Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 528

15 MEI 1987

In het kader v a n het ESP­3 (Earth Sciences Project) project onderzoeken VU­studenten sa­ men met studiegenoten v a n de J a v a a n s e Gadjah M a d a Uni­ versiteit d e drinkwater­syste­ men van J ava. Zoals in veel ontwikkelingslan­ den sterven in Indonesië jaar­ lijks talloze mensen, vooral kin­ deren, a a n d e gevolgen v a n het gebruik v a n vuil drinkwater. Ri­ vierblindheid, typhus, cholera, v a n al deze ziektes is slecht wa­ ter en sanitair d e boosdoener. Volgens d e secretaris v a n d e Verenigde Naties h e b b e n ruim 1,2 müjard mensen, e e n vierde van de wereldbevolking, e e n te­ kort a a n gezond drinkwater. En zo'n 1,9 miljard leven er zonder sanitaire voorzieningen.

VU helpt m e e a a n waterputten­project in I n d o n e s i ë

Schoon drinkwater redt veel levens Onder het motto 'Schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen in 1990', heeft de Verenigde Naties de jaren tachtig uitgeroepen tot het 'Internationaal Drinkwater­decennium'. Ook de afdeling hydrologie van de VU draagt haar emmertje bij a a n dit grootse streven.

Eén van d e VU­'waterdeskundi­ gen' is Marlies Wijckerheld Bis­ dom. Van begin september tot half januari dit j a a r liep ze stage op J ava. De eerste zes weken kreeg ze een cursus op d e G a d ­ jah Mada Universiteit in Yogya­ karta. "Om te acclimatiseren en voor te bereiden op het veld­ werk. J e moet eerst weten hoe zo'n gebied er precies uitziet en je moet bijvoorbeeld d e water­ loop kunnnen schetsen. En n a ­ tuurlijk duik je d e bibliotheek in. Maar wat er a a n literatuur te vinden is, valt tegen. Er zijn ooit weleens eerder Nederlanders geweest die waterputten heb­ ben bestudeerd, m a a r dat is al lang geleden. Ook moest ik m'n motorexamen halen, want dat veldwerk doe je allemaal op soort motortjes." Voor dat veldwerk vertrok Mar­ lies n a d e cursus met nog e e n a n d e r e VU­student en e e n Indo­ nesische studiegenoot n a a r d e dorpjes Tegal en Brebes op midden­Java. Onderzoek n a a r de kwaliteit v a n het grondwa­ ter, d a a r ging het Marlies om. "Als je e e n a l g e m e e n beeld v a n het grondwater wilt hebben, moet je in d e putten kijken. Met een EC­meter (elektrische ge­ leidbaarheid), die je in d e put hangt, kun je zien welke stoffen er in het grondwater zitten." "Alhoewel er op Java gemiddeld drie keer zoveel regen valt als in Nederland, zijn er ook plaatsen w a a r te weinig water is. Dan zijn d e putten d a a r soms wel veertig meter diep. Alleen rijke gezinnen h e b b e n trouwens een eigen put. Voor a n d e r e n is dat

«<4

'j*k..

Een Indonesische hydrologie­student verwerkt g e g e v e n s over het grondwater. niet weggelegd. Het s l a a n v a n putten kost namelijk veel geld. Als je in e e n gebied zit w a a r veel water is, heb je geluk. Dan hoef je niet zo diep te boren." "Na die EC­metingen probeer­ den we te verklaren w a a r o m het grondwater op d e e n e plaats zoet is en ergens a n d e r s zout. Want om d e kwaliteit v a n het grondwater eventueel te verbeteren, is het goed om iets v a n d e achtergronden te weten. Je kijkt d a n bijvoorbeeld n a a r d e geschiedenis v a n het kli­ maat. In Nederland is d a a r ta­ melijk veel over bekend. Zo we­ ten we het nodige over d e ijstijd.

In Zuidoost Azië is tot nog toe weinig onderzoek g e d a a n n a a r d e geschiedenis v a n het d a a r h e e r s e n d e aride­klimaat," ver­ telt Marlies.

Tanden poetsen Om meer te weten over d e toe­ stand v a n het grondwater be­ studeerde ze overblijfselen v a n het oude müieu."J e haalt er d a n hulpwetenschappen bij, zoals geologie. Met e e n loep en e e n h a m e r w a n d e l e n we d a n langs rivieroevers. Om d e bijvoor­ beeld d e opbouw v a n d e grond te bestuderen." Tenslotte kaart ze d e toestand

Diana Doornenbal ­ v a n d e irrigatiekanalen nog a a n . "Dat water wordt overal voor gebruikt. Terwijl a a n d e e n e oever iemand z'n behoefte doet, worden er a a n d e over­ kant kleren g e w a s s e n of t a n d e n gepoetst. Gelukkig w a s er in het gezin w a a r ik logeerde wel e e n primitief toilet." "Voor m'n Indonesische collega w a s het trouwens e e n r a m p om met een blanke vrouw in al die dorpjes te verschijnen. Het zou bij a n d e r e jongens de g e d a c h t e kunnen opwekken dat ie 'iets met mij had'. D a a r s c h a a m d e hij zich voor. En dat terwijl je meetapparatuur in putten staat te gooien!",zegt Marlies la­ chend. Ze h e b b e n veertig wa­ termonsters m e e g e n o m e n n a a r Nederland, om ze te analyseren op d e aanwezigheid v a n isoto­ pen. Dat kan alleen op het Isoto­ pisch Instituut in Groningen. Het is nog wachten op d e uitslag v a n d e monsters." Het Earth Sciences Project­3 duurt nog é é n jaar. De kosten, 835.000 gulden, komen voor re­ kening v a n het NUFFIC­fonds (Netherlands Universities Foun­ dation For International Coope­ ration). Prof.dr. I. Simmers, stu­ diebegeleider v a n het VU­pro­ ject: "Waar je ook bent in d e Derde Wereld, schoon water, drinkwatervoorzieningen en sa­ nitair, is een probleem in d e Fil­ lipijnen, India, Burkina Faso, Nigaragua e n Indonesië. Er k a n e e n splitsing g e m a a k t worden tussen l a n d e n w a a r gewoon­ weg niet g e n o e g water is e n die w a a r weliswaar water in over­ vloed is m a a r g e e n schóón w a ­ ter. Dat laatste geldt voor J ava. Vooral in d e noordelijke kust­ vlakten. Tijdens overstromin­ g e n komt vuil zeewater ge­ makkkelijk in d e putten terecht." Ook d e Indonisische regering

wil zoveel mogelijk v a n haar burgers voor 1990 v a n voldoen­ d e en betrouwbaar water voor­ zien. In M e d a n (Noord­Sumatra) is al e e n regionaal trainings­ centrum opgericht w a a r kader v a n achttien drinkwaterorgani­ saties intensieve training ont­ v a n g e n voor aUe aspecten van watervoorziening. Per j a a r krij­ g e n zo'n vijfduizend mensen e e n opleiding op drinkwaterge­ bied. Of er uiteindelijk in 1990 voor iedereen op J ava schoon water is e n voldoende sanitaire voor­ zieningen, blijft e e n open vraag. Simmers:"De bevolking van Java groeit jaarlijks drie tot vier procent. Momenteel wonen er zo'n 65 mUjoen mensen op Java."

Niet d o m 'Staff­upgrading', het opzetten v a n nieuwe trainingsprogram­ ma's, het ontwikkelen van handboeken, het opschroeven v a n d e praktische bekwaam­ heid in het veld e n het onder­ zoek steunen voor d e aanleg v a n watersystemen zijn de voornaamste doelstellingen v a n het project. De waterleidin­ g e n e n putten worden door de Indonesiërs zelf aangelegd. "Mensen in Derde Wereld­lan­ d e n zijn echt niet dom. Ze heb­ ben hun eigen technologie ont­ wikkelt. Wij geven alleen basis­ informatie zoals het aangeven w a a r je het beste putten kunt a a n b o r e n en w a a r o m juist op die plaatsen, m a a r we zijn ver­ der niet uitvoerend bezig. Het toepassen v a n Westerse 'high tech' in zo'n land, wat nog wel­ eens gebeurt, is onzin. J e kunt e e n pomp v a n tienduizend gul­ d e n leveren m a a r als hij niet in tact blijft en niet z'n geld op­ brengt, kom je g e e n stap ver­ der", meent Simmers. "Vanuit d e VU zouden we wel meer studenten wiUen uitzen­ den, m a a r w e h e b b e n een te­ kort a a n mankracht. Er zijn m a a r honderdenvijf doctoraal­ studenten bij hydrologie. En met iedereen is geschikt of heeft zm om n a a r Indonesië te g a a n . Als er meer geld was, konden we ook meer doen. En dat is hard nodig. Want of die mensen nu transmigreren n a a r Sumatra of n a a r Kalimantan. Schoon water is iets wat w e allemaal nodig hebben," zegt Simmers, die al­ weer in Java is om d e stand van zaken op te nemen. .

ÜKs»'

Handicap Studie verwacht vijf ton uit nationaal geschenk "Handicap Studie" wil het geld gebruiken om het huidige werk voort te kunnen zetten. De stich­ ting weet al jaren nauwelijks hoe ze het hoofd boven water moet houden, terwijl steeds meer a a n v r a g e n voor advies en begeleiding v a n gehandicapte studenten binnenkomen. "Eind vorig j a a r heeft onze stich­ ting een verzoek g e d a a n om in aanmerking te komen voor een deel v a n de opbrengst uit het nationaal geschenk. We w a r e n zeer verrast en blij dat d a a r po­ sitief op is gereageerd," aldus directeur Winkel. Nog groter w a s zijn verassing toen hij drie weken geleden te horen kreeg dat op Soestdijk een plaatsje w a s gereserveerd voor d e stich­ ting om op koninginnedag een presentatie te houden. Dat ge­ beurde door middel v a n een bus met d a a r o p e e n antieke rolstoel en een schoolbankje uit d e vori­ ge eeuw.

m

De Stichting Handicap Studie verwacht een half miljoen te krijgen uit de opbrengst van het nationaal geschenk a a n prins Bernhard en prinses Juliana. Dat zegt drs G. Winkel, direc­ teur van het hoofdbureau van de stichting in Utrecht. "We h e b b e n dat geld g e v r a a g d om met ons werk door te kunnen g a a n . We helpen g e h a n d i c a p ­ ten bij het voorbereiden v a n universitaire studies, bij het stu­ deren a a n de Open­Universiteit, m a a r ook in het voortgezet on­ derwijs. Maatschappelijk ge­ zien is er veel v r a a g n a a r ons werk." Handicap Studie heeft twee hoofddoelstellingen: het onder­ steunen v a n gehandicapte stu­ denten in alle takken v a n on­ derwijs en het geven v a n b e g e ­ leiding. Deze laatste poot wil de stichting verder uitbreiden. Achter "Handicap Studie"

Jolanda Platschorre/UP staat de afkorting N.S.S. (Nederlands Studenten Sanato­ rium), die duidt op d e herkomst v a n d e stichting: het Studenten Sanatorium in Laren (N­H). In 1945 is dit sanatorium opgericht om studenten met tuberculose een kuur te laten o n d e r g a a n waarbij ze tegelijk konden blij­ ven studeren. In het Larense sanatorium werd d e universiteit n a a r de studen­ ten toegebracht. Hoogleraren e n lectoren k w a m e n naar Noord­ Holland om te doceren

Voorlichter S. Zoodsma Foto Bram d e Hollander

e n d e professoren k w a m e n ter plekke d e e x a m e n s afnemen. "Het w a s eigenlijk de eerste psycho­somatische instelling in

Nederland. De s a m e n h a n g tus­ sen het genezingsproces en het geestelijk functioneren werd be­ vorderd en dat werkte prima." In 1964 is het sanatorium ver­ kocht. De ziekte TBC w a s over­ wonnen, m a a r d e stichting is m d e huidige vorm voortgezet. Het bleek dat steeds meer ver­ zoeken om advies e n begelei­ ding v a n gehandicapten bin­ nenkwamen. Die hulp is toen gestructureerd en later uitge­ breid. "Ons werk verschuift nu steeds meer in d e richting van het middelbaar­, en lager on­ derwijs want het overheidsbe­ leid is er op gericht dat in het w.o. d e d e c a n e n d e begeleiding overnemen. Wij blijven de de­ c a n e n wel adviseren. Eigenlijk is d e lijn d a a r m e e al te ver door­ getrokken want we kunnen het werk nauwelijks behappen. En je kunt voor gehandicapten ook g e e n wachtlijst g a a n opstellen, die mensen moeten direct ge­ holpen worden."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen