Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 430

27 MAART 1987 Het 'no­nonsense' denken e n d e verering v a n sterke leidersfigu­ ren ziet Keuning als het gevolg v a n e e n te ver doorgevoerde regelgeving e n democratise­ ring. Met n a m e d e voormalige premier Den Uyl moet het bij h e m ontgelden als d e personifi­ catie v a n e e n b e p a a l d e ideolo­ gie: die v a n d e verzorgingsstaat met e e n almachtige, aUesrege­ lende overheid potverterend op onze a a r d g a s b a t e n . Er zou e e n coUectivistische cultuur ge­ groeid zijn die h a a k s stond op het individualistische traditie die volgens Keuning Nederland toch eigenlijk kent. De d r a n g tot poUtieke gelijkheid zou ieder verschil in capaciteit, be­ k w a a m h e i d e n prestatie nivelle­ ren e n w e g v a g e n . Die democratische e n bureau­ cratische cultuur heeft volgens Keuning e e n enorme papier­ winkel tot gevolg g e h a d , het zo­ g e n a a m d e ' m a n a g e m e n t by nota'. Door al die overleg­ e n a d v i e s o r g a n e n werd d e creati­ viteit verstikt e n e e n slagvaardi­ g e besluitvorming bemoeUijkt. Het zou er ook toe geleid heb­ b e n dat jan e n alleman m e e n d e overal m a a r over te moeten m e e p r a t e n e n meebeslissen zonder kennis v a n zaken.

Stokpaardjes Inmiddels is dat tij weer ge­ keerd. Tegenwoordig is d e a a n ­ dacht weer terug bij d e top v a n d e organisaties en bij d e proble­ m e n w a a r d e top zich bezig dient te houden. Keuning: "Er is w e e r sprake v a n positief den­ k e n over het bedrijfsleven e n geloof in e n w a a r d e r i n g voor m e n s e n die w a t willen e n kun­ n e n . Geef hun d e ruimte, laat 'intrapreneurs' hun eigen g a n g g a a n , benoem 'high­flyers': ex­ cellent zijn en presteren worden

Prof. D. Keuning (economie) in i n a u g u r e l e oratie:

'Medezeggenschap moet op bekwaamheid berusten' In het denken over management heeft de afge­ lopen jaren een omslag plaatsgevonden: in de jaren zestig en zeventig werd sterk het accent gelegd op de medezeggenschap van de werk­ nemers, tegenwoordig wordt het belang van ef­ ficiënt bestuur door de leiding weer benadrukt. De tegenstelling is echter niet absoluut, het be­ treft eerder een zekere koersverlegging. Ddt constateerde dr. D. Keuning vorige week vrij­ dag in zijn inaugurele oratie als hoogleraar or­ ganisatie en leiding in de faculteit der economi­ sche wetenschappen. a a n g e m o e d i g d , er is weer posi­ tieve w a a r d e r i n g voor het leve­ r e n v a n prestaties e n winst ma­ ken." De hoogleraar staat dui­ delijk positief tegenover deze ontwikkelingen, want "waar verschil is, dient verschil te we­ zen." Dit betekent volgens Keuning echter niet dat d e b a l a n s nu he­ l e m a a l n a a r d e a n d e r e kant is doorgeslagen e n dat voor het werknemersbelang helemaal g e e n oog meer bestaat. Het be­ l a n g v a n efficiency wordt tegen­ w^oordig uitdrukkelijk gekop­ peld a a n motivatie v a n d e werknemer e n kwaliteit v a n d e arbeid. Dat wü zeggen dat m e n e r v a n uitgaat dat d e betrokken­ heid v a n d e werknemer gunstig is voor het bedrijf: hoe gemoti­ veerder d e werknemer, hoe m e e r hij bereid zal zijn zich in te zetten, hoe hoger d e bedrijfs­

Koos Neuvel winsten zullen zijn. De wetten v a n Taylors scientific m anage­ ment worden gekoppeld a a n het Hum an Relationsdenken. In dat k a d e r acht Keuning me­ d e z e g g e n s c h a p wel degelijk v a n b e l a n g m a a r op e e n a n d e ­ r e manier d a n in d e jaren ze­ ventig: "Naar mijn opvatting niet langer a priori politiek­ideo­ logisch geladen, m a a r indus­ triële democratie e n werkover­ leg veeleer steunend op be­ k w a a m h e i d e n inbreng." Hij verwijt d e ondernemingsraden teveel politieke stokpaardjes b e r e d e n te h e b b e n e n parle­ mentje te h e b b e n gespeeld. M a a r d e klimaatswijziging bin­ n e n d e FNV zou wellicht hoop­ vol kunnen zijn, evenals d e af­ lossing v a n d e politieke wacht in d e PvdA.

V a n Dijk

Prof. Keuning: "Waar verschil is, dient verschil te wezen." Foto Peter Wolters, AVCWU

'

De veranderingen h e b b e n zich vooral in het bedrijfsleven voor­ g e d a a n , m a a r Keuning ziet ook bij non­profitinstellingen e n bij d e overheid minder zelfgenoeg­ z a a m h e i d d a n voorheen: "In overheidskringen spreekt men over privatisering, contractma­ n a g e m e n t e n zelfbeheer (dit laatste veelal nog in het stadium v a n gedachtenvorming of expe­ rimenten in proeftuinen). Ook

Scheiding universiteit HBO vervalt Vervolg van pag. 1 De ontwikkeling v a n d e univer­ siteiten zal allereerst door h e n zelf worden bepaald, in 'dia­ loog' met d e overheid e n m a a t ­ schappelijke organisaties, zoals die v a n werkgevers en werkne­ mers. Centraal staat d e veran­ d e r e n d e samenleving, w a a r i n e e n 'nieuwe b a l a n s ' moet ont­ s t a a n tussen 'technologisering, culturele ontplooiing en sociale zorgvuldigheid'. Vooral de dienstverlening wordt steeds kennisintensiever, waardoor

Advertentie

Johan Cruijff over Marco van Basten 'Veertig minuten falen kun je niel mei een omhaal goedmaken.' J ohan Cruijff over hel sleutelen aan hel genie­Van Basten. Hel ongenoegen van oud­minisler J an Pronk: Nederland hangt té zelfgenoegzaam voor de l\, er moet harder gewerkt worden. Rabbani verlell hoe hij in de OGKM­dagen gevierd werd, en nu geschuwd, (junler Wall­ raff en de Duilse Geheime Dienst (een voorpu­ blicaiie). Waarom het aantal echtscheidingen nu drastisch afneemt.

Het jaar 2000 Architect Charles Correa over bouwen in 2000. als er op aarde 50 steden met meer dan 15 miljoen mensen zijn. In de kleurbijlage: óp de zolders en J n de kelders van de rijksmusea. Nationale schatten die nooit het daglicht zien. slof up het culturele erfgoed.

Wie ergens voor staat, leest Vrü Nederland.

Q

steeds meer m e n s e n hoger on­ derwijs moeten volgen. De universiteiten moeten zelf h u n doelgroepen kiezen e n wer­ ken a a n e e n grotere verschei­ denheid. De 'tot voor kort rela­ tief uniforme e n stabiele v r a a g n a a r hoger onderwijs' m a a k t p l a a t s voor differentiatie e n dy­ namiek. Elke instelling moet zich e e n duidelijk profiel a a n ­ meten, e n k a n kiezen voor meer beroepsgerichte, d a n wel w e ­ tenschappelijke opleidingen, voor korte of l a n g e studies, voor e e n nadruk op onderzoek, voor e e n grote of juist kleine, m a a r kwalitatief betere universiteit. De formele gelijkheid v a n alle studies e n universiteiten be­ hoort tot het verleden. De keu­ zes v a n e e n instelling wat b e ­ treft d e duur, intensiteit e n kwa­ hteit v a n d e opleidingen beïn­ vloeden d e prijs v a n het onder­ wijs e n die prijs bepaalt het a a n t a l knippen in d e g e n o e m d e knipkaart v a n studenten. De strenge scheiding tussen HBO e n universiteiten vervalt. Er is meer samenwerkiiig nodig zijn en ook fusies zijn niet uitge­ sloten. Ook tussenvormen ont­ staan: d e tweedeling v a n het hoger onderwijs ontwikkelt zich n a a r e e n 'meervormig stelsel', w a a r v o o r e'e'n wet wordt ge­ maakt. De toenemende v r a a g n a a r ho­ g e r opgeleiden e n het groeiend a a n t a l (vooral ook oudere) men­ s e n dat e e n studie wil volgen leidt tot e e n toename v a n d e onderwijscapaciteit. Niet alleen in d e technische e n beta­stu­ dies, m a a r ook in d e sociale sec­ tor, w a a r meer mensen nodig zijn om d e 'mens­machine­inter­

actie' in g o e d e b a n e n te leiden. De kosten v a n al dat onderwijs w o r d e n door d e overheid alleen b e t a a l d voor zover het g a a t om d e opleidingen die voorafgaan a a n d e intrede in het arbeidsbe­ stel. In het onderzoek leggen d e imi­ versiteiten zich toe op funda­ menteel e n strategisch onder­ zoek ('het begin v a n d e kennis­ keten'), terwijl hbo­insteUingen zich meer bezighouden met toe­ g e p a s t onderzoek. Elke univer­ siteit kiest zijn eigen 'missie': V/elk onderzoek wordt verricht, voor wie e n in welke sectoren. Door dit vast te stellen k a n d e overheid b e p a l e n of e e n a a n ­ v a a r d b a a r patroon tot stand komt. Achteraf k a n d e 'perfor­ m a n c e ' worden b e p a a l d . Voor het fundamenteel onderzoek b e p a a l t d e overheid d e m a a t ­ schappelijke v r a a g , omdat die niet tot uitdrukking komt in on­ derzoeksopdrachten. Er komt é é n totaalbudget daarvoor op d e rijksbegroting, e n regering e n parlement m a k e n e e n globa­ le verdeling. De verdeling v a n het onderzoeksgeld op d e uni­ versiteit wórdt primair g e b a ­ seerd op 'kwaliteitsbeoordeling door deskundige' vakgenoten'. Democratisch gekozen organen krijgen minder invloed. Ook het m a n a g e m e n t v a n het onder­ zoek moet worden verbeterd. Daarvoor komt het losser te s t a a n v a n het onderwijs e n k a n het in e e n afzonderlijke organi­ satie worden ondergebracht. Dat geldt zeker voor toegepast onderzoek, dat in principe com­ mercieel zelfstandig wordt. Bij d e nieuwe profielen e n iden­ titeiten v a n het hoger onderwijs

hoort e e n a n d e r e bestuursstruc­ tuur, met minder democratie, zo blijkt uit d e schets. Die democra­ tie vertegenwoordigt d e belan­ g e n v a n 'het zittende, doceren­ d e personeel' e n belemmert d a a r m e e flexibele a a n p a s s i n ­ g e n a a n nieuwe behoeftes. Dat­ zelfde geldt voor d e autonomie v a n d e faculteiten e n d e 'profes­ sionele autonomie' v a n vak­ groepen. Instellingen moeten d a a r o m bedrijfsmatiger worden beheerd, met e e n sterk profes­ sioneel m a n a g e m e n t e n e e n grote invloed v a n buiten, ge­ richt op e e n flexibele, doeltref­ fende en doelmatige reactie op d e v r a a g n a a r onderwijs.

Rectificatie In het openingsartikel op p a g . 1 v a n Ad Valvas v a n vorige week is door e e n misverstand e e n vervelende fout geslopen. Ten onrechte werd vermeld dat d e VU in het kader v a n d e SKG­ operatie door minister Deetman voor e e n bezuiniging v a n 21,2 mUjoén gulden is a a n g e s l a g e n . Dit moet zijn 12,3 miljoen gul­ den. In miljoenen guldens ziet d e specificatie v a n dat b e d r a g er zo uit: geneeskunde 5,7, in­ stroombeperking TKV g e n e e s ­ kunde 1,3 , tandheelkunde 0,5, letteren 0,7 , ontbureaucratise­ ringskorting 1,7 , overige lasten 2,4. Ook wat betreft d e Nijmeeg­ s e universiteit klopte d e vermel­ d e teUing niet. Deze universiteit moet g e e n 26,9 m a a r 14,8 mil­ joen gulden bezuinigen. De re­ dactie verontschuldigt zich hier­ voor.

hier lijkt v a n e e n cultuur­ en mentaliteitsverandering te kun­ n e n worden gesproken." De organisatiekunde zou van nut kunnen zijn bij het begelei­ d e n v a n zulke processen. Als voorbeeld hoe het niet moet, noemt Keuning d e uiüatingen v a n minister Van Dijk dat met e e n aanzienlijk kleinere hoe­ veelheid a m b t e n a r e n dezelfde hoeveelheid werk verricht kan worden. Van Dijk heeft volgens Keuning hier wel gelijk, maar e e n a n d e r ding is er voor zorgen d a t je ook gelijk krijgt. Dat had hij moeten doen door d e over­ blijvende a m b t e n a r e n ervan te overtuigen dat met minder men­ s e n a n d e r s gewerkt k a n worden m a a r met e e n hogere kwaliteit. De doelstelling om door inzicht in vraagstukken v a n organisa­ tie e n leidinggeven te komen tot e e n volledige beheersingsken­ nis, acht Keuning echter een on­ b e r e i k b a a r ideaal. De maat­ schappelijke context waarin m e n kennis vergaart e n tracht toe te p a s s e n wijzigt zich immers voortdurend. Keiming:"Het oog­ merk is beheersen, d e werkelijk­ heid gebiedt echter te zeggen d a t zij onder omstandigheden p o g e n in werkbare structuren zo g o e d mogelijk tot beleidsvor­ ming e n ­uitvoering e n verant­ woorde probleemoplossing te komen!"

Verschijning Ad Valvas Ad Valvas zal d e m a a n d april niet verschijnen op 17 april (Goede Vrijdag). Ad Valvas ver­ d e r niet uit op d e vrijdagen 1 en 30 mei e n 12 juni. Inzenders van kopij voor d e mededelingenru­ briek wordt verzocht d a a r reke­ ning m e e te houden.

COLOFON Redactie­adres: De Boelelaan 1105 of postbus 7161, 1007 MC Amsterdam, tel 020 ­ 5484330; b.g.g. 5486930, 5484325, 5484397. Redactiekamers: OD­Ol en OD­09, Hoofdgebouw VU. Redactie: J an v a n der Veen (hoofdredac­ teur), Geeja Oldenbeuving, Wim Crezee, G e r a r d v a n Schalk, Mariarme Creutz­ b e r g (redactie­assistente). Medewerkers: J ohan d e Koning, Koos Neuvel, Loes Singels, A a d Meijer, Ally Smid. Fotografen: Peter Wolters, Kees Keuch, Michel Claus (allen Audio Visueel Cen­ trum VU), Bram d e Hollander. Tekenaar: Aad Meijer. Ontwerp lay­out: Frans Rodermans. Universitaire Pers: Ad Valvas werkt met a n d e r e universiteits­ en hogeschoolbla­ d e n s a m e n in d e 'Universitaire Pers'; co­ ördinatie­adres; als redactie­adres. Beleidsraad: dr. O.Scholten (voorzitter), dr.M.A.J. Eijkman, drs. C.J .M, v a n Ger­ ven, G.H. d e J ong, J . d e n Ouden, R. Bate­ l a a n , mevr. K. Ratering Arntz, J.A.J. Prast. Secretariaat; mr. B. Meulman, kamer 2D­ 07, Hoofdgebouw VU, tel.020­54836Cl. Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b.v., postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel. 02507­14745, telexnr. 41753; behalve 'Adjes'(zie hieronder) Adjes: max. 30 woorden, kosten; f 7,50 a contant; alleen voor VU­personeel en ­ studenten. O p g e v e n vóór m a a n d a g 10.00 uur voor plaatsmg in diezelfde week. Produküe: Randstad Handelsdrukkerii b.v. (Perscombinatie), Stationsweg 38, 1431 EG Aalsmeer, tel. 02977 ­ 25141. Toezending: per j a a r g a n g (of deel daar­ van) f 19,­. Girobiljet of betaalkaart van post of b a n k onder vermelding van 'Abon. Ad Valvas 34e jrg.'86/'87' zenden a a n : Vrije Universiteit, Bureau Pers en Voorlichting, Hoofdgebouw k. lD­02, postbus 7161, 1007 MC Amsterdam. Voor klachten; tel. 020 ­5482671. Int.Standaard Serie Num m er: 0166­0098.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen