Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 317

30 JANUARI 1987 In e e n w a t ambivalente positie werd d e interfaculteit lichamelijke opvoeding (IFLO) vijftien jaar geleden opgericht tussen de medische- e n d e g e d r a g s w e tenschappen in. Zowel het ministerie v a n onderwijs als d e adviescommissies meenden destijds dat e e n nieuw op te richten studierichting voor d e wetenschappelijke b e n a d e r i n g van d e lichamelijke opvoeding van twee zijden gevoed moest worden. De interfaculteit zou zowel door d e gedragswetenschappelijke psychologen e n agogen, als door d e meer m e disch gerichte fysiologen e n anatomen g e d r a g e n moeten worden. Maar voordat d e IFLO in 1971 e e n feit werd, w a s er al heel wat discussie e n comissiewerk a a n vooraf g e g a a n . In 1960 al installeerde d e toenmalige onderwijsminister Cals d e connmissie Jongbloed, die advies moest g e ven over de behoefte en de mogelijkheid in Nederland voor een wetenschappelijke aanpak van de problematiek van lichamelijke opvoeding, w a t d a a r o n der ook moge worden verstaan. Als het rapport in 1962 klaar is, verdwijnt het in d e ijskast, w a a r het zeven j a a r later door minister Veringa weer uit wordt g e haald. Ondertussen h a d d e wijsgerig antropoloog dr. C.C.F. Gordijn in 1963 op d e VU bij d e subfaculteit opvoedkunde e e n buitengewoon lectoraat gekregen in de leer van het menselijk zich bewegen. In 1969 wordt Gordijn hoogleraar. A a n d e rijksuniversiteit in Utrecht werd o p a a n dringen v a n d e Nederlandse Sportfederatie e n enkele lerarenopleidingen l.o. in 1969 e e n bijzondere leerstoel voor d e w e tenschap v a n d e lichamelijke opvoeding vrijgemaakt. Het werd tijd voor e e n ontwerp v a n een nieuwe studierichting lichamelijke opvoeding. In 1970 komt d e Academische Raad met e e n eindadvies. De keuze valt op d e VU, die zich wel enige offers w^ü getroosten om de zaak v a n d e grond te krijgen. De VU zorgt voor d e personele en materiële voorzieningen v a n de nieuwe studierichting e n moet v a n d e minister s a m e n werken met d e UvA. In april 1971 geeft d e minister groen licht e n birmen vijf m a a n d e n moet d e IFLO g a a n draaien. In september beginnen 43 v a n d e negentig a a n g e m e l d e studenten hvm studie l.o. onder professor Gordijn e n drie medewerkers. Nu, n a vijftien j a a r heeft d e IFLO zevenenzestig formatieplaatsen e n zijn er in d e loop der jaren n a a r schatting zo'n tweehondervijftig doctorandussen afgeleverd. Er s t a a n o p het ogenblik zevenhonderd studenten bij d e IFLO ingeschreven e n de gemiddelde instroom v a n hondervijfentwintig nieuwe studenten per j a a r houdt vooralsnog a a n . De VU herbergt d e enige faculteit in het land w a a r m e n lichamelijke opvoeding als studie kan doen. "Elders o p d e Nederlandse universiteiten vind je ook inspanningsfysiologen of a n a tomen o p verschillende deelgebieden," zegt prof. dr. H.C.G. Kemper, d e c a a n v a n d e IFLO. "Maar w a t ons hier in é é n faculteit bindt, is het menselijk b e w e gen." Wat er onder d a t menselijk b e w e g e n moet worden verstaan, d a a r o v e r is al heel w a t discussie gevoerd binnen d e eigen gelederen.

Gymnastiek Zo heeft m e n zich op d e IFLO jarenlang het hoofd gebroken over d e n a a m . Lichamelijke opvoeding zou te veel d o e n d e n -

IFLO vijftien jaar: eigen identiteit krijgt vorm Wereldberoemd, zo betitelden d e kranten in d e cember d e interfaculteit lichamelijke opvoeding (IFLO) v a n d e VU n a a r aanleiding v a n het schaatsproefschrift v a n R. d e Boer. Na vijftien j a a r zoeken n a a r e e n eigen identiteit - w a t is het object v a n studie, lichamelijke opvoeding in e n g e zin, zeg m a a r gymnastiek, of het bredere bewegingsonderzoek? - e n d e onvermijdelijke groeistuipen is d e v r a a g gewettigd of d e puber nu eindelijk volwassen is. Uit d e zoektocht n a a r e e n identiteit vloeide ook d e discussie voort over d e v r a a g in hoeverre d e onderzoeker zich op d e praktijk moet richten. De afgelopen vijf j a a r ging men echter gewoon a a n het werk e n niet zonder succes. Dit j a a r wordt d e IFLO omgedoopt tot faculteit der bewegingswetenschappen.

Carolien Stam ren babies. Na e e n fundamenteeL beschrijvend gedeelte zal men onderzoek doen n a a r d e therapeutische a a n p a k v a n deze babies. Ook wü d e vakgroep bewegingsagogiek onderzoek g a a n doen n a a r d e b e handeling v a n kinderen met motorische stoornissen, onder a n d e r e spacticiteit.

Discussie

Op d e faculteit is a l vanaf d e oprichting in 1971 gedicsus— sieerd over d e v r a a g w a a r het onderzoek v a n d e lichamelijke opvoeding zich nu m e e bezig dient te houden.

tijk. "Het is d e v r a a g of dat w a a r is," reageert Rozendal. "Vroeger dacht men dat d e IFLO met toegepast wetenschappelijk onderzoek wel eventjes d e problemen uit d e praktijk kon oplossen. Die vlieger ging niet op, want op het moment d a t je toegepast onderzoek g a a t doen, blijkt v a a k dat je nog veel te weinig fundamentele kennis hebt." "Bij het onderzoek hier op a a n d e IFLO zitten wel staartjes die toepassingsgericht zij," g a a t Rozendal verder. "In het schaatsonderzoek kijkt m e n bijvoorbeeld ook n a a r d e specefieke trainingsmethoden voor schaatsen. Bij het onderzoek n a a r rolstoelaandrijving worden ook aspecten a a n g e d r a g e n die b e langrik zijn voor het ontwerpen v a n rolstoelen. Maar wij zullen zo'n rolstoel niet zelf g a a n m a ken." "Natuurlijk komen uit d e sport e n uit d e revalidatie v r a g e n binnen van: kunnen jullie d a t probleem voor ons oplossen?" vult prof. Kemper a a n . "Dat loopt nogal e e n s spaak, omdat d e mensen uit d e praktijk d e volgende m a a n d al e e n antwoord wiUen hebben. De IFLO zegt d a n : om die v r a a g te beantwoorden moeten w e eerst fundamenteel onderzoek doen. Dat duurt jaren e n zo'n lange a d e m h e b b e n praktici niet."

Symposium

'Foto AVC/VU

ken a a n schoolgymnastiek e n dat stootte verschillende IFLOmedewerkers toch enigzins teg e n het hoofd. Men hielden zich immers bezig met bewegingsw e t e n s c h a p p e n e n d a t bestrijkt e e n veel breder terrein d a n gymnastiek. "Ach , het hoort bij e e n jonge wetenschap," reageert H a n Kemper laconiek. "Op e e n g e g e v e n moment g a je gewoon a a n het werk." De wetenschappelijke publikaties k w a m e n d e afgelopen jaren uit d e faculteit rollen e n bezorgde d e IFLO e e n g o e d e n a a m , ook bij d e pers. "We zijn e e n jonge wetenschap, m a a r w e zijn wél goed," zegt prof. dr. R.H. Rozendal, hoogler a a r functionele anatomie trots. "Daar is ook wel e e n reden voor," relativeert Kemper. "In het buitenland is m e n veel eerder b e g o n n e n met het o p a c a demisch niveau brengen v a n d e kennis v a n lichamelijke opvoeding. Maar o p buitenlandse faculteiten wordt ook veel ruimte besteed a a n het opleiden v a n leraren. Die h e b b e n d a n weer minder capaciteit beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek e n ze trekken ook veel studenten a a n die voor d e klas willen. Wij h e b b e n ons v a n begin af a a n op e e n onderzoekstaak toegelegd, d a a r o p ligt bij ons d e nadruk." In het k a d e r v a n d e voorwaardelijke financiering heeft d e IFLO op het ogenblik drie onderzoeksprogramma's lopen.

Functionele anatomie, inspanningsfysiologie e n gezondheidkunde werken s a m e n in het onderzoeksprogramma: bouw, werking e n coördinatie v a n dwarsgestreepte spieren. In het onderzoek wordt gekeken n a a r d e rol v a n actieve e n passieve e i g e n s c h a p p e n v a n spieren e n hun ligging ten opzichte v a n d e gewrichten. Men onderzoekt d e s a m e n h a n g tussen d e eigens c h a p p e n v a n d e spieren e n gewrichten e n hun functioneren. Dezelfde vakgroepen h e b b e n e e n t w e e d e onderzoeksprog r a m m a lopen: vermogensvergelijking bij cyclische bewegingen; bij zwemmen, schaatsen, fietsen e n rolstoeMjden. Men kijkt n a a r training e n trainingseffecten, fysiologische testen, het energieverbruik, het spiergebruik e n d e techniek. De vakgroep psychologie doet s a m e n met filosofie ten slotte onderzoek n a a r complexe b e w e gingshandelingen. Men houdt zich bezig met theorievorming omtrent het leren v a n complexe bewegingen, zoals die zich voordoen in bijvoorbeeld d e sport, d e revalidatie of het leren v a n bewegingen in d e vroege jeugd. Een nieuw voorstel v a n d e vakgroep bewegingsagogiek voor voorwaardelijk gefinancierd onderzoek Ugt klaar om door d e faculteit goedgekeurd te worden. Dit onderzoek zal zich richten o p d e motorische e n sociale ontwikkeling v a n te vroeg gebo-

Professor Rozendal licht die discussie toe: "Er w a r e n mensen die h u n onderzoeksopdracht richtten o p d e lichamelijk opvoeding zelf, zeg m a a r d e schoolgymnastiek. Anderen gingen uit v a n e e n breder onderzoeksterrein: het b e w e g e n v a n d e mens. Nu d e facultiet kiest voor d e nieuwe n a a m : faculteit der bewegingswetenschappen, denk üc dat je kunt zeggen d a t d e voorkeur duidelijk is e n d a t d e discussie is b e slecht." "Je kunt b e w e g e n gebruiken om g e d r a g te beïnvloeden, d a a r houden d e b e w e g i n g s a g o g e n zich veelal m e e bezig," legt prof. Rozendal uit. "Het onderzoek k a n zich echter ook op d e b e w e ging zelf richten. Je kimt d e b e weging als doel of als middel gebruiken. A a n d e e n e kant v a n d e s c h a a l zou je d e a n a t o m e n e n fysiologen kunnen plaatsen, a a n d e a n d e r e kant zitten d e a g o g e n . De psychologen zitten d a a r perfect tussenin. Zij kijken zowel n a a r d e ontwikkeling als n a a r d e training v a n bewegingen." "Om e e n beweging goed uit te kunnen voeren, moet je d e b e weging zelf eerst goed bestuderen." Met deze uitspraak drukt prof. Rozendal zijn duidelijke voorkeur uit voor het fundamentele bewegingsonderzoek. IFLO-medewerker dr. B.J. Crum opperde in e e n rapport uit 1972 dat d e IFLO w a s ontstaan uit d e nood e n d e v r a g e n uit d e prak-

Het praktisch b e l a n g v a n het bewegingsonderzoek geeft binn e n d e IFLO toch n o g voldoend e gespreksstof. Dat bleek wel op het symposium, dat d e interfaculteit in december organiseerde ter gelegenheid v a n h a a r derde lustrum. Het thema was: het praktisch b e l a n g vani universitair onderzoek aan-' g a a n d e heti menselijk b e w e g e n . Op het symposium blpken d e sprekers uit d e verschillende vakgroepen v a n d e IFLO toch niet allemaal dezelfde voorstelling te h e b b e n v a n d e relatie onderzoeker-praküjk. Dr. G.J. Van Ingen Schenau v a n d e vakgroep functionele a n a t o mie somde in zijn oratie e e n hele rij verschillende doelen e n middelen op die d e trainer in zijn praktijk e n d e wetenschapper in zijn onderzoek tegenkomen. Van Ingen Schenau kon uit ervaring spreken, want door zijn betrokkenheid bij het schaatsonderzoek v a n d e IFLO, heeft hij ook met trainers v a n doen. "Wij moeten als wetenschappers zorgen voor d e achtergrondinformatie," zo sprak Van Ingen Schenau o p het symposium. "De directe invloed v a n wetenschappelijk onderzoek in d e praktijk is bijna nihil. P a s als e e n heel pakket kennis klaar ligt, zijn er in d e praktijk keuzemogelijkheden mogelijk. Wij proberen bij te d r a g e n a a n d a t pakket kennis." Van Ingen Schenau w e e s er verder op dat d e deskundigheid v a n wetenschappers zich beperkt tot klein e deelgebieden. De wetenschappelijke bedreiging die sommige mensen uit d e praktijk, die e e n veel bredere ervaring hebben, v a a k vrezen, w a s volg e n s h e m d a n ook onnodig. Prof. Rozendal brak in zijn lezing e e n lans voor het fundamentele onderzoek in d e wetenschapsbeoefening a a n d e IFLO. "Voor efficiënte therapieën is bijvoorbeeld meer inzicht nodig in d e werking e n d e reacties v a n spieren. Ons onderzoek is m a a r in beperkte m a t e patiëntgebonden. In d e toekomst kunn e n d e resultaten mogelijk e e n rol spelen in d e revalidatiepraktijk." '

Vervolg op pag. 12

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen