Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 129

10 OKTOBER 1986 Freud ­ wie kent h e m niet ­ wist de eerste psychotherapie a a n de m a n te brengen. Of liever gezegd a a n d e vrouw, want het w a r e n met n a m e d e 'hysteri­ sche wijven' die e e n psycho­ analytische behandeling nodig h a d d e n . In ieder geval is met Freud d e ontwikkeling v a n d e psychotherapie begonnen. Na d e t w e e d e wereldoorlog werden steeds meer therapieën voor e e n groter publiek ontwik­ keld. In d e j a r e n zeventig w a s het 'in therapie zijn' e e n w a r e rage, waarbij Amerika op kop liep. O p cocktaüparties w e r d e n psychologen uitgewisseld als postzegels. Hoe langer m e n in therapie w a s , h o e beter. In d e wereld v a n d e psychothe­ rapie is echter d e laatste zeven jaren e e n nieuw verschijnsel a a n de gang: d e opmars v a n de kort­durende therapieën. De oorzaken v a n deze opmars zijn mede op economische ontwik­ kelingen terug te voeren. De klassieke psycho­analyse is een langdurige e n d a a r o m ook kostbare zaak. Een 'lange' psy­ chotherapie k a n zo'n drie tot zes jaar in b e s l a g nemen. Niet ver­ wonderlijk d a t m e n met dezelf­ de analytische principes kortere therapieën ging ontwikkelen. Prof. dr. A.P. Cassee, scheidend hoogleraar klinische psycholo­ gie e n conflictuologie ­ in het bijzonder psychotherapieën ­ heeft zich d e afgelopen vijf ja­ ren bezig g e h o u d e n met e e n on­ derzoek n a a r zo'n korte­termijn­ therapie.

Scheidend hoogleraar brengt opmars korte therapie in verband met economische situatie

Snelle hulp voor velen De korte psychotherapie is in opmars om a a n de jarenlange en vooral ook kostbare sessies op de bank bij de psycholoog een einde te ma­ ken. De korte therapie is in ieder geval econo­ mischer, maar critici wijze haar af als ontoerei­ kend voor de patiënt. We spraken met prof. dr. A.P. Cassee, die vorige week bij zijn afscheid als hoogleraar a a n de VU in de klinische psy­ chologie en conflictuologie zijn laatste college a a n de korte psychotherapie wijdde.

Foto Bram d e Hollander

"We zijn met e e n a a n t a l m e d e ­ werkers bezig g e g a a n met het z o g e n a a m d e M' alan­project'," vertelt prof. C a s s e e . "We h e b ­ ben d e korte therapietechnie­ ken v a n Malan beoefend op e e n aantal v a n onze patiënten. Na zo'n twintig zittingen w a s d e the­ rapie afgesloten." Uit het onder­ zoek bleek d a t het succesper­ centage v a n deze korte therapie rond d e zeventig procent w a s .

Kernconflict Uiteenlopende therapieën stel­ len verscillende doelen. De klassieke ­ langdurige ­ psycho­ therapie wü d e cliënt niet alleen v a n zijn klacht afhelpen, m a a r wil ook e e n v e r d e r g a a n d e ver­ a n d e r i n g in d e structuur v a n ie­ m a n d s persoonlijkheid bewerk­ stelligen. Dat is in e e n therapie v a n twintig sessies nauwelijks mogelijk. Het doel v a n d e korte psycho­ therapie is bescheidener. De psycholoog probeert d e cliënt zodanig met zijn klacht, bijvoor­

Adviesraad: minister grijpt terecht in De Adviesraad voor het Hoger Onderwijs (ARHO) heeft begrip voor de vergaande inwil­ ling van de bezuinigingen door de minister van onderwijs. De Raad bepleit verder terughou­ dendheid bij het afbouwen van onderwijsvoor­ zieningen op grond van marktprognoses en is voorts van mening dat inkrimping van het we­ tenschappelijk onderwijs niet zonder gevolgen mag blijven voor het Hoger Beroeps Onderwijs. Dat zijn d e belangrijkste punten uit het advies d a t d e R a a d 22 september n a a r minister Deet­ m a n heeft gestuurd over diens nota 'Kaderstelling selectieve krimp e n groei universiteiten e n ziekenhuizen 1987­1991'. De ARHO is v a n mening d a t minis­

v a n het kemconfUct in twintig sessies. Als d e cliënt zegt: nu b e n ik er, pas, d a n k a n hij ont­ s l a g e n worden, zo vinden d e a a n h a n g e r s v a n d e klassieke therapieën. Angst "Dat is niet h e l e m a a l onzinnig," m e e n t professor C a s s e e , zelf g e ­ matigd optimistisch over d e kor­

Gescheiden

Dit p e r c e n t a g e verschilt niet v a n a n d e r e therapieën, kort of lang. Professor C a s s e e m a a n t echter tot voorzichtigheid. "Je moet niet te vroeg juichen. De v r a a g is w a t je als maatstaf voor succes neemt. Is iemand die b a n g is in d e lift te s t a p p e n genezen als hij d e lift weer in durft? Of moet het onderliggende conflict, bijvoor­ b e e l d d e angst zich in e e n v a s t e relatie te binden, b e h a n d e l d worden. Het lijken twee uiteen­ lopende zaken, m a a r ze kunnen h e e l goed met elkaar te m a k e n hebben." Prof. dr. A.P.Cassee

Carolien Stam

biedt d e mogelijkheid sneller m e e r m e n s e n te helpen. De oorzaak voor het steeds lan­ g e r worden v a n d e wachtlijsten bij d e RIAGG's zoekt m e n v a a k in d e druk die d e steeds com­ plexere maatschappelijke ont­ wikkelingen op het individu uit­ oefenen. Voor C a s s e e is d a t g e e n uitgemaakte zaak. "Ik weet niet w a t d e oorzaken v a n d e stijgende v r a a g n a a r psy­ chotherapie precies zijn. Je kunt wel w a t hypotheses opstellen e n d a n kom je i n d e r d a a d al g a u w bij stress e n d e enorme hoeveel­ heid informatie die d e mens krijgt te verwerken. M aar of je d a a r nou zo verschrikkelijk neu­ rotisch v a n wordt...dat denk ik niet. De individuele problemen g a a n meestal dieper. Tekort a a n affectie is bijvoorbeeld e e n z w a a r w e g e n d e factor."

ter e n instellingen zich conse­ quent moeten h o u d e n a a n het uitgangspunt v a n 'de­regule­ ring' v a n het overheidsbeleid. De minister heeft dit immers zelf vastgelegd in d e HOAK­nota, autonomie v a n universiteiten e n hogescholen binnen a l g e m e n e

beeld angst­ of contactproble­ men, te helpen, d a t hij weer zelf­ standig k a n functioneren e n met zijn probleem overweg kan. De psycholoog wü vaststellen w a t het 'kemconflict' v a n d e cliënt is. In d e eerste fase v a n d e korte therapie wordt d e patiënt gehol­ p e n zelf d e verantwoordelijk­ heid voor zijn g e d r a g op zich te n e m e n . Vervolgens werken psy­ choloog e n patiënt het kemcon­ flict s a m e n door, waarbij d e pijnlijke gevoelens v a n d e p a ­ tiënt in het therapie­uur a a n d e oppervlakte komen e n opnieuw w o r d e n beleefd. . "In ons onderzoek w a s onge­ v e e r zeventig procent v a n d e m e n s e n n a d e therapie zo ver d a t m e n zelfstandig verder kon," zegt professor C a s s e e . "Toch moet j e v a n d e z e korte therapievarianten g e e n wonde­ r e n verwachten. Er zijn g e n o e g m e n s e n die er niet m e e gehol­ p e n kunnen worden." O n d e r d e psychologen b e s t a a t n o g e e n heftige controverse over d e korte psychotherapie. De voorstanders v a n d e klassie­ ke ­ lange ­ analyse menen dat d e cliënt te kort wordt g e d a a n . De mensen h e b b e n volgens h e n m e e r nodig d a n d e behandeling

te therapie. "Er komen bij d e korte therapie best problemen om d e hoek kijken. Bij b e p a a l d e therapie­varianten moet bij­ voorbeeld strikt a a n e e n eind­ d a t u m worden vastgehouden, ook als d e patiënt d e therapie n o g niet los wil laten. De moge­ lijkheid b e s t a a t d a t bijvoor­ beeld d e angst n a d e therapie w e e r oplaait. D a n werkt d e kor­ te therapiemethode niet e n moet je e e n a n d e r e koers varen: d e therapie wijzigen of ook n a d e einddatum voortzetten. Om het probleem v a n het strikte einde v a n d e korte therapie te vermij­ den, worden nu ook a n d e r e the­ rapievarianten ontwikkeld." O p dit ogenblik zit d e korte psy­ chotherapie duidelijk in d e lift. Die hausse heeft volgens pro­ fessor C a s s e e vooral te m a k e n met d e economische omstandig­ h e d e n w a a r i n d e maatschappij verkeert. Bij d e RIAGG's, Regio­ n a l e Instellingen voor Ambu­ lante Geestelijke Gezondheids­ zorg, s t a a n d e m e n s e n in d e rij voor therapie. Er zijn l a n g e wachtlijsten, m a a r op financiële middelen wordt gekort. Efficiën­ ter werken is ook hier d e strijd­ kreet. De korte psychotherapie p a s t d a a r uitstekend bij. Zij

k a d e r s e n sturing op afstand. Toch heeft d e R a a d begrip voor d e v e r g a a n d e invulling v a n d e bezuinigingen door minister Deetman gezien d e reacties v a n d e instellingen. De coUeges v a n bestuur h e b b e n d e minister b e ­ gin september laten weten d a t a l s hij wQ bezuinigen, het d e ­ partement zelf met voorstellen moet komen. De R a a d is verder v a n mening d a t d e minister d e arbeidsmarkt als criterium voor a a n p a s s i n g v a n d e onderwijscapaciteit met enige terughoudendheid moet h a n t e r e n . De prognoses op d a t g e b i e d zijn tot nu toe niet e r g b e t r o u w b a a r gebleken. Boven­ dien hanteert d e minister d a t criteriimi niet consequent, zo merkt d e R a a d op. Er zijn tal v a n disciplines die blijkens werkloosheidscijfers al jaren­ l a n g e e n overcapaciteit v a n tien procent kennen, m a a r w a a r ­ voor d e minister g e e n m a a t r e ­ gelen in petto heeft. Als voor­

b e e l d e n worden studierichtin­ g e n binnen d e Technische e n Landbouwwetenschappen g e ­ noemd. De ARHO vindt d a t d e minister te werk moet g a a n vol­ g e n s d e stelregel: gelijke monni­ ken, gelijke k a p p e n . De ARHO is voorts v a n mening d a t het HBO ten onrechte buiten beschouwing blijft. In d e ko­ m e n d e j a r e n wordt e e n verdere herschikking v a n taken e n mid­ d e l e n in het Hoger Onderwijs verwacht. De R a a d voorziet op termijn problemen als inkrim­ ping v a n WO­disciplines die sterk s a m e n h a n g e n met HBO­ opleidingen, nu zonder gevol­ g e n blijven voor het hoger b e ­ roeps onderwijs. Als voorbeeld noemt d e R a a d d e voorgeno­ m e n inkrimping bij Sociale We­ t e n s c h a p p e n e n Letteren: die m a g niet los s t a a n v a n a a n p a s ­ sing v a n d e Sociale Academies e n d e Nieuwe Lerarenopleidin­ gen.

(Ruud ten Hoedt/UP)

"Ik v r a a g m e wel e e n s af of veel kinderen v a n met n a m e g e ­ scheiden ouders in deze tijd niet o n d e r e e n ernstig gemis a a n w a r m t e e n veüigheid lijden. Zo­ iets k a n traumatisch inwerken o p het v e r d e r e leven. Iteke W e e d a e n Jan Groene­ wold betogen echter in h u n p a s v e r s c h e n e n boek: Scheiden doet lijden? d a t e e n echtschei­ d i n g juist beter is voor kinde­ ren. Ze zijn d a n verlost v a n d e s p a n n i n g e n t u s s e n d e echtelie­ d e n . "Dat b e n ik met Iteke W e e d a e e n s , " r e a g e e r t prof. C a s s e e . "Het g a a t ook niet om d e e c h t s c h e i d i n g a n Sich, m a a r om d e gestoorde relatie t u s s e n d e p a r t n e r s . In d e praktijk v a n d e psycholoog blijkt s t e e d s w e e r d a t veel n a r i g h e d e n wor­ d e n veroorzaakt omdat m e n a l s kind geestelijke s c h a d e heeft opgelopen. Die b e s c h a d i g i n ­ g e n worden met n a m e a a n g e ­ bracht door e e n slechte en ge­ s p a n n e n relatie t u s s e n d e ou­ d e r s . Dat werkt d e s t a b i l i s e ­ r e n d op kinderen." "Ik denk d a t vroeger d e kinde­ ren ­ in e e n stabielere, b e ­ t r o u w b a a r d e r e sfeer opgroei­ d e n , " g a a t C a s s e e verder. "Dat komt onder m e e r door e e n ver­ a n d e r d e opvatting v a n het be­ grip trouw. M ensen verbreken veel gemakkelijker het contact met h u n partner. De oorzaak d a a r v a n kun je zoeken in e e n complex v a n m a a t s c h a p p e l i j ­ ke factoren, bijvoorbeeld d e af­ n e m e n d e b e t e k e n i s v a n d e reli­ gie e n d e t o e g e n o m e n welvaart e n communicatie." De kinderen v a n v a n d a a g zijn d e patiënten v a n morgen, zou e e n pessimistische voorsjseUing kunnen zijn. Het ziet er voorlo­ pig n o g niet n a a r uit dat d e wachtlijsten voor psychothera­ pie korter worden.

Advertentie

Bibeb: Herman van Veen; De subsidie-industrie Bibeb in gesprek met Herman van Veen, zijn huidige show, humor, de kracht der ge­ dachten. 'Ik ben echt een nogal nuchter per­ soon maar op de een of andere manier beleef ik wonderlijke dingen.' Het krijgen van subsidie — er zijn 713 re­ gelingen — is zo ingewikkeld dat er nu subsidie­vakmensen z^n: subsidiologie.

Defensie-specialisten Een opmerkelijk onderzoek: weten onze defensiespecialisten eigenlijk wel wat ze kopen? Gesprek met Frank Wibaut; is er eigenlijk wel een sexueie revolutie geweest? Gesprek met Edwin de Vries over de reacties op zijn VPRO­productie: Reagan. Samuel M eijering over software en zijn softwarehouse Paralax. Frank Sinatra: vrouwen en maffia. Boeken: Frederik de Grote.

Wie ergens voor staat, leest Vrpederland.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen