Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 472

10 APRIL 1987

Terwijl hij d e laatste h a n d a a n zijn onderzoek legt, droomt drs ƒ. W. Holstraat al v a n Amerika. In juli zal e e n jumbojet hem op kosten v a n Shell n a a r het land v a n d e onbegrensde mogelijkh e d e n vliegen. In februari kreeg hij v a n d e multinational d e Koninklijke Shell Studiereisprijs. Kennelijk w a s m e n zo onder d e indruk v a n zijn werk ('Toepassing Hoge Resolutie Fluorrescentie Spectroscopie als Analytisch Chemische Detectie Methode') dat hij voor d e onderscheiding in aarmierking kwam. Holstraat weet nog niet w a a r hij h e e n gaat. Amerika, dat lijkt wel zeker, m a a r over d e precieze plaats moet hij nog n a d e n ken. "Inhoudelijk heeft Shell niets met mijn onderzoek te m a ken," zegt hij, "anders h a d ik d e prijs natuurlijk nooit a a n g e n o men. Ik h e b me ook niet zelf a a n g e m e l d , mijn promotor heeft gezegd dat ik zou worden voorg e d r a g e n . De universiteit doet e e n voordracht bij Shell. Voor d e leek is mijn proefschrift niet interessant, ik geloof niet dat d e gemiddelde geïnteresseerde op zijn kop staat over wat extra mogelijkheden v a n d e techniek." Hofstraat deed onderzoek n a a r moleculen die op e e n temperatuur v a n -263 g r a d e n Celcius w^aren gebracht. "Niet moeilijk, m a a r er zijn er niet veel die het doen," zegt d e prijswinnaar b e scheiden. Overigens piekert hij er niet over bij wijze v a n d a n k zijn talenten bij SheU in te leveren. "Als straks mijn contract met d e Vrije Universiteit afloopt g a ik bij Rijks waterstaat werken," verklaart hij. G.Vincent v a n SheU, afdeling public relations, weet te vertellen dat verschillende prijswirmaars uit vorige jaren nu in het Amsterdam-

Een rec hter in New Jersey heeft b e p a a l d dat een c ontrac t w a a r ­ m e e e e n d r a a g m o e d e r zic h ver­ plicht n a d e geboorte e e n b a b y af te s t a a n rec htsgeldig is. Een w^aarschuwing werd a a n die uitspraak vastgeknoopt: vrou­ w^en die e e n draagmoederc on­ tract tekenen, moeten goed we­ ten wat zij doen. De direc te aanleiding voor dit staaltje v a n jungle­ethiek w a s d e onsmakelijke gesc hiedenis v a n 'Baby M', e e n j a a r g e l e d e n door e e n zekere Mary Beth Whi­ t e h e a d ter wereld gebrac ht voor het kinderloze ec htpaar Stem in New Jersey. Partijen w a r e n v r e e m d e n voor elkaar, d e z w a n g e r s c h a p k w a m tot stand door kunstmatige inseminatie. Na d e geboorte v a n h a a r b a b y v e r a n d e r d e Mary Beth White­ h e a d v a n gedac hten. Ze vond d a t het wurm prec ies op h a a r oudste doc hter leek e n besloot het te houden. M a a r ze h a d e e n

Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunnelweg), Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon: 623366. Filiaal: W. de Zwijgerlaan 101. Telefoon: 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder: ;FORD-OPEL-RENAULT-BtkflWen MERCEDES. NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGEN S tot 42m3 en 9 ton. (groot en klein rijbewijs) t e g e n inlevering v a n d e z e ' advertentie 1 0 % korting

i

Scriptie goed voor reisje Amerika op kosten Shell Henk Vlaming >^

tl ï.

'"ft'" •'" Drs. I. W. Holstraat s e laboratorium v a n SheU werkz a a m zijn. "Maar hoeveel er in totaal bij ons zijn gekomen k a n ik echt niet zeggen," zegt hij." "Dit is voor het a l g e m e e n b e l a n g v a n onze samenleving. Ned e r l a n d is m a a r e e n klein ge-

Foto Michel Claus, AVCWU

bied met beperkte ervaring. Door studenten d e mogeUjkheid te verschaffen om met buitenl a n d s e wetenschappers in contact te komen wiUen w e het technologisch bastion verruimen. Of die mensen later bij ons

MARJA BROUWERS

Bizar contract getekend vóór d e inse­ minatie, w a a r i n ze v a n het nog te worden kind afstand d e e d e n beloofde er nooit c ontac t m e e te zuUen zoeken. Of het b e d r a g dat zij voor deze z w a n g e r s c h a p ontving nu tien­ of twintigduizend doUar was, b e n ik even kwijt. Ik h e b g e e n hoofd voor zuUc e detaUs. Een v a n die twee w a s het, e n in bei­ d e gevaUen k a n ik m e bij d e vrouw die zoiets op touw zet al­ leen m a a r e e n wanhopig war­ hoofd voorsteUen. Wat ik m e moet voorsteUen bij d e m a die d a n vervolgens, zwaaiend met zijn c ontrac t, n a a r d e rec hter stapt en zijn zes pond vlees eist, vreet ik niet. Het doet e e n beetje deriken a a n Shyloc k in De Koopman van Venetië. Dat inderhaast opgetrommelde juristen, bijgestaan door e e n le­ gertje zielkenners e n op d e voe­ ten gevolgd door pers e n aUe plaatselijke feministen, er wei­ nig moeite m e e h a d om a a n te tonen dat Mary Beth Whitehead labiel en e e n warhoofd was, v e r b a a s t mij niet. G e e n detaü omtrent h a a r is het pubUek be­ s p a a r d gebleven. Mary Beth is d e ec htgenote v a n e e n vuünis­ man met drankproblemen. H a a r twee oudste kinderen h e b ­ b e n wel eens leerproblemen ge­ h a d . Voor d e televisiec amera gesleept, heeft zij mr. Stern mr. Sperm genoemd. Ze ziet eruit alsof ze niet elke week n a a r d e k a p p e r g a a t en woont in een

verrot klein huisje in e e n buurt die h e l e m a a l g e e n n a a m m a g hebben. De Sterns s t a a n er beter op. Ze w o n e n in e e n nettere buurt, é é n w a a r drank­ en a n d e r e proble­ m e n niet voorkomen, of in ieder g e v a l niet zo zic htbaar. WiUiam Stern w a s draagkrac htig ge­ n o e g om eerst zoveelduizend doUar voor e e n d r a a g m o e d e r ­ contract e n d a a r n a nog het e e n e n a n d e r voor a d v o c a t e n neer te teUen. En er is e e n g o e d e re­ d e n w a a r o m mw. Stem zelf niet z w a n g e r k a n worden. Zij lijdt a a n multiple sc lerose. De rechter sc hijnt geruime tijd in dubio t e zijn geweest of d e h e e m voorgelegde kwestie e e n voog­ dijkwestie d a n wel e e n kwestie v a n adoptie w a s . De voorlopige toewijzing v a n het kind, door partijen respec tievelijk 'Sarah' e n 'Melissa' genoemd, a a n d e natuurlijke v a d e r n a d a t het eerst e e n a a n t a l m a a n d e n bij d e moeder h a d verbleven, Ujkt m e iets dat uitsluitend in e e n voogdijgeschü mogeUjk is. Des­ kundigenverklaringen over d e ongeschUcÜieid v a n Mary Beth Whitehead als moeder (een ge­ g e v e n dat kennelijk in v e r b a n d met d e opvoeding v a n h a a r ei­ g e n kinderen nooit urgent ge­ n o e g w a s o m ^ r e e n probleem v a n te maken) p a s s e n ook al­ leen m a a r bij e e n voogdijge­ schü. Toen d e mogelijkheden v a n e e n voogdijgesc hü w a r e n uitgeput, bleek d e zaak juridisc h

komen werken is niet onze eerste interesse. We zijn e e n bedrijf w a a r veel techniek wordt toegep a s t e n w e h e b b e n er b e l a n g bij d a t technologische ervaring Nederland ten g o e d e komt." De jaarUjkse prijs (dit j a a r voor d e eenentwintigste m a a l toegekend) wordt uitgereikt a a n e e n onderzoeker v a n iedere universiteit met wis- en natuurkunde e n d e technische hogescholen. De onderneming stelt iedere prijswinnaar e e n c h e q u e ter w^aorde v a n vierduizend doUar ter beschikking. D a a r v a n m a g d e promovendus d e studiereis maken, geheel n a a r eigen goeddunken. Of het b e d r a g hiervoor werkeUjk wordt uitgeg e v e n moet d e maatschappij m a a r afwachten, want m e n controleert d e reizen nooit. Wel krijgt Holstraat e e n mentor toegewezen, d e h e e r Frans Zweegers uit Arnhem. "Ik weet e r niets van, dit is p a s d e eerste keer dat ik dit doe," zegt hij, "mijn rol is om n a afloop d e reis t e evalueren. De student wordt verzocht e e n verslag te m a k e n e n d a t n a a r d e SheU op te sturen. AUes w a t ik doe is het contact tussen d e maatschappij e n Holstraat te onderhouden."

Personeelsbeleid "SheU vindt het gewoon leuk om e e n prijs uit te reiken," zegt dr.

toch weer e e n adoptie te zijn. Mocht d e vrouw v a n Wüliam Stern dit kind nu adopteren e n zo wettelijk d e moeder worden? De a d v o c a a t v a n Whitehead k w a m aarüioUen om d e rec ht­ b a n k e r a a n te herinneren dat e e n moeder h a a r kind p a s n a d e geboorte m a g afstaan voor adoptie. Dat vrouwen over zxüke dingen v a n g e d a c h t e n v e r a n ­ d e r e n komt vaker voor, van­ d a a r dat d e wet erin voorziet. In d e toenemende verwarring leek aUes ten slotte neer te komen op d e rec htsgeldigheid v a n het draagmoedercontract. Ik hoop e n veronderstel dat het angelsaksisch rec ht princ ipieel v a n het onze afwijkt. Volgens e e n rec hter in New Jersey is zo'n contract geldig. Anders d a n in d e meeste Europese l a n d e n het g e v a l is, is d e angelsaksisc he rechtspraak niet direc t op het romeinse rec ht gebaseerd, dus d a t het i n d e r d a a d op punten af­ wijkt Ugt voor d e h a n d . Een draagmoedercontract k a n hier niet rec htsgeldig zijn. Grote de­ len v a n het c iviel rec ht worden erdoor doorkruist. Het wordt op­ gesteld alsof wetten die familie­ recht, erfenisrec ht, pleegouder­ schap, voogdij, adoptie e n v a ­ derschapsacties regelen, niet bestonden. Voor zover ik weet kunnen wij in onderUnge c on­ tracten niets a n d e r s regelen be­ halve n a d e r e e n noodzakeUjke specificaties v a n wat in d e sa­ menleving in beginsel in wetten is vastgelegd. Wie iets regelt dat door enige wet a n d e r s wordt b e p a a l d , k a n nakoming v a n zo'n regeling niet afdwingep. De wet geldt vóór het c ontrac t. Dat d e mens steeds minder ge­ schikt wordt om zic h d a a r iets v a n a a n te trekken staat wel

H.B. Jansen, secretaris v a n de subfaculteit Scheikunde. "Ze heeft g e e n bedoeling om door middel v a n d e prijs mensen n a a r h a a r bedrijf te lokken; de koppeling tussen die onderscheiding en het personeelsbeleid k a n niet .worden gemaakt." Niet iedereen is e v e n overtuigd v a n d e belangeloze bedoeling e n v a n d e oliemagnaat. De Stichting Onderzoek MiJtination a l e Ondernemingen (SOMO) vï^eet d e s g e v r a a g d te verteUen d a t prijsuitreiking door grote bedrijven veelvuldig voorkomt op terreinen die voor d e desbetreffende onderneming v a n belang kunnen zijn. "Het doel is om een voet tussen d e deur te krijgen of t e houden bij universiteiten en om veelbelovende talenten op het spoor te komen," meent Paul Elshof. "Zo blijven ze op de hoogte v a n w a t er op d e universiteiten gebeurt. Het is e e n middel om e e n entree te hebben op die instituten. Vaak worden die contacten gelegd via mensen o p d e universiteiten die al eens bij of voor zo'n onderneming h e b b e n gewerkt. De derde geldstroom is tegenwoordig ook een manier om e e n kijkje in d e keuk e n te nemen. Vooral bij de b e t a - w e t e n s c h a p p e n zie je die connectie vaak." "Niet aUeen SheU rijkt prijzen uit," zegt Jansen, "er is bijvoorbeeld ook e e n Uruleverprijs. Veel grote bedrijven doen het. M a a r er is g e e n enkele speciale belangstelling voor d e inhoud v a n d e proefschriften. Wel inter e s s e in a l g e m e n e zin, middels d e d e r d e geldstroom." "Mijn resultaten zijn v a n belang voor het opsporen v a n vervuiling in het milieu," zegt Hofstraat, "Daar heeft SheU toch niets a a n , w a n t die vervuilt alleen maar."

vast, m a a r d a a r heeft e e n rec h­ ter niets m e e te maken. Je kunt bijvoorbeeld niet in testament b e p a l e n dat e e n eigen kind zal w o r d e n onterfd terwijl al je geld n a a r je buurmeisje gaat. Een dergelijk testament is niet rechtsgeldig, want het erfenis­ recht regelt dit a n d e r s . Evenmm kun je e e n geldige overeen­ komst sluiten met e e n huur­ moordenaar, die zic h tegen ont­ vangst v a n e e n zeker bedrag verbindt d e minister­president om zeep te helpen. Als die huur­ m o o r d e n a a r n a het zetten van zijn handtekening aUeen maar met d e h a n d e n in d e zakken een liedje fluit, h e b je het nakijken, juridisch gesproken. Het geval v a n Baby M zal in hoger beroep worden uitge­ vochten, want met d e rec hterlij­ k e uitspraak zoals die er nu ligt is niet iedereen even tevreden. Feministen, traditiegetrouw on­ middeUijk gesc heiden in twee k a m p e n (voor en tegen) zodra zich kwesties v a n ethiek aan­ dienen, hippen zenuwa c htig v a n het e n e k a m p n a a r het an­ d e r e . Moet je eisen dat zulke contracten rec htsgeldig zijn? Ei­ gerüijk wel. Als je eerst jaren­ l a n g hebt gestreden om b a a s te w^orden in eigen buik, en je wUt die buik d a n verkopen of verhu­ ren, d a n moet er niet een over­ leefde patriarc hale wet zijn die je dat verbiedt. Dan moet je dat zelf weten. Anderzijds, welke manneüjke rec hter durft een vrouw te beroven v a n haar moederinstinct? Dat is ook weer typisch fout. Enzovoorts. Baby Sarah­MeUssa is niet meer te helpen, vrees ik. Tegen de tijd d a t die n a a r d e kleutersc hool gaat, zal ze denken dat ze een a a p j e is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen