Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 377

27 FEBRUARI 1987 De cijfers w a r e n schokkend. In de d a g b l a d e n viel dezer d a g e n te lezen dat m a a r liefst 15% v a n d e Amsterdamse scholieren wel e e n s hasj gebruikt, terwijl slechts 0,6% v a n d e ouders d a a r e e n vermoeden v a n heeft. Bij alcohol l a g e n die percentages op respectievelijk 65% en 28%. Juist dat scherpe contrast tussen idee e n werkelijkheid m a a k t e d e cijfers verrassend. De cijfers vormden het resultaat v a n e e n onderzoek uitgevoerd door d e vakgroep Sociale Psychologie v a n d e VU, in opdracht v a n het Preventieproject drugs (PPD) e n het JeUinekcentrum. Door d e onderzoekers w a r e n te­ vens d e effecten v a n drugsvoor­ lichting onderzocht. In sommige d a g b l a d e n werd daarbij mel­ ding g e m a a k t v a n e e n kleine controverse tussen onderzoe­ kers en opdrachtgevers over het doel v a n die drugsvoorlichüng: de VU zou met n a m e het gebruik v a n drugs wUlen terugdringen, terwijl PPD e n JeUinekcentrum vonden dat voorlichting met n a m e diende ter voorkoming van misbruik v a n drugs. Bij lezing v a n het rapport e n d e d a a r a a n gekoppelde beleids­ aanbevelingen blijkt die tegen­ stelling i n d e r d a a d d e kern v a n de zaak te zijn. Maar het zijn niet d e onderzoekers e n d e op­ drachtgevers die tegenover el­ k a a r staan, d e ambivalentie is diep geworteld in beider zielen. Hoewel m e n zo nu e n d a n be­ klemtoont dat gebruik v a n drugs niet onmiddellijk misbruik is, neigt m e n er toch voortdu­ rend toe die becfrippen met el­ k a a r gelijk te stellen. Hoe g a a t zoiets ? In d e beleids­ conclusies wordt bijvoorbeeld gezegd dat d e cijfers duidelijke taal spreken: het drugsgebruik onder scholieren neemt toe e n d a a r o m neemt het b e l a n g v a n drugspreventie ook toe. De hier­ bij g e h a n t e e r d e vooronderstel­ ling is dat het stijgen v a n d e

Drugsvoorlichting dringt gebruik niet terug Koos Neuvel alcohol genuttigd hebben, is 27% d a a r v a n wel eens dronken geworden. Kunnen w e hierbij spreken v a n e e n ernstig pro­ bleem dat ons aller a a n d a c h t verdient ? Je zou het misschien e e n s a a n d e betrokkenen moe­ ten v r a g e n of ze er zelf last v a n h e b b e n . Wie weet vinden ze het wel leuk om zich op zijn tijd vol te laten lopen, e n zijn er alleen w a t problemen d e volgende d a g w a n n e e r duizend kleine hamertjes op je schedel tikken. En wellicht zijn ze ook nog zo verstandig om die volgende d a g niet te laten samenvallen met e e n schooldag. Dat soort dingen valt echter niet op te ma­ ken uit het VU­onderzoek, d a a r Twordt niets gezegd over d e eventueel problematische kan­ ten v a n het drugsgebruik bij scholieren.

Foto Aneto

p e r c e n t a g e s betekent dat het problematische karakter v a n drugsgebruik toeneemt. Dat valt echter in het geheel niet uit d e cijfers op te maken, die spreken h e l e m a a l niet zulke duidelijke taal.

^cdddc^tc/fCfc Samenstelling: Wim Crezee

Leuk experiment voor in d e huiselijke kring: n e e m e e n grote foto v a n e e n voor ieder bekend persoon die zodanig lacht dat d e t a n d e n bloot zijn. Knip twee repen uit d e foto, é é n w a a r o p d e ogen s t a a n e n é é n w a a r o p d e mond staat. Leg d e foto ondersteboven e n plak vervolgens d e ogen en d e mond er weer tussen, m a a r d a n zodanig dat ze voor d e kijker in d e juiste staiid staan, dus m'et ondersteboven. Laat d e foto ondersteboven zien. ledereen zal d e persoon in kwestie herkennen e n bovendien e e n vriendelijke gezichtsuit­ drukking zien. Draai d e foto nu in nor­ male stand. H et effect is verbijsterend: een monster e n ­ als het g a a t om het hierbij afgedrukte portret ­ voor velen wellicht d e w a r e g e d a a n t e v a n deze iron lady. Hoe komt het dat die gruwelijke ge­ zichtsuitdrukking niet zichtbaar is als een niet­verknipte foto ondersteboven wordt getoond? De verklaring valt te le­ zen in het februari­nummer v a n PSY­ CHOLOGIE. In dit m a a n d b l a d staat voorts e e n be­ schouwing over creativiteit, e e n moei­ lijk grijpbaar begrip w a a r slechts via omtrekkende bewegingen enig licht op te werpen is. Het g a a t om e e n juiste mixture v a n ambachtelijkheid, onbe­ vangenheid e n het vermogen proble­ men in een a n d e r k a d e r te zetten, zo blijkt. Natuurkundige Van der Meer stelde, kort voordat h e m d e Nobelprijs ten deel viel: "Ik geloof dat je warrig moet kunnen denken. Als je heel helder denkt, kun je alleen m a a r dingen be­ denken die iedereen al weet. De beste ideeën krijg ik thuis, als ik zo'n beetje a a n het lummelen ben, op momenten die d a a r niet het meest geëigend toe lij­ ken. Je moet open s t a a n om rare, warri­ ge ideeën uit te werken. Als je denkt:

Van d e leerlingen die wel e e n s hennepproducten gebruikt h e b ­ ben, heeft minder d a n 10% dat m e e r d a n driemaal g e d a a n . Niet b e p a a l d cijfers die op e e n verontrustende verslaving wij­ zen. Van d e leerlingen die ooit

Uit die vanzelfsprekende voor­ onderstelling dat gebruik e n misbruik v a n drugs samenval­ len, volgt e e n tweede stap: voor­ lichting is noodzakelijk e n zin­ vol, opdat het gebruik v a n drugs teruggedrongen e n beperkt wordt. Uit het onderzoek komt echter n a a r voren dat d e in­ vloed v a n voorlichting op het drugsgebruik e e n nuleffect is. Voorgelichte jongeren h e b b e n in vergelijking met hun niet­ voorgelichte leeftijdsgenoten minder hoge, positieve ver­ wachtingen v a n drugsgebruik, m a a r het omgekeerde is ook w a a r : zij zuUen het niet als e e n afschuwelijk g e v a a r kenschet­ sen. Veel leerUngen ontwikke­

De ware gedaante van M. Thatcher dit is krankzirmig, dat k a n iedere gek onmiddellijk zien, d a n moet je het juist niet a a n d e kant schuiven. Misschien is het ook e e n voordeel dat ik zo'n slecht g e h e u g e n heb. Er zijn m e n s e n met e e n fantastisch geheugen, die alles tot in d e details kunnen onthouden. Die zijn v a a k niet d e meest succesvolle weten­ schappers, m a a r je zou ze heel goed directeur­generaal v a n e e n grote orga­ nisatie kunnen maken." Aardige cita­ ten voor wetenschappers voor het ge­ v a l regelzuchtige b u r e a u c r a t e n w e e r toeslaan.

Als w e d e berichten m o g e n geloven, e n w a a r o m zouden w e dat niet doen, leeft half Nederland op e e n gifbelt. Volgens recente schattingen g a a t het om bijna 15 miljoen kubieke meter grond w a a r e e n teveel a a n zware metalen, pak­ verbindingen, cyaniden, gechloreerde koolwaterstoffen e n meer v a n dat engs in zit. Vorig j a a r leek het erop dat d e overheid met voortvarendheid d e bo­ d e m s a n e r i n g ter h a n d wil nemen. H et totaal beschikbare budget werd ver­ hoogd v a n twee n a a r drie miljard gul­ d e n e n er kon dus e e n h e u s e markt voor saneringsoperaties ontstaan. H et jongste nummer v a n het TIJDSCH RIFT VOOR POLITIEKE EKONOMIE consta­ teert echter dat v r a a g e n a a n b o d op deze markt allerminst met elkaar in d e p a s lopen. O n d a n k s d e diverse worsten die d e be­ drijven middels premies voor d e neus worden g e h a n g e n , blijken grote inves­ teringen in benodigde technologieën nauwelijks op g a n g te komen. De onze­ kerheid bij bedrijven is vergroot door het ontbreken v a n e e n duidelijke over­ heidsvisie e n dat heeft het investerings­

len dus e e n tamelijk g e n u a n ­ ceerd beeld over drugsgebruik. Je zou het d e ironie v a n d e voor­ lichting kunnen noemen: d e doelstelling is om het gebruik terug te dringen, m a a r het resul­ t a a t is dat dat niet gebeurt; d e toegenomen kennis over drugs k a n er ook toe leiden dat sommi­ g e leerlingen ze minder af­ schrikwekkend g a a n vinden, e n d a t d e 'drugssubcultuur' iets v a n zijn vreemdheid verliest. De ef­ fecten v a n voorlichting zijn dus niet zo gemakkelijk in d e h a n d te houden. M a a r wat d a n te doen, als je wüt vasthouden a a n d e doel­ stelling dat drugsgebruik door middel v a n voorlichting beperkt moet worden ? De onderzoekers d o e n enkele suggesties a a n d e h a n d : sterkere benadrukking v a n d e negatieve consequen­ ties v a n drugsgebruik, terwijl a a n d e positieve kant het 'surro­ gaat'­karakter v a n drugsge­ bruik benadrukt dient te wor­ den. Het woordgebruik roept v r a g e n op. Als het drinken v a n alcohol of het roken v a n sigaretten of hasj klaarblijkelijk 'onechte' ge­ notsmiddelen, wat is d a n wel 'echt' ? Televisie kijken, joggen, religie wellicht, of zijn genots­ middelen per definitie verdacht ? H et antwoord staat n o g open. Ook het extra beklemtonen v a n d e s c h a d e die drugsgebruik toe­ brengt, hoeft niet d e gewenste gevolgen te hebben, zoals d e onderzoekers zelf al elders in h u n rapport a a n g e v e n . De voor­ lichting k a n immers h a a r ge­ loofwaardigheid verliezen w a n ­ n e e r blijkt d a t het roken v a n e e n p a a r stickies h e l e m a a l niet zo desastreus is. Bovendien k a n door het accentueren v a n het g e v a a r v a n drugs d e geheime aantrekkingskracht e r v a n voor

Vervolg op pag. 12

:t

klimaat verslechterd, constateert het tijdschrift. "De impasse blijft w a a r ­ schijnlijk voortbestaan totdat d e over­ heid e e n deel v a n het ondememingsri­ sico op zich neemt, of totdat er technie­ k e n zijn ontwikkeld die goedkoop ge­ n o e g zijn om het bodemsaneringspro­ bleem binnen e e n begrensd budget op te lossen."

Het milieu staat ook centraal in WE­ TENSCHAP SAMENLEVING. Beke­ k e n wordt welke tintverschillen er be­ s t a a n binnen het 'groene denken'. Bin­ n e n d e zes Nederlandse milieuorgani­ saties die g e a n a l y s e e r d worden, lijkt er in d e j a r e n tachtig e e n scheiding der g e e s t e n plaats te vinden tussen d e 'denkers' e n d e 'doeners'. De doeners (zoals G r e e n p e a c e e n d e W a d d e n v e r e ­ niging) zijn gespitst op het b e h a l e n v a n concrete successen. Elke g e r e d d e zee­ h o n d is er één, is d e pragmatische ge­ d a c h t e . Ze h e b b e n niet veel op met blauwdrukken over e e n samenleving w a a r i n m e n s e n in kleinschalige ge­ m e e n s c h a p p e n op ecologrisch verant­ woorde wijze kunnen leven. De den­ kers (de Kleine A a r d e e n stichting Mi­ lieueducatie) benadrukken juist het be­ l a n g v a n het ontwikkelen v a n e e n eco­ füosofie teneinde niet meegesleept te worden in e e n ongewenste m a a t ­ schappelijke richting. In e e n a n d e r artikel worden diverse ideologen v a n d e mUieubeweging on­ d e r d e loep gehouden. H et blijkt e e n bonte stoet te zijn v a n holisten, anti­ wegwerpeconomen, kringloopjongens e n socialistisch a n g e h a u c h d e cultuur­ critici. De auteur ziet echter k a n s enige bouwstenen voor e e n s a m e n h a n g e n d e theorie a a n te dragen.

De Nederlandse samenleving wordt steeds opener, meldt het zojuist ver­ s c h e n e n nummer v a n het tijdschrift voor sociale w e t e n s c h a p p e n MENS EN MAATSCHAPPIJ. Bedoeld wordt dat d e beroepscategorie v a n d e v a d e r in d e afgelopen jaren minder b e p a l e n d is g e w o r d e n voor d e beroepscategorie v a n d e zoon. Als je voor e e n dubbeltje g e b o r e n bent is er dus nog alle hoop. Fijn om te weten, m a a r hoe zit het met moeders en dochters? H un stijgen e n d a l e n op d e beroepsladders h e b b e n d e onderzoekers niet bekeken, w a n t d a a r ­ a a n kleefden "een veelheid v a n eigen­ a a r d i g e problemen". Jammer toch dat veel wetenschappers er patent op schijnen te h e b b e n a a n interessante v r a g e n voorbij te g a a n .

Psychologie, Rokin 58, 1012 KV Amsterdam, tel. 020­276150 / Tijdschrift voor politieke ekonoime. R a p e n b u r g 33, 1011 TV Amsterdam, tel. 020­ 225773 / Wetenschap Samenleving, Oude G r a c h t 80, 3511 AT Utrecht, tel. 030­322180 / Mens e n Maatschappij, postbus 23, 7400 GA Deventer, tel. 05700­10811.

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen