Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 435

27 MAART 1987 Slaa, die d e besluitvorming in discussies over privatisering van d e PTT onder d e loep heeft genomen, noemt het overheids­ beleid inconsistent. Hij ver­ wacht dat er weinig terecht komt v a n e e n vrijere markt op het gebied v a n telecommunica­ tie zoals lokale omroep, tele­ tekst, abonneetelevisie, satel­ hettelevisie, viewdata­ e n com­ putercommunicatiesystemen. Een v a n d e gevolgen v a n d e technische ontwikkelingen is dat ze d e communicatiemoge­ lijkheden vergroten e n het infor­ m a ü e ­ a a n b o d verruimen. Digi­ tale data­overdracht via bij­ voorbeeld glasvezelkabels maakt snellere bedrijfszekere en tweezijdige communicatie over l a n g e afstanden mogelijk. Deze 'electronische revolutie' zal, zo is d e verwachting, het informatieaanbod enorm ver­ rnumen als ook a n d e r e bedrij­ ven d a n d e PTT zich m o g e n be­ dienen v a n kabel­ e n telefoon­ lijnen e n aansluit­ e n communi­ catieapparatuur op d e markt mogen verkopen. Paul Slaa ont­ kracht dit in zijn proefschrift.

O n d e r z o e k e r P a u l S l a a n o e m t beleid dubbelzinnig

Privatisering PTT biedt weinig voordelen Het overheidsbeleid om het PTT staatsbedrijf te privatiseren is intern tegenstrijdig en dubbelzin­ nig. Tot deze opmerkelijke conclusie komt on­ derzoeker Paul Slaa van de VU die woensdag is gepromoveerd op het proefschrift Telecom­ municatie en beleid. Volgens Slaa komt de pri­ vatisering neer op het vervangen van de ene vorm van overheidsinmenging (de PTT als staatsbedrijf) door een andere vorm: de PTT als NV waaraan de openbare nutsvorming is opge­ dragen. De privatisering van de PTT zou daar­ mee niet ten doel hebben de overheidsinvloed te verminderen, maar dienen om voorzieningen die in handen van de overheid zijn en blijven, te beschermen tegen de bedreiging van de op­ rukkende markt.

Als d e overheid binnen twee jaar g e e n a n d e r PTT­beleid voert ­ d e privatisering wordt in 1989 e e n feit ­ pakt d e verzelf­ standiging v a n d e PTT nadelig uit voor d e overige bedrijven die actief zijn op diezelfde telecom­ mimicatie­markt. In d e voorge­ nomen opzet behoudt d e PTT namelijk h a a r monopolie op d e infrastructuur (de aanleg) e n transportdiensten (kabel­ e n te­ lefoonlijnen w a a r l a n g s d e d a t a verstuurd worden). Het enige voordeel in vergelijking met d e huidige situatie zit h e m d a n in het g e g e v e n d a t behalve d e PTT ook a n d e r e n bijvoorbeeld telefoons, telexapparaten e n a a n v e r w a n t e telecommunica­ tieapparaten te koop zullen aanbieden. Dit zou betekenen dat het Nederlandse beleid in dit opzicht overeenkomt met d a t van d e meeste a n d e r e Westeu­ ropese landen. Behalve in En­ geland is tot nu toe n e r g e n s in West­Europa sprake v a n libera­ lisering v a n transportdiensten en v a n d e infrastructuur.

Tweeslachtig Paul Slaa concludeert dat het overheidsbeleid sinds 1984 op twee g e d a c h t e n hinkte. Ener­ zijds kreeg d e PTT al meer zelf­ standigheid e n w e r d besloten tot een beperkte m a t e v a n libe­ ralisering, anderzijds be­ schermde d e overheid d e posi­ tie v a n d e PTT op d e markt. Zo verbood ze wederverkoop v a n huurlijnen uit angst voor afro­ ming v a n winstgevende PTT­ transportdiensten door particu­ liere tele­informatiedienstverle­ ners, hoewel e e n adviescom­ missie dit juist e e n v o o r w a a r d e voor het ontstaan v a n nieuwe tele­informatiediensten be­ schouwde.

PZ moeilijk bereikbaar bij verhuizing Door e e n interne verhuizing zal de dienst Personeelszaken op 30 en 31 m a a r t a.s. moeilijk b e ­ reikbaar zijn. Een groot a a n t a l PZ­medewerkers verwisselt op deze d a g e n onderling v a n ka­ mer en d e telefoons worden om­ gezet. De dienst PZ staat d a n alleen open voor spoedgeval­ len. De verhuizing is het gevolg van. e e n reorganisatie v a n a d ­ iTiinistratieve e e n h e d e n . Via een Info­pagina wordt hier in een volgend nummer meer in­ formatie over gegeven.

Paul Slaa: "Privatisering betekent slechts vervanging e n e soort overheidsinmeging door e e n andere". Foto AVC/vu Een t w e e d e voorbeeld v a n enerzijds liberalisering, a n d e r ­ zijds bescherming, is het streven v a n het kabinet geweest om d e PTT het voortouw laten te ne­ m e n op het p a d v a n tweezijdige tele­communicatiediensten voor het bedrijfsleven: het Viditel­ex­ periment. Viditel is e e n soort data­informatiebank w a a r te­ g e n betaling informatie opge­ v r a a g d k a n worden. In d e prak­ tijk werd d e PTT echter in zo'n sterke positie gebracht dat het bedrijfsleven nauwelijks de ruimte kreeg om deze nieuwe markt te betreden, aldus Slaa. Een d e r d e voorbeeld v a n twee­ slachtig beleid noemt hij d e ta­ riefsverhoging die in 1984 is doorgevoerd e n diende om d e schatkist a a n te vullen, hoewel uit bedrijfsmatig oogpunt ta­ riefsverhoging beter a a n g e ­ vyend h a d kunnen worden voor extra investeringen op tele­ communicatiegebied. De mogelijkheden die d e kabel e n d e telefoon bieden voor tele­ communicatie vereisen a a n p a s ­ s m g e n in het kabel­ e n telefoon­ net. Segmentaties v a n tv­pak­ ketten zoals kabelexploitanten willen of a n d e r e nieuwe ideeën zoals bijvoorbeeld e e n alarm­

systeem voor bejaarden, ver­ g e n investeringen, m a a r dat is n o g a l e e n s e e n knelpunt.

Kapitaal Als staatsbedrijf is d e PTT af­ hankelijk v a n het rijk e n m a g ze niet op d e vrije kapitaalmarkt lenen. Voorstanders v a n priva­ tisering e n liberalisering gebrui­ k e n deze argumenten e n ook d e PTT zeU wil h a a r positie in het

Gee ja Oldenbeuving internationale informatie­ e n d a t a v e r k e e r verstevigen door onder meer modernisering v a n d e infrastructuur. Glasvezelka­ bels bijvoorbeeld g a r a n d e r e n meer, snellere e n storingsvrijere informatieoverdracht. D a a r is kapitaal voor nodig dat d e PTT o p d e vrije markt of in samen­ s p r a a k met grote bedrijven wil v e r g a r e n . D a a r n a a s t s t a a n ook computergiganten als IBM of uitgevers als VNU te trappelen om op d e kabel of via d e tele­ foon tele­communicatie­experi­ m e n t e n te begirmen. Een laatste argument tenslotte voor privati­ sering v a n d e PTT is dat het bedrijf e e n grotere armslag wil voor d e salariènng v a n topspe­ cialisten die nu omdat ze in het particuliere bedrijfsleven meer verdienen, d a a r n a a r toe ver­ trekken. Nederland is nu voor driekwart b e k a b e l d e n heeft d a a r m e e d e grootste kabeldichtheid van h e e l Europa. De doorgiftemoge­ hjkheden v a n d e netten wisselt sterk: v a n zes tot dertig kanalen. O p d e kabelnetten met e e n gro­ t e capaciteit kunnen b e h a l v e radio­ e n tvprogramma's ook al­ lerlei a n d e r e diensten worden a a n g e b o d e n , zoals thuisbankie­ r e n of winkelen per tv­scherm of p e r computer. S l a a vergelijkt d e positie v a n d e PTT in d e tele­communicatie­ sector met dat v a n e e n produ­ cent v a n kapitaalgoederen (bv. e e n robotbedrijf), het bedrijf krijgt d e componenten ( a p p a r a ­ tuur) a a n g e l e v e r d e n maakt er produktie (transportdiensten) die afnemers kurmen gebruiken om d e fabrikage v a n eindpro­ dukten (tele­informatiediensten) te kunnen optimaliseren. Wat d e positie v a n d e PTT zo centraal m a a k t is d a t tele­informatie­ diensten zonder d e PTT hele­ m a a l niet kunnen b e s t a a n . De infrastructuur vormt e e n 'inter­ mediaire rol' tussen apparatuur­ niveau e n dienstenniveau. Be­ leidsvorming speelt zich d a a r ­ om in d e eerste plaats af op het n i v e a u v a n d e netten e n niet op het niveau v a n d e tele­informa­ tiediensten. Slaa adviseert e e n wetgeving e n e e n beleid die zo­ wel PTT­netten als lokale kabel­ televisienetten in onderlinge sa­ m e n h a n g omvatten. Zo valt bij­ voorbeeld Viditel onder d e Tele­ foon­ e n Telegraafwet e n Tele­ tekst onder d e mediawet. Op lokaal niveau ondervindt de PTT in toenemende m a t e con­ currentie v a n kabeltelevisienet­ ten e n ook d e druk op d e over­ heid om deze netten te gebrui­

ken voor tweezijdige commimi­ catie wordt steeds groter. "Om nieuwe tele­informatiediensten tot stand te brengen dienen op zijn minst nog veel wettelijke be­ lemmeringen uit d e w e g te wor­ d e n geruimd," schrijft Slaa.

Samenwerking O m d e verzelfstandiging v a n d e PTT per 1 januari 1989 te effec­ tueren is verdere politieke be­ sluitvorming nodig betreffende d e definities v a n d e o p e n b a r e nutsfunctie en d e concessie­ voorwaarden waaronder de PTT deze functies dient te ver­ viiUen. A a n het eind v a n zijn proefschrift geeft Paul Slaa e e n aantal aanbevelingen. Hij dringt onder meer a a n op sa­ menwerking tussen PTT e n ka­ belexploitanten. Zij zouden bij­ voorbeeld in d e vorm v a n e e n 'joint venture' kunnen experi­ menteren met bijvoorbeeld tele­ vwnkelen, waarbij op het televi­ siescherm e e n catalogus met winkelprodukten opgeroepen k a n worden e n d e bestelling via d e telefoon g e d a a n k a n wor­ d e n . Verder r a a d t hij het kabi­ net a a n e e n 'tele­informatie­ dienstenraad' te vormen voor toezicht op cdle tele­informatie­ diensten die via telefoon­ e n ka­ bel worden a a n g e b o d e n . Behalve a a n b e v e l i n g e n doet S l a a ook voorspeUingen. Over t w e e jaar, als d e PTT geprivati­ seerd is, voorziet hij dat d e PTT te m a k e n krijgt met particuliere bedrijven die tegen goedkopere tarieven dezelfde diensten a a n ­ bieden. Dat zou ertoe kunnen leiden, zo waarschuwt Slaa, dat d e PTT op verliesgevende be­ drijfstakken tegen kostendek­ k e n d tarief g a a t werken. Hij noemt het lokale telefoontarief. Hij voorspelt dat liberalisering v a n d e telecommunicatiesector o p d e n duur k a n leiden tot e e n sterke telefoon­tariefstijging voor d e kleinverbruiker om op internationale e n nationale tele­ foon­ e n dataverkeer te kunnen blijven concurreren met nieuwe a a n b i e d e r s . M et n a m e d e l a a g ­ ste inkomensgroepen kunnen d a a r v a n d e d u p e worden. Slaa pleit ervoor dat d e overheid in d a t geval d e PTT­tariefstelling b e w a a k t e n bijvoorbeeld veror­ donneert dat 'pakweg d e eerste 500 telefoontikken jaarlijks niet in rekening worden gebracht'. Het proefschrift is e e n onder­ d e e l v a n e e n meer omvattend onderzoeksprogramma v a n d e sectie maatschappelijke a s p e c ­ ten der wiskunde natuurwe­ t e n s c h a p p e n v a n d e vakgroep a l g e m e n e vorming. Het doel v a n dit grotere onderzoek is in­ zicht te krijgen in d e besluitvor­ ming v a n bestuurswetenschap­ pelijke ontwikkelingen om a a n te kunnen geven weUce keuzen er zijn e n h o e deze beinvloed k u n n e n worden door b e l a n g e n ­ organisaties e n het publiek.

Telecommuniccrtie en Beleid is in boek­ vorm verknjgbaor bij VU­uitgevenj Ver­ koopnis 42,50 gulden.

Geen verbod op cosmetische dierproeven De Tweede Kamer wü g e e n ver­ b o d op dierproeven voor cos­ metische doeleinden m a a r wel e e n nieuwe EG­richtlijn voor dit gebied. Dat bleek dinsdag tij­ d e n s d e stemming over e e n viertal moties, die cd in juni 1985 w a r e n ingediend e n tot dusver d e stemmingslijst niet h a d d e n gehaald. Tegen het verbod op cosmeti­ s c h e dierproeven stemden CDA e n W D . Voor het CDA hoeft er bovendien g e e n EG­richÜijn te komen. Ook e e n voorstel om te komen tot landelijke, uniforme richtlijnen voor studenten met

g e w e t e n s b e z w a r e n tegen dier­ proeven h a a l d e het niet. Het kreeg dUeen steun v a n d e linkse oppositie. De kamer n a m verder volgens verwachting met algemene stemmen e e n motie a a n v a n W D e n CDA, w a a r i n wordt ge­ v r a a g d om gedetailleerde infor­ matie over d e defijciitieve plan­ n e n v a n het Amerikaanse be­ drijf HSD voor d e vestiging v a n e e n proefdierfokbedrijf üi Lim­ burg. Beide regeringsfracties h a d d e n hun verzet tegen deze vestiging vorige week al laten v a r e n . Ook e e n voorstel om mi­

nimumeisen te stellen a a n d e samenstelling e n werkwijze v a n d e zg. dierexperimentencom­ missies bij instellingen, w a a r dierproeven worden g e d a a n , w e r d kamerbreed gesteund. Dinsdag werd nog g e e n beslis­ sing g e n o m e n over het verzoek v a n PvdA­kamerbd P. d e Visser om e e n onderzoek te doen n a a r d e juridische e n financiële con­ sequenties v a n het alsnog af­ zien v a n d e commercialisering v a n d e proefdierfokkerij via d e voorgenomen vestiging v a n HSD.

(Bert Bakker/UP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen