Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 55

5 SEPTEMBER 1986 O p 1 oktober 1961 startte z uster Groneman d e 'Verpleegsters­ school'. De school moest gedi­ plomeerde verpleegsters afle­ veren a a n het in 1966 officieel te o p e n e n Academische Zieken­ huis v a n d e VU. Een opleiding tot verpleegkundige stelde in die tijd nog niet veel voor. De veelal jonge e n ongetrouwde meisjes die in e e n ziekenhuis k w a m e n te werken, leerden al verplegende het vak. Theoreti­ sche onderbouw kregen ze bij­ n a bij toeval m e e als ze tijdens het werk eens e e n v r a a g stel­ den. Zuster G r o n e m a n doorbrak d e z e verplegingspraktijk e n zet­ te in 1961 e e n in Nederland unieke verpleegstersopleiding voor het VU­ziekenhuis op. Vóór d e verpleegster d e praktijk in ging, moest zij e e n theoretische basis hebben. Zuster G r o n e m a n wist zich gesteund door nog en­ kele gedreven voorvechtsters v a n e e n betere verpleegsters­ opleiding. Zuster Verburg, in 1966 d e eerste directrice v a n het VU­ziekenhuis, h a d bij d e ver­ pleegsters in Zweden rondgeke­ ken en bracht het bloksysteem m e e n a a r Nederland. Elke fase v a n d e opleiding kreeg e e n the­ oriegedeelte, voorafgaand a a n het praktijkgedeelte. Zuster Meijboom reisde op vijfenne­ gentig­jarige leeftijd nog n a a r Rusland om te kijken hoe d e verpleging a l d a a r in elkaar stak. G e d u r e n d e d e opleiding wer­ d e n d e leerling­verpleegsters begeleid door é é n docent, zowel in het theorie­, als in het prak­ tijkgedeelte. Zuster G r o n e m a n s opleiding vond navolging in het land. In 1967 w e r d e n door d e overheid d e opleidingseisen aangetrokken. Om een A­diplo­ m a (Algemene ziekenhuisver­ pleging) te halen w e r d e n theo­ rie e n praktijk in d e verpleeg­ stersopleiding verplicht gesteld. Deze cursusvorm is ook nu, n a vijfentwintig jaar, nog d e basis voor d e opleiding a a n d e School voor Verpleegkundigen. Vakdo­ centen h e b b e n in d e loop der jaren echter steeds meer d e ver­ schillende onderdelen ervan verzorgd. P er 1 september v a n dit j a a r is in het kader v a n e e n herstructureringsbeleid door WVC d e verpleegkundigen­op­ leiding gereorganiseerd. De re­ organisatie werd door e e n com­ missie v a n d e school zelf ter h a n d genomen. Belangrijkste idee erachter is het zoeken n a a r e e n ideale vorm theorie en praktijk in d e opleiding te inte­ greren. De oplossing die m e n vond h a d zuster Groneman vijf­ entwintig j a a r geleden a l uitge­ dacht: e e n groep verpleegkun­ digen zoveel mogelijk door é é n docent laten begeleiden, zowel in het theoretische­ als in het praktische opleidingsgedeelte.

Vrouwen­ beroep De 'Verpleegstersschool' v a n zuster G r o n e m a n werd in 1971 omgedoopt tot 'School voor Ver­ pleegkundigen', toen voor het eerst ook m a n n e n bij d e oplei­ ding w e r d e n toegelaten. Het p e r c e n t a g e m a n n e n in dit vrou­ wenberoep heeft sindsdien g e e n revolutionaire stijging la­

O p l e i d i n g v e r p l e e g k u n d e t e r u g n a a r o u d e systeem: c o m b i n a t i e v a n theorie e n praktijk

De zuster is hard a a n een nieuw image toe Een tamelijk zwart beroepsbeeld van de witte zuster maakt het voor velen niet erg aantrekke­ lijk de verpleging in te gaan. De gezondheids­ zorg kampt met personeelstekorten. Voor de School voor Verpleegkundigen, verbonden a a n het Academisch Ziekenhuis van de VU en deze maand 25 jaar, geen reden om in snel tempo meer arbeidskrachten op te leiden. De basis die een kwart eeuw geleden voor de School voor Verpleegktindigen werd gelegd: theorie en praktijk inéén opleiding, is nog steeds het uit­ gangspunt. Toch dreigt de verpleegkunde nu een technisch beroep te worden: meer aan­ dacht voor de instrumenten dan voor de pa­ tiënt.

Carolien Stam digheden selecteren, volgens mevrouw A. Knottenbelt en me­ vrouw C. Twigt worden juist deze v a a r d i g h e d e n in d e huidi­ g e beroepspraktijk n a a r d e ach­ tergrond verdrongen. Mevrouw Twigt, zelf ooit verpleegster, is drieëntwintig j a a r werkzaam bij d e School voor Verpleegkundi­ gen. "Het beroep is technischer geworden. De verpleegkundige moet meer a a n d a c h t h e b b e n voor d e instrumenten en het m a ­ teriaal er omheen, d a n voor d e patiënt." Volgens mevrouw Knottenbelt verliest d e verpleegkundige zijn

De verpleegster in vroeger d a g e n . . . ten zien. Volgens Arie Kleijn, hoofd v a n d e School voor Ver­ pleegkundigen, bestaat in d e maatschappij nog steeds d e hardnekkige opvatting dat vrouwen door e e n soort ' a a n g e ­ boren zorgzaamheid' het meest geschikt zijn voor het verple­ gingsvak. "Ongeveer vijfen­ twintig procent v a n d e leerling­ verpleegkundigen hier op school zijn m a n n e n . Maar die trend is dalende. In d e laatste groep zitten nul m a n n e n . Op­ vallend is dat binnen d e verple­ ging nou net die weinige m a n ­ n e n d e hogere kaderfuncües versieren." Annie Knottenbelt, verpleegkimdig stafmedewerk­ ster bij het VU­ziekenhuis denkt dat m a n n e n niet zo ge­ charmeerd zijn v a n het beroep omdat d e verpleging h e n wei­ nig financiële opklimmogelijk­ h e d e n biedt." De School voor Verpleegkundi­

g e n laat elke drie m a a n d e n e e n vijftiental nieuwe leerling­ver­ plegers toe. Om in aanmerking te komen moet men minimaal zeventien j a a r zijn. Na een solli­ citatie kiest e e n selectiecommis­ sie kandidaten voor d e ruim drie­en­een­half j a a r durende opleiding. W a a r o p wordt gese­ lecteerd? "Wij vinden zeventien j a a r over het a l g e m e e n te jong," meent Arie Kleijn. In het profiel d a t hij schetst blijken psychi­ sche stabilitiet en sociale eigen­ s c h a p p e n belangrijke selectie­ criteria. "Het moeten m e n s e n zijn die iets kunnen verstouwen, want je krijgt als verpleegkundi­ g e veel te verwerken. Je ziet m e n s e n pijn lijden e n sterven. Als je dat steeds m e e n a a r huis neemt, g a je er a a n onderdoor. Het beroep doet bovendien e e n z w a a r a p p è l op d e sociale v a a r ­ digheden." Men m a g d a n op sociale v a a r ­

identiteit doordat hij het ver­ lengde wordt v a n d e arts. "De verpleegkundige wordt w e g g e ­ trokken v a n zijn primaire t a a k e n dat is d e zorg voor d e zieke. De nadruk komt in d e verpleeg­ kunde steeds meer te liggen op d e medisch­technische taken. Wat er a a n het b e d te doen is, wordt steeds vager. De ver­, pleegkxmdige moet zijn identi­ teit juist terugvinden in d e zorg­ zaamheid voor d e patiënt. Om nu d e juiste a a n d a c h t a a n men­ sen te schenken, daarvoor moet je talent hebben. De huidige verpleegpraktijk is uitsluitend o p prestatie gericht, m a a r d e tijd n e m e n voor een patiënt is ook e e n prestatie, d a a r a a n wordt nogal e e n s voorbij ge­ gaan."

Boekhandel. Begin deze w e e k duikt e e n stapeltje v a n dertien exemplaren, handelswaarde 750 gulden, op bij het Informatiecentrum in het VU-hoofdgebouw. O p d e leestafel. Een vriendelijke geste, zo Ujkt het. M a a r v a n wie? Jos Olivier v a n d e VU-Uitgeverij gebeld. Die weet v a n niets e n verwijst n a a r

d e jonge doctor. Eijffinger zelf staat e r v a n te kijken. Natuurlijk heeft hij het zelf niet g e d a a n . Het boek verkoopt goed, volgens hem, dus dumpen is - nog - niet nodig. Of w e zo vriendelijk willen zijn d e boeken o p zijn faculteit te bezorgen: "Misschien heeft iemand ze uit mijn kast g e h a a l d e n z o m a a r

Vacatures Het VU­ziekenhuis heeft op dit moment een personeelsbestand v a n 938 verpleegkundigen en 81 vacatures. Het a a n t a l v a c a ­ tures is volgens Tom Cremers niet hoger d a n een a a n t a l m a a n d e n geleden. Het huidige landelijke tekort wordt m e d e veroorzaakt door het sluiten v a n opleidingen in d e achterliggen­ d e b a r r e jaren voor het perso­ neel in d e gezondheidszorg. Dat het VU­ziekenhuis nu niet met e e n nijpend personeelstekort zit, is volgens Cremers te d a n k e n a a n het feit dat d e School voor Verpleegkundigen in het verle­ d e n gewoon door is g e g a a n met opleiden. "Het is een kwestie v a n goede planning," vindt Arie Kleijn, hoofd v a n de School voor Ver­ pleegkundigen. "Ziekenhuisbe­ stuur, d e Nationale Zieken­ fondsraad e n ook d e politiek moeten zich goed bezinnen op w a a r w e in de toekomst n a a r toe wülen in d e gezondheids­ zorg. Als je vooruit kijkt kun je ook het a a n t a l opgeleide ver­ pleegkundigen d a a r o p afstem­ men." Vooralsnog ziet Kleijn g e e n aanleiding om d e opleiding uit te breiden en meer leerling­ver­ pleegkundigen toe te laten. "De m e n s e n s t a a n ook niet te sprin­ g e n om verpleegkundige te worden. Het beroep heeft in d e loop der jaren een negatief stempel gekregen. Als m e n a a n verpleging denkt, denkt men a a n z w a a r werk, slechte beta­ ling e n niet altijd even democra­ tische verhoudingen. Op het ogenbük schijnt men mensen uit het buitenland te werven om te­ korten in d e verpleging op te vullen. Ook oud­verpleegkundi­ g e n worden afgestoft en met e e n cursus opgepoetst. Maar w a t vooral belangrijk is voor d e toekomst, is d e verbetering v a n d e arbeidsvoorwaarden. Wan­ n e e r d e werkomstandigheden beter worden, zal er ook meer animo zijn voor het verplegend beroep."

BIJ het 25­jang Jiobileum van de School voor Verpleegkundigen is een tentoonstelling te zien op d e eerste verdieping van het VU­Hoofdgebouw met als titel 'Terugblik met het oog op d e toekomst'

De beheersbaarheid van de boekenvoorraad Eind juni promoveerde eco­ noom S. C. W. Eijitinger op e e n proefschrift getiteld Over d e Be­ h e e r s b a a r h e i d v a n d e Geldhoe­ veelheid. Tegelijk bracht d e VU­ Uitgeverij e e n handelseditie op d e markt. P rijs per boek: ƒ 57,50. Vierhonderd exemplaren ging e n n a a r d e promovendus e n e e n zelfde a a n t a l n a a r d e VU-

Zorg voor d e zieke betekent tijd e n tijd is geld, ook in d e gezond­ heidszorg. De bezuinigingen h e b b e n d e personeelsbestan­ d e n in d e ziekenhuizen e e n a a n t a l jaren geleden doen in­ krimpen. De werkdrvik op het verplegend personeel ver­ z w a a r d e . Voor zorg is m a a r wei­ nig tijd over. Het huidige perso­ neelstekort haalt d e druk niet b e p a a l d v a n d e ketel. Volgens Tom Cremers, coördinerend hoofdverpleegkundige bij het VU­ziekenhuis , is d e hysterie rondom het personeelstekort in d e gezondheidszorg wat over­ dreven. "Op specifieke plaat­ sen, met n a m e binnen b e p a a l d e specialismen, komt men inder­ d a a d mensen tekort. Verder is er wel sprake v a n te weinig per­ soneel als je kijkt n a a r het werk dat g e d a a n moet worden. Gelet op d e financiële middelen w a a r o v e r m e n beschikt om ver­ pleegkundigen in dienst te ne­ men, kun je zeker niet spreken v a n e e n tekort a a n personeel."

e r g e n s neergelegd". Nee, vijand e n heeft hij niet, voor zover hij w^eet. De boeken weggebracht e n nog even langs bij d e uitgeefster. Jos Olivier snapt het nog steeds niet, m a a r wü d e boeken wel g r a a g hebben. Die liggen inmiddels bij d e economische faculteit. Dan herinnert e e n v a n

zijn collega's zich, geruL^e tijd. g e l e d e n e e n stapeltje uitgeleend te hebben. A a n wie? Dat w e e t hij niet meer. Een bon heeft hij niet geschreven, nee. Jos Olivier besluit d e boeken bij economie op te halen, en v r a a g t zich af of d e pedel er iets v a n w^eet. Pedel Bruinsma gebeld: ook die weet nergens van. Aardige titel voor een proefschrift: D e Beheersbaarheid v a n d e Boekenvoorraad. (Aad Mei}er)m

ifl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen