Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 108

Merkwaardige aanbük: Maar­ ten van der Meulen, student In­ formatica, neemt tijdens het Ne­ derlands Kampioenschap Com­ puterschaak zijn plaats in e n lacht daarbij vriendelijk n a a r zijn tegenstander. Dat k a n natuurlijk niet. Schaak­ partijen beginnen met een slap handje, d e blik gericht op het tweede overhemdsknoopje v a n d e opponent, d e wenkbrauwen e e n gesloten vizier. Men kijkt g e e n roofdier in d e ogen. Het wordt nog vreemder: als d e eerste stukken verzet zijn, leu­ n e n d e strijders ontspannen achterover e n volgen genoege­ lijk koutend het verloop v a n het spel. Heerst in het gemiddelde schaakcafé een broeierig ge­ concentreerde atmosfeer, tij­ d e n s dit nationaal kampioen­ s c h a p gonst d e lucht v a n het g e b a b b e l v a n d e zestien deel­ nemers. Het ­luttele­ publiek hoeft niet in achterafzaaltjes d e prestaties te volgen, m a a r mengt zich in het gebeuren e n evalueert nadrukkelijk mee. Het lijdt g e e n twijfel: dit voor d e d e r d e keer door d e Computer Schaak Vereniging Nederland georganiseerde schaaktoernooi voor computerprogramma's d r a a g t e e n geheel eigen karak­ ter. Toch is dit alles niet verwonder­ lijk, legt Maarten uit. De strijd is in feite al gestreden als d e partij begint. Die wordt uitgevochten in l a n g e d a g e n e n nachten voorafgaand a a n het toernooi, als d e programmeur zijn speler, d e computer, instrueert hoe die elke willekeurige tegenstander m a t zou moeten zetten.

Schaken per scherm A a d Meijer begin v a n e e n partij legt hij tele­ fonisch contact met d e VU­com­ puter. De n a a m v a n zijn schaakprogranmia is Arachne (onüeend a a n het door EucUdes gebruikte instnoment voor het meten v a n hemellichamen), Grieks voor spin, dier met acht poten, schaakbord heeft acht ribben. Diep doordacht dus.

Foto Bram d e Hollander

Het toernooi, d e afgelopen twee w e e k e n d s gehouden in het Centraal Rekeninstituut v a n d e Leidse universiteit, staat o p e n voor deelnemers met e e n door h e n zelf ontwikkeld programma. Behalve het feit dat d e spelers ­ nog­ g e e n oren h e b b e n e n dus niet beïnvloed kurmen worden door het geklets om h e n heen, wordt het spel gespeeld volgens d e regels v a n d e FIDE, d e over­ koepelende internationale schaakorganisatie. In d e h a n ­

BUITENHfl^lÖiaiZiXfl^ÖMa

Pakistan Jan v a n der Lmden, v a n d e afdeling CA/NWS, is in Karachi, w a a r al sinds 1968 onderzoek g e d a a n wordt n a a r d e huisvestmgsproblematiek v a n l a g e inkomensgroe­ p e n e n a a n v e r w a n t e probleemvelden (o.a. migratie, door Frits Seller, die e v e n e e n s in Karachi is). Deze stafleden begeleiden tevens e e n a a n t a l studenten bij hun s t a g e in Karachi.

Zondag 7 september V a n d a a g R. geïntroduceerd in d e wijk, w a a r hij onderzoek g a a t doen. Het g a a t om e e n ille­ g a l e huttenwijk, die ­ n a d a t d e bewoners 35 j a a r in angst voor d e bulldozer geleefd h e b b e n ­ nu gelegaliseerd e n verbeterd wordt. De h a m v r a a g is of d e armsten niet uitgekocht worden, nu d e wijk aantrekkelijker wordt e n d e grondprijzen stijgen. Drie j a a r geleden h e b ik er e e n sur­ veytje g e d a a n ; dat g a a n w e nu herhalen. Wat een verschil, ie­ der j a a r weer! De straten ver­ breed en rechtgetrokken en veel huizen enorm verbeterd. Er zijn er al heel wat met een verdie­ ping. Zo compenseren d e men­ sen d e ruimte die ze verloren h e b b e n voor d e verbreding v a n d e straatjes. Maar w a a r o m heeft d e gemeente, ruim 5 j a a r n a het begin v a n dit project, nog steeds g e e n pachtbewijzen uit­ gegeven? De mensen weten het niet. Him leider, die inmiddels tot Provinciaal minister om­ hooggevallen is, ontvangt ons allervriendelijkst: eten, drinken e n conversatie. Maar ik krijg zijn mond niet echt open. Wacht hij misschien op d e volgende verkiezingen? We worden op staatskosten in d e ministeriële auto thuisgebracht ­ dat wel. Morgen zie ik S., .hoofd v a n d e gemeentelijke dienst voor krot­ tenwijken. Misschien is hij spraakzamer.

Maandag 8 september Elke d a g hier is een wisseling

n

v a n inspirerende e n deprime­ r e n d e ervaringen. Vanmorgen k w a m F. a a n . Y., die hem in alle vroegte v a n het vliegveld ging halen, werd door d e politie a a n ­ g e h o u d e n e n v a n 1000 rupies beroofd. Hij vatte het vrij laco­ niek op; het beste wat je kunt doen. Vanmiddag zijn w e op e e n introductietoer n a a r Orangi geweest; beklommen d e hoog­ ste heuvel, v a n w a a r je d e hele wijk goed overziet: 800.000 in­ woners, grotendeels op over­ heidsgrond, die ülegaal door particulieren verkocht werd. 't Is steeds indrukwekkend te zien wat d e mensen ervan maken, h o e ze hun huizen verbeteren, bomen planten, er l a n g z a a m op vooruit g a a n . Maar v a n a v o n d bij S., konden w e alleen m a a r constateren, dat het d e overheid volstrekt worst is hoe d e a r m e meerderheid v a n d e bevolking woont. Men wil wel druppelsge­ wijs hier e n d a a r wat verbete­ ring a a n b r e n g e n , m a a r weigert heel consequent te werken a a n e e n oplossing v a n het pro­ bleem, die technisch e n finan­ cieel wel binnen bereik ligt. Een oplossing zou menige politicus, leider, administrateur zijn macht e n zeUs zijn middel v a n b e s t a a n doen verliezen. De ar­ m e n e n d e ­ abstracte ­ natie zelf zijn d e kinderen v a n d e re­ kening. Wie bekreunt er zich om?

Dinsdag 9 september V a n d a a g zijn w e b e g o n n e n te interviewen in Ghousia Colony. Doordat alle huizen veranderd

del zijnde programma's mogen niet meedoen. Voer voor hobby­ isten dus. Net als bij ordinair schaken is het d e kunst voor d e speler om zo veel mogelijk zetten vooruit te d e n k e n in e e n zo kort mogelijke tijdspanne. Het a a n t a l zetten is voorgeschreven e n d e klok tikt genadeloos door. Maarten speelt via e e n v a n d e bij Informatica opgestelde com­ puters, d e Botter (de a n d e r e he­ ten Klipper, Tjalk e n Ark). Bij het

zijn, is het heel lastig d e huizen die w e drie j a a r geleden be­ zochten, weer te identificeren. Het eerste interview duurde m a a r liefst anderhalf uur. G e ­ lukkig' ging het snel beter. De m e n s e n zijn n o g steeds enthou­ siast e n wülen verder. Kennelijk worden ze minder snel gefrus­ treerd door d e trage g a n g v a n zaken, d a n wij. Ze kunnen zich die luxe natuurlijk ook niet per­ mitteren.

Woensdag 10 september De d a g begon slecht. Ik moest R. e n F. introduceren op het Di­ rectoraat voor krottenwijken. De ontvangst w a s uitstekend e n w e hebben aUe medewerking. M a a r wat e e n treurnis, dot handjevol mensen dot voor d e t a a k staat iets te d o e n voor Ka­ rachi's 2,5 of 3 miljoen krotten­ wijkbewoners. G e e n staf, g e e n faciliteiten, g e e n geld. Alleen m a a r beloften v a n politici. Vervolgens met F. e e n eerste bezoek gebracht a a n d e wijk w a a r hij g a a t werken. Er ligt e e n verbeteringsplan voor dat gebied, m a a r d e bevolkings­ groepen, die er wonen, kunnen het niet e e n s worden over „hoe". S., d e directeur v a n het Directoraat, vroeg me vorig jaar, of wij d a a r e e n s n a a r kon­ d e n kijken. Een uitdaging; bere­ kenen, hoe het compromis eruit moet zien e n uitvissen hoe, e n door wie, zo'n compromis te be­ reiken zou zijn. Een wandeling door d e wijk stemt niet optimistisch; d e bevol­ kingsgroepen verhouden zich tot elkaar als Lappen tot Anda­ lusiërs. We moeten snel d e di­ verse leiders eens langs. Van­ m i d d a g voortgesurveyed in Ghousia Colony. De question­ n a i r e loopt nu lekker. Wat e e n zegen dat we zulke g o e d e e n betrouwbare assistenten h e b ­ ben.

A r a c h n e zelf derikt niet zo diep volgens Maarten. Ze speelt op het niveau v a n e e n zevenjarig kind dat drie m a a n d e n geleden leerde schaken, vindt hij. Hij schaakt zelf beter, is d a n ook al vijfentwintig. "Af e n toe doet ze e e n zet w a a r v a n je d e n k t 'Hoe k a n je dat nou doen?' Foutjes in het programma. Dit toernooi flikte Arachne het met d e koning a a n d e w a n d e l te g a a n om bij terugkeer in d e oude positie als­ n o g e e n rokade (wissel koning­ toren) uit te voeren. Dat m a g niet, dat weet e e n kind. Een s c h a a k p r o g r a m m a speelt a l s e e n dommekracht, schakers spreken v a n jbrute force tech­ niek. Bij elke ontstane stelling bekijkt zo'n p r o g r a m m a in ra­ zend tempo aUe mogelijke zet­ ten e e n a a n t a l beurten vooruit. Doordat elke zet e e n w a a r d e krijgt toegekend (pion 1 punt, d a m e 9), k a n d e computer uit­ eindelijk zijn keus maken. Een schaker v a n vlees e n bloed speelt slimmer. Die kijkt selectief

e n denkt op é é n punt heel diep door. Toen Maarten ermee begon, drie j a a r geleden, dacht hij dat zijn eigen kwaliteiten als scha­ ker er niet veel toe d e d e n . Hij is tot a n d e r e inzichten gekomen: "Tijdens d e vorige twee toer­ nooien bleken d e omstanders e n ik Arachnes spel nogal ver­ schillend te beoordelen. Wat ik e e n prachtige zet vond, zagen zij als e e n blunder, e n omge­ keerd. Ik b e n twee keer laatste geworden. De a n d e r e n h a d d e n dus gelijk." Hij werd lid v a n e e n schaakclub om zijn eigen niveau op te krik­ ken. Bovendien traint hij elke morgen bij wijze v a n ochtend­ gymnastiek tien minuten tegen e e n commercieel programma. Het blijkt te helpen: Arachne, grondig gereviseerd, spint bete­ r e w e b b e n . In Leiden werd ze elfde. D a a r m e e w a s d e ­be­ scheiden­ doelstelling om niet als laatste te eindigen bereikt. Eerste werd het door e e n werk­ loze fanaticus voor d e commer­ cie ontwikkelde Nona (No name). Wim Elsenaar v a n het VU­Ziekenhuis werd derde. Maarten krijgt ze nog wel. Bij Informatica werkt m e n a a n een afstudeerproject met als onder­ w e r p Parallelle Schaakcompu­ ters. Heel inge^wikkelde pro­ graiimiatuur is daarvoor nodig, "maar als 't lukt h e b je e e n ra­ zendsnelle, diep doordenkende schaker". "Let m a a r op", zegt Maarten, "het idee v a n schaken p e r computer is p a s in 1950 ge­ opperd, m a a r nog deze eeuw wordt e e n p r o g r a m m a wereld­ kampioen." Kan Kasparov pro­ grammeren?

Donderdag 11 september Zo'n d a g , w a a r o p alles mislukt. Hij w a s uitgetrokken voor klus­ jes. Contact zoeken met Z., die e e n archief over legalisering v a n krottenwijken bijhoudt. Na­ tuurlijk w a s ze niet op h a a r kan­ toor. Natuurlijk w a s d e telefoon kapot, en kon ik dus g e e n verde­ r e afspraken maken. Natuurlijk sukkelde d e hele d a g op dezelf­ d e manier verder. In ieder geval h e b ik e e n stukje tekst voor e e n rapport klaargekregen. Een d a g zonder wijkbezoek is e e n slechte: je v r a a g t je d a n af wat j e hier doet.

Vrijdag 12 september Vrijdag is e e n vrije d a g , dus bij uitstek d e gelegenheid om men­ s e n te spreken te krijgen, die a n d e r s werken of ­ op z'n best ­ m o e thuiskomen e n weinig ge­ neigd zijn geïnterviewd te wor­ d e n . Vanmorgen twee leiders in Ghousia Colony te pakken ge­ h a d , e n v a n m i d d a g d e Patiia­ nenleiders in Khamosch Colo­ ny. D a a r lijkt ons bedje wel ge­ spreid; ze lopen over v a n wel­ willendheid. We m a a k t e n ook e e n r o n d g a n g door d e wijk. De Pathanen­helft is grotendeels opgetrokken uit kleine vervallen huurkamertjes w a a r alleen­ s t a a n d e m a n n e n (hun gezin ver w e g in d e bergen) bij elkaar ge­ propt leven. Acht tot twaalf m a n n e n in e e n kamertje, w a a r net vier b e d d e n in passen, e n n o g wat b e d d e n vóór het huisje, buiten, onder l a p p e n plastic, die tussen huizen e n b o m e n ' ge­ s p a n n e n zijn. Faciliteiten zijn minimaal, e n dat geldt ook voor d e huren, die betaald worden a a n d e Sindhi boeren, die v a n oudsher claims op d e grond h e b b e n . Een verbeteringspro­ ject zou zulke claims kurmen le­ galiseren, e n d e huurders in grote problemen brengen. Mor­

Foto Kees Keuch, A'VCAfU

g e n h e b b e n w e e e n afspraak met d e Sindhüeider, die wel zijn eigen kijk op d e zaken zal heb­ ben.

Zaterdag 13 september Varmiorgen belde ineens Z., v a n het krotten^wijken­archief. Ik kon meteen terecht. De oogst viel tegen: alleen m a a r teksten uit mooie toespraken, m a a r niets over hoe dat plaatselijk, concreet wordt inge^vuld. Van­ m i d d a g op het directoraat werd bevestigd, dat die invulling in­ d e r d a a d al sinds april op zich l a a t wachten. Het blijft tobben. De rest v a n d e m i d d a g met d e Councillor in Khamosh Colony g e p r a a t , 't Grootste probleem voor d e Sindhi's blijkt te zijn hoe ze hun erven met koeien kunnen behouden. Voor e e n a a n t a l Sindhi's is het hun b e s t a a n . Met d e Pcrthanen d e n k e n ze het wel e e n s te kunnen worden. De vol­ g e n d e stap wordt: n a g a a n wel­ k e wettelijke mogelijkheden d e Sinshi's hebben. Er zijn natuur­ lijk wel oplossingen d e n k b a a r ; m a a r die moeten op gemeente­ niveau ook uitvoerbaar zijn. D a a r o p ­ zie boven ­ komen erg veel problemen in deze dierba­ r e rotstad neer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen