herstelt." "Raffinaderijen e n vooral kolen gestookte centrales zijn d e grootste producenten v a n ver­ zuurde stoffen. De fUtertechnie­ ken zijn b e k e n d m a a r kostbaar. M a a r w a t is kostbaar?! Kijk e e n s n a a r d e kosten die nu g e m a a k t

TIen ramp die de mens liet ontstaan In het Tropenmuseum in Am­ sterdam is sinds zo'n twee m a a n d e n d e tentoonstelling The Hu man Stoty te bezichti­ gen. Wie d a a r n a a r toe g a a t komt eerst door e e n ruimte w a a r e e n a p a r t e tentoonsteUtng is, met d e titel: Vóór The Human Story. De tentoonstelling is sa­ mengesteld door het Geologisch Museum e n het Zoologisch M u­ seum v a n d e Umversiteit v a n Amsterdam. Door fusieperike­ len werkt é é n v a n d e organisa­ toren, dr. Jan Smit, inmiddels a a n d e VU. Smit laat in d e ten­ toonsteUmg e e n geheel a n d e r beeld zien v a n d e evolutie d a n w e d o o r g a a n s g e w e n d zijn. In The Human Story wordt e e n beeld gepresenteerd v a n d e ontwikkeling v a n d e menselijke soort, h o e d e mens zich in het verleden moest a a n p a s s e n a a n moeilijke omstandigheden en wist te overleven. M aar er is ook n o g e e n geschiedenis die d a a r a a n vooraf gaat, e e n periode w a a r m er al wel levende orga­ nismen bestonden m a a r w a a r d e mens nog geboren moest worden. Die fase wordt belicht in Vóór The Human Story. Die tentoonstelling laat zien dat er e e n periode is geweest dat d e

Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunnelweg). Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon; 623366. Filiaal: W. de Zwijgerlaan 101. Telefoon; 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder; FORD - OPEL - RENAULT - Bt^W en MERCEDES. NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGENS tot 42m3 en 9 ton. (groot en klein rijbewijs) t e g e n inlevering v a n d e z e advertentie 1 0 % korting

i

m

Foto Bram de Hollander

dmosauriers het land beheers­ ten, en d a t op aUe plaatsen in d e natuur w a a r nu vogels en zoog­ dieren te vinden zijn, destijds d e reptielen domineerden. Het grootste roofdier w a s d e tyran­ nosaurus, e e n gigantisch bak­ beest dat n a a r schatting e e n g e ­ wicht v a n 7000 kdo kon berei­ k e n e n d a t zulke kleine voor­ pootjes h a d d a t hij alleen op zijn achterpoten Uep. In zee leefden er heel a n d e r e dieren d a n nu, er w a r e n grote inktvissen met schelpen, zwemmende reptie­ len en vishagedissen. Ook het plankton w a s destijds heel a n ­ ders d a n nu. Behalve reconstructies v a n hoe die dieren er uit gezien moeten hebben, zijn er ook enkele fos­ sielen uit d e eigen verzameling v a n Jan Smit tentoongesteld. Bijvoorbeeld d e onderkaak v a n een eendesnaveldinosa u rier.

Koos Neuvel e n d e rugwervel v a n e e n drie­ hoomsauher, die beiden gevon­ d e n zijn in M ontana in d e Ver­ enigde Staten. M a a r w a t d e tentoonstelling vooral interessant maakt, is dat e r e e n a n d e r e evolutietheorie gepresenteerd wordt d a n d e g e ­ bruikehjke. Er werd altijd g e ­ dacht dat het a a n t a l dinosau­ russen geleidelijk minder werd e n d a t gehjkerüjd het a a n t a l zoogdieren toenam. Het uit­ gangspunt v a n Jan Smit is ech­ ter d a t er e e n veel schoksgewij­ zere ontwikkeling plaatsvond. Uitgangspunt v a n d e tentoon­ stelling is namelijk d a t er vie­ renzestig miljoen j a a r geleden e e n meteoriet insloeg in d e aardkorst die e e n einde m a a k t e a a n veel soorten leven op a a r ­

n

d e . Die inslag veroorzaakte enorme b o s b r a n d e n e n het w^erd m a a n d e n l a n g donker e n koud. Dinosaurussen, vishage­ dissen, vliegende reptielen e n a n d e r e dieren en planten moes­ ten definitief het loodje leggen. M a a r er w a r e n ook enkele over­ levenden. Zoogdieren beston­ d e n ook al in het dinosaurustijd­ perk, m a a r zo'n 120 mUjoen j a a r l a n g leefden ze m e e n zeer sta­ biel klimaat e n vertoonden nau­ welijks enige ontwikkeling. Ze zijn nooit groter geworden d a n kleine ratachtige insecteneters. M a a r op het moment d a t d e di­ nosaurussen in r a p tempo ver­ d w e n e n ontstond er e e n ruimte w a a r d e zoogdieren inspron­ g e n . Het a a n t a l e n d e soorten zoogdieren n a m e n snel toe e n er ontstonden aapachtige dier­ soorten. Een enorme r a m p w a s dus e e n noodzakelijke voor­

moeten worden om gebieden af te g r a v e n die verontreinigd zijn met zware metalen. Ik denk d a t w e voordeliger uit zouden zijn g e w e e s t als w e vroeger meer a a n d a c h t h a d d e n geschonken a a n zuiveringen." "In Duitsland begint m e n d e ver­ zuring al a a r d i g in d e portemon­ n e e te voelen. De bosbouw is d a a r economisch e e n stuk b e ­ langrijker d a n in Nederland. De vervuiling wordt v a a k p a s a a n ­ gepakt als d a t economisch voordelig is. Dat is misschien w r a n g m a a r waar."

mÊmmmÊmÊmmmmm w a a r d e voor er überhau pt zo­ iets als d e geschiedenis v a n d e m e n s voorstelbaar is geworden. Deze theorie is e e n a a n t a l jaren g e l e d e n praktisch gehjktijdig door Smit e n d e Amerikaanse nobelprijswirmaar Alvarez n a a r voren gebracht. Beiden v o n d e n duidehjke aanwijzingen d a t er i n d e r d a a d zo'n r a m p h a d plaatsgevonden. De Amerikaan ontdekte platinadeeltjes in m e ­ teorieten e n Smit vond bewijzen voor d e inslag in kleine glas­ druppeltjes die over d e hele w e ­ reld verspreid zijn. De inslagtheorie heeft ook tot d e theorie v a n d e nucleaire winter geleid. Omdat het om vergelijk­ b a r e hoeveelheden energie gaat, veronderstellen sommige klimatologen d a t er bij e e n kernramp e e n geweldige stof­ wolk vrijkomt die leidt tot e e n vele jaren durende winter, e n misschien zelfs tot e e n nieuwe ijstijd. Volgens Smit heeft d e mslagthe­ orie misschien wel ingrijpende gevolgen voor h o e w e over d e evolutie moeten denken. "Het idee dat er e e n geleidelijke, pro­ gressieve evolutie n a a r e e n hoogontwikkelde mens plaats­ vindt, w a t veel m e n s e n denken, blijkt absoluut niet w a a r te zijn. M a a r Darwin heeft d a t ook nooit gezegd, het is veel eerder e e n kwestie v a n su rvival. In dit g e ­ val g a a t het er simpel om d a t je niet uitgeroeid wordt door e e n meteoorsteen. Dat idee v a n g e ­ leidelijkheid g a a t soms wel op e n a n d e r e keren niet." "Gezien d e reacties die ik krijg is het verzet tegen deze theorie heel hevig. De meeste m e n s e n denken: zijn w e eindelijk af v a n d a t religieus getinte catastrofis­ medenken, d e zondvloedtheo­ rieen, e n nu beginnen Smit e n Alvarez weer te rommelen met catastrofes. Gevoelsmatig zit dat verkeerd. Sinds 1980 is in wetenschappelijke kring ontzet­ tend veel over dit onderwerp gepubliceerd, je kunt eigenlijk wel zeggen d a t het d e discussie gedomineerd heeft."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen