Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 91

19 SEPTEMBER 1986 V r o e g e r e Dolle M i n a p r o m o v e e r t o p a b o r t u s w e t g e v i n g

Pleidooi voor bestudering politieke structuren De debatten over abortuswetgeving h e b b e n ja­ r e n l a n g d e Nederlandse politiek beheerst. Het duurde tot 1981 voordat er e e n nieuwe wet k w a m die d e praktijk weer dekte. Hoe d a t zo­ l a n g kon duren beschrijft Joyce Outshoorn in h a a r proefschrift De politieke strijd rondom de abortuswetgeving in Nederland 1964-1984. Gis­ teren promoveerde zij op dit onderzoek a a n d e VU. Zij publiceerde eerder diverse boeken over vrouwenstrijd e n abortus e n is mede­oprichtster e n redactrice v a n d e reeks Socialisties­Feminis­ tiese teksten. In h a a r proefschrift heeft O uts­ hoorn het moeizame politieke proces g e a n a l y s e e r d rond d e abortuswetgeving v a n 1964 tot 1984. G e d u r e n d e die periode weten pro­ e n anti­legalise­ ringsgroepen het probleem le­ v e n d te houden. De kwestie achtervolgt drie kabinetsforma­ ties, veroorzaakt bijna tvsree ka­ binetscrises e n zaait verdeling binnen d e partijen. Uiteindelijk willen d e grote partijen v a n d e z a a k af omdat het d e 'gewone' g a n g v a n d e politiek te zeer ver­ stoort. Met behulp v a n d e z o g e n a a m d e uit De Vemigde Staten afkomsti­ ge 'agendabouwbenadering' g a a t O utshoorn deze kwestie te lijf. Deze benadering, die vaker gebruikt wordt binnen d e politi­ cologie, traceert d e levensloop v a n e e n politiek strijdpunt, van­ af het moment d a t sommige in­ dividuen zeggen iets a n d e r s te vallen totdat het wordt opgeno­ m e n door d e politici in Den Haag. Outshoorn legt uit w a a r o m ze in h a a r studie ook e e n aanvullen­ d e b e n a d e r i n g heeft moeten g e ­ bruiken: "In Nederland is het zo d a t het terrein v a n staatsoptre­ d e n vrij groot is. Het is echter m a a r d e v r a a g of er ook d a a d ­ werkelijk iets op het gebied v a n d e wetgeving gebeurt, als e e n

kwestie in Nederland d e a g e n ­ d a s t a t u s e e n m a a l heeft bereikt. Er wordt v a a k door politici g e ­ r o e p e n d a t er b e p a a l d e dingen verbeterd g a a n worden, bij­ voorbeeld kinderopvang, m a a r e r gebeurt nooit iets mee." Vol­ g e n s O utshoorn wordt deze tra­ g e g a n g v a n zaken veroorzaakt doordat d e a a n d a c h t v a n politi­ ci in Nederland zich teveel b e ­ perkt tot sociaal­economische kwesties.

Dolle Mina Joyce O utshoorn w a s zelf in 1970 aktief binnen d e DoUe Mina. Ze verkocht in die tijd zelfs appeltjes op het Waterlooplein om geld op te h a l e n voor Stime­ zo, d e groep die e e n abortuskli­ niek wilde vestigen in Rotter­ d a m . Dat w a s d e tijd d a t het voor d e meeste vrouwen nog niet mogelijk w a s e e n onge­ w e n s t e z w a n g e r s c h a p te laten afbreken. O p d e v r a a g of het voor h a a r niet moeilijk w a s vanuit die ster­ k e persoonlijke betrokkenheid e e n g e d e g e n wetenschappelijk werk te schrijven antwoordt ze: "Nee, ik denk d a t ik d a a r d o o r jioist d e valkuilen h e b gezien, e n d a t ik er goed over n a h e b g e ­ dacht. En bovendien, als m e iets duidelijk is g e w o r d e n n a al die

Ally Smid j a r e n is d a t n i e m a n d k a n pre­ tenderen neutraal te zijn over dit onderwerp. Ik b e n v a a k ver­ wonderd geweest over uitspra­ k e n v a n mannelijke politici die z e g g e n d a t zulke zaken niet a a n vrouwen aUeen overgelaten moeten worden, omdat ze er veel te direct bij betrokken zijn. Alsof zij er niet bij betrokken zijn." Noch d e afschaffing v a n d e doodstraf, noch het decriminali­ s e r e n v a n homosexualiteit h e b ­ b e n op internationaal niveau zoveel stof doen o p w a a i e n als d e abortuswetgeving. Als er d a n in 1981 eindelijk e e n wetge­ ving klaar Ugt is d a a r al heel w a t a a n vooraf g e g a a n . Abor­ tus raakt namelijk a a n e e n poli­ tieke, levensbeschouwelijke scheidslijn die in d e meeste Westeuropese l a n d e n h a a k s s t a a t op d e dominante, sociaal­ economische scheidslijn. In d e m e e s t e gevallen prevaleren dus d e sociaal­economische zaken b o v e n d e door O utshoorn g e ­ noemde sociaal­regulatieve. Nederland kent e e n meerpartij­ enstelsel w a a r i n g e e n enkele partij op e e n meerderheid k a n rekenen. Dit m a a k t compromis­ vorming onontkomelijk é n moei­ lijk. In h a a r stellingen pleit O uts­ hoorn voor hernieuwde grondi­ g e studie v a n d e wijze w a a r o p d e staat in elkaar zit e n h o e d e politieke structuren functione­ ren. Hiermee valt ze d e b e w e ­ ging v a n d e t w e e d e feministi­ s c h e goU a a n die 'het persoonlij­ k e is politiek' voorop zet. Dat leidt er volgens h a a r toe d a t het bestuderen v a n d e politiek in traditionele zin onderge­ s n e e u w d raakt, omdat onderlig­ g e n d e patriarchale structuren niet meer g e a n a l y s e e r d wor­ den.

Ethiek In h a a r dissertatie lijkt O uts­ hoorn met ethiek niet veel op te h e b b e n . "Ik vind in eerste in­ stantie d a t m e n s e n zelf kunnen beslissen over hun situatie, w^aarbij ze misschien wel te r a d e kunnen g a a n bij ethici of theologen. M a a r d e betrokkene heeft toch zeU d e beste kijk op h a a r eigen leven." De wet die in 1981 klaar is, wordt p a s drie e n e e n half j a a r later in werking gezet. M a a r heeft d a n , volgens O utshoorn,

Joyce O utshoorn

Publiek meer informeren over straf rechtszaken wenselijk De o p e n b a a r h e i d in d e Nederlandse straf­ rechtspleging moet uitgebreid worden. Het is nog teveel zo d a t volstaan wordt met hét open­ stellen v a n d e deuren v a n d e rechtszaal, m a a r dat tijdige informatie a a n belangstellenden e n e e n begrijpelijke uiteenzetting v a n d e strafzaak a c h t e r w e g e blijft. Dit concludeert Ulco van de Pol in zijn proefschrift Oper±>aar terecht. De schrijver w a s v a n 1977 tot 1985 als weten­ schappelijk medewerker strafrecht a a n d e VU verbonden. Sinds 1 januari 1986 is hij rechter in Amsterdam. O p e n b a a r h e i d in d e strafrecht­ pleging acht Van d e Pol om e e n a a n t a l r e d e n e n v a n noodzake­ lijk. Ten eerste is het vanuit d e democratische grondslag v a n d e rechtsstaat bezien v a n b e ­ lang d a t d e strafrechtspleging zich voor het publiek w a a r ­ n e e m b a a r e n controleerbaar voltrekt. D a a r n a a s t k a n open­ b a a r h e i d bijdragen tot normbe­ vestiging e n g e n e r a l e preven­ tie. Tenslotte k a n e e n o p e n b a a r proces volgens d e promoven­ dus v a n b e l a n g zijn om m a a t ­ schappelijke beroering te regu­ leren, d e achtergronden v a n

Koos Neuvel d a a d e n d a d e r te belichten e n d e overheid in h a a r optreden te controleren. Vanaf d e Tweede Wereldoorlog zijn er enkele ontwikkelingen geweest die d e o p e n b a a r h e i d ingeperkt hebben. Zo worden in toenemende m a t e delicten niet­ strafrechtelijk afgehandeld. De afdoening v a n zulke zaken is voor pers e n publiek onzicht­ b a a r e n dus oncontroleerbaar. Bovendien is d e privacy v a n verdachten steeds sterker b e ­

g e s c h a p e n moeten worden voor pers e n publiek. ' D e o p e n b a a r h e i d behoort niet alleen te b e s t a a n tijdens het proces, m a a r ook tijdens opspo­ ring, vervolging e n gerechtelijk vooronderzoek. Wel zal d e o p e n b a a r h e i d tijdens deze fa­ schermd. Van d e Pol is v a n m e ­ sen e e n beperkter karakter dra­ ning d a t d e rechter het open­ gen. Uitzonderingen op d e b a a r h e i d s b e l a n g e n het priva­ o p e n b a a r h e i d bij b e p a a l d e cybelang, w a a r zij met elkaar in soorten processen, zoals v a n conflict komen, zorgvuldig te­ g e n elkaar moet afwegen.

Daartegenover staat d e toene­ m e n d e behoefte a a n openheid in onze maatschappij. Er is e e n dnik op d e overheid gekomen om in het o p e n b a a r verant­ ' woording voor h a a r h a n d e l e n af te leggen. Niet alleen het al d a n niet onrechtmatige h a n d e ­ len v a n d e verdachte wordt b e ­ oordeeld, m a a r ook het h a n d e ­ len v a n d e overheid zelf in straf­ processen wordt ter discussie gesteld. De aanstelling v a n e e n pers­ rechter per gerecht zou voor d e publieke functie v a n d e rechts­ plecfing noodzakelijk kunnen zijn. Van d e Pol verwacht ook v a n d e rechter e e n actieve bij­ d r a g e a a n d e doelstellingen v a n d e openbaarheid. Het straf­ proces moet op e e n heldere wij­ ze gepresenteerd worden, het rechterlijk oordeel moet e e n in­ zichtelijke motivering bevatten, e n er zouden meer faciliteiten

nauwelijks effect op d e in Ne­ d e r l a n d ontstane praktijk. In d e dissertatie zegt O utshoorn hier­ over: "(..)De wet is e e n politiek compromis geweest w a a r noch d e pro­legaliserings of d e anti­ abortusgroepen tevreden m e e zijn. Juristen zijn het er boven­ dien over e e n s dat het e e n tech­ nisch slechte wet is e n hulpver­ leners vinden h a a r zelfs on­ w e r k b a a r . Het zit er echter ge­ zien d e huidige Nederlandse partijverhoudingen niet in dat e r birmenkort e e n wetswijziging o p zal treden."

Folo Bram de Hollander

minderjarigen of v a n psychopa­ ten, acht Van d e Pol niet toelaat­ b a a r . Een uitzondering k a n vol­ gens hem slechts g e m a a k t wor­ d e n door e e n beslissing v a n e e n rechter in e e n individuele straf­ zaak.

U. v a n d e Pol ­ O p e n b a a r terecht: e e n onderzoek v a n het openbaarheidsbegin­ sel in d e strafrechtsplegmg. G o u d a Qumt bv, Arnhem.

Opstelling tandheelkunde Amsterdam onduidelijk De vertegenwoordigers v a n d e tandheeUomde­vestiging ACTA in Amsterdam voelen zich g e ­ h o u d e n a a n d e opdracht v a n d e colleges v a n bestuur v a n d e VU e n d e UvA om voorlopig n a a r buiten toe g e e n standpunt in te n e m e n over d e bezuinigings­ voorstellen v a n minister Deet­ Volgens d e d e c a a n v a n d e fa­ culteit tandheelkunde v a n d e UvA prof. dr L. Coppes is d e bewering v a n zijn Nijmeegse collega prof. dr A. Plasschaert d a t er tussen d e drie tandheel­ kundige opleidingen overeen­ stemming b e s t a a t om n a d e d e ­ finitieve bekendmaking v a n d e voornemens met d e bewinds­ m a n met e e n gezamenlijk

standpunt n a a r buiten te treden, voorbarig geweest. De g e ­ w r a a k t e uitlating stond onder m e e r in Ad Valvas v a n vorige •week. C o p p e s is temeer v e r b a a s d over d e uitspraken v a n Plas­ schaer^' omdat volgens h e m in d e Tandheelkundekamer v a n d e VSNU vorige week m a a n d a g is afgesproken om nog g e e n in­ houdelijke reacties op d e plan­ n e n v a n Deetman te geven. Plasschaert heeft echter al laten w^eten mogelijkheden te zien voor het openhouden v a n twee opleidingen in afgeslankte vorm in plaats v a n é é n zoals Deet­ m a n wil.

(Ruud ten

Hoedt/UP)

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen