Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 283

16 JANUARI 1987 "Er moet nog meer gebeuren, zeggen sommigen. Dat sluit ik niet uit, hoor. Maar d e 130 mil­ joen komt er. De a a n s l a g e n per instelling e n per discipline zijn afgesproken. In bilateraal over­ leg kunnen nog wel verschui­ vingen tot stand komen, binnen en tussen instellingen of facul­ teiten, m a a r het totale b e d r a g moet wel worden opgebracht. Vraagt U: is dat g e e n uithoUing van d e oorspronkelijke b e d o e ­ ling, d a n zeg ik: ja, deels, omdat je d a n weer dichter bij d e k a a s ­ schaaf komt. Ik h e b dat vooraf ook wel verdisconteerd. Laat ik het a n d e r s zeggen. Ik h e b n a ­ tuurlijk overwogen om veel ge­ matigder voorstellen te doen. Maar ik vond deze rationeel goed verdedigbaar. Had ik toen niet gezegd wat ik vond dat ge­ zegd moest worden, d a n h a d ik het kunnen vergeten. Als je een of ander flauw v e r h a a l produ­ ceert, d a n k a n niemand d a a r wat v a n maken, d e insteUingen niet en d e adviseurs niet. Dat was g e e n wisselgeld, dat w a s een open opsteUing. Ik h e b ook niet d e wijsheid in pacht."

Niet autoritair "Ik weet wel dat er straks ge­ zegd zal worden dat het weer mislukt is, net als bij d e taakver­ deling. Het is curieus: tijdens het proces schreeuwt iedereen moord e n brand, e n als het d a n achter d e rug is komen er scri­ benten op die zeggen: d e minis­ ter h a d h a r d e r moeten zijn. Met die commentaren schiet ik hele­ maal niks op, nul komma nul. Ik ben in dialoog met d e universi­ teiten. Voor het forum v a n het volk. Iedereen k a n zien wat ik doe. Als men vindt dat ik meer moet doen, moet men dat nu zeggen. Een a n d e r e manier is dat ik d e autoritaire lijn volg, dat ik aUes over d e b o e g v a n d e kamer speel. Bikkelhard, zweep erover. Maar d a n g a a n d e uni­ versiteiten kapot, dat k a n toch niet? Tijdens d e TVC b e n ik tot a a n d e politieke en m a a t s c h a p ­ pelijke grens g e g a a n , misschien wel er over. Ik h e b er het maxi­ mum uit gehaald, dit keer net zo." Minister Deetman heeft er ken­ nelijk nog steeds zin in. Vooraf­ g a a n d a a n het interview vertelt zijn voorlichtster dat a a n het olieverfportret dat n a zijn aftre­ den d e g a n g e n v a n het ministe­ rie zal sieren, al wordt gewerkt. Maar op onze v r a a g of hij d a n binnenkort zal vertrekken, glim­ lacht zij ontkennend: "Al k a n hij voor een minister v a n onderwijs met zijn tweede periode bijna in het Guinness book of records." Later in zijn kamer demon­ streert drs. W.J. Deetman ons in­ d e r d a a d het zelfvertrouwen v a n de w a r e kampioen. "Per saldo wordt er natuurlijk veel minder bezuinigd, zestig of zeventig, vang me niet op e e n miljoen. De rest komt terug in het vemieu­ wmgsfonds. Van inruil tegen be­ zuinigingen k a n echter g e e n sprake zijn. Als ik zeg: die 130, dat m a g wel 125 worden, d a n weet ik al wat er gebeurt. Voor je het weet komt er v a n vernieu­ wingen niets meer terecht. Ik houd d e touwtjes strak. En trou­ wens, op 11 december zijn d e instellingen met dat b e d r a g ak­ koord g e g a a n , evenals d e ka­ mer. Voor het CDA w a s 130 mil­ joen een maximum, PvdA e n VVD zeiden: nou, dat moet er toch wel uit komen. Achteraf kun je dus vaststellen dat ik met die 130 miljoen precies goed heb geschoten."

Aftrap Deetmans zelfverzekerdheid uit zich zelfs in zijn oordeel over het optreden v a n d e universiteiten.

Een tevreden minister:

'Met die 130 miljoen heb ik precies goed geschoten' Je zou het niet verwachten, m a a r d e bewinds­ m a n voor Onderwijs lijkt niet geschokt door d e gebeurtenissen v a n het afgelopen halfjaar. In d e weken voor Prinsjesdag bezuinigde hij zo'n 28 miljoen gulden per d a g . In dat tempo zou voor d e volgende verkiezingen het onderwijs geheel zijn afgeschaft. Veel reacties volgden toen hij zijn maatregelen voor d e universiteiten h a d gespecificeerd. De insteUingen protesteer­ d e n om het hardst; oppositie­ en regeringspar­ tijen twijfelden a a n zijn verantwoordelijkheids­ gevoel; externe deskundigen kritiseerden zijn plannen; en wetenschappers en journalisten overtraden in kwaliteitskranten als d e Volks­ krant en N RC­Handelsblad moeiteloos d e meest elementaire regels v a n fatsoen. Maar, e e n klein stapje terug en, vooral, het kopje kof­ fie dat CDA­woordvoerder Lansink a a n d e vooravond v a n het k a m e r d e b a t voor het eerst sinds tijden bij hem mocht komen drinken, b e ­ zorgden hem d e verlangde meerderheid in het parlement.

Bert Bakker Remco Pols/UP Voorafgaand a a n d e presenta­ tie v a n zijn plannen consulteer­ d e Deetman eind augustus d e collegevoorzitters tijdens een geheime bijeenkomst op Slot Zeist. De minister stond d a a r stü bij het a a n t a l universiteiten. De b e w i n d s m a n betwijfelde of N e­ derland zich op termijn dertien WO­instellingen oude stijl k a n blijven veroorloven, m a a r acht­ te e e n discussie d a a r o v e r "poli­ tiek niet opportuun". Zes m a a n ­ d e n later wil hij v a n die uitspra­ ken niets meer weten. "Moet u luisteren, ik h e b met al die persberichten niks v a n doen. Punt twee: ik b e n met mijn uitlatingen in d e loop der tijd a a r d i g consistent, dus w a a r o m zou dat hier niet zo zijn. Zeist was een niet­verplichtende r a a d p l e g i n g en m a g d a n ook g e e n betekenis hebben. Ik be­

compleet m hun disciplines. Zouden die g e e n gesprekspart­ ner zijn voor d e universiteiten? D a a r overlappingen w e g h a l e n is veel essentieier d a n het idee v a n sluiting. A a n sluiting zie ik aUeen n a d e l e n ­ dat betekent e e n enorme kapitaalvernieti­ ging." Ook in e e n universiteit die meerdere vestigingsplaatsen heeft, ziet d e minister niets: "Ma­ terieel betekenen die g e e n ver­ a n d e r i n g en ze kosten zeer veel a a n overhead: iedereen wU d a n met iedereen praten." Sprekend over d e toekomst v a n d e universiteiten keren w e terug n a a r d e bezuinigingen v a n dit moment. Deetman b e a a m t dat Krimp en Groei e e n belangrijke verschuiving v a n d e alfa­ e n g a m m a ­ n a a r d e bèta­weten­ s c h a p p e n betekent. "Die ver­ schuiving w a s onontkoombaar. V a n d a a r dat ik d a t g e n e wat ge­ zegd moest worden ook h e b ge­ zegd. Op dat pimt, dat is be­ langrijk, h e b ik d e instemming v a n d e Kamer gekregen en het is uiteindelijk ook door d e instel­ lingen niet aangevochten."

Wallage Bij het begin v a n d e vorige ope­ ratie beloofde d e minister zich sterk te zuUen m a k e n om d e in­ steUingen voor d e duur v a n een decenniimi te ontzien. Ditmaal g a a t hij zelfs voor letteren, soci­ ale wetenschappen, tandheel­ kunde en geneeskunde niet zo ver. "Ik realiseer mij heel goed d a t als ergens reorganisaties g a a n d e zijn, je niet morgen zon­ der grote brokken opnieuw kunt ingrijpen. Maar niet aUe disci­ plines e n insteUingen zijn d e re­ v u e gepasseerd. W a a r o m niet zo'n uitspraak? Ik ben wat voor­ zichtiger dan vier jaar geleden. Toen w a s het WO heel fors a a n ­ gepakt, dat ligt nu wel wat a n ­ ders. Dat wU niet zeggen dat ik m e niet sterk maak, m a a r in d e krant doe ik die uitspraak niet, w a n t d a n m a g m e n mij er ook a a n houden. Ik bind mij a a n niets."

UP­foto Maarten Hartman

"Als minister v a n onderwijs zeg ik natuurlijk: d e ruimte die ik in september wilde geven, tijdens het overleg over d e procedure, h a d m e n moeten benutten. Ik denk dat d e insteUingen dat in­ middels zelf ook wel zullen vin­ den. Maar zij h e b b e n met open oog gezegd: minister, u verricht d e aftrap. Ik vind dat m e n ook w a a r g e e n bezuinigingen in het geding w a r e n op het punt v a n taakverdeling, concentratie en d e tweede fase­opleidingen wel w a t meer h a d kunnen doen. M a a r kritiek is altijd makkelijk. Per saldo wordt er op d e univer­ siteiten veel gerealiseerd. Bo­ vendien is het gesprek g a a n d e , over o n a a n g e n a m e plannen, terwijl ook d e colleges hun ach­ t e r b a n n e n hebben. Als je d a n kijkt hoe m e n zich opstelt, ver­ geleken met a n d e r e sectoren, d a n is ook een woord v a n w a a r ­ dering op zijn plaats." De operatie Krimp e n Groei kent n o g vele losse einden, m a a r d e minister toont d a a r weinig zor­ g e n over. Voor d e sociale we­ t e n s c h a p p e n wacht hij op d e vi­ sitatiecommissies. Hij is altijd bereid om n a a r g o e d e argu­

m e n t e n te luisteren, maar: "Ik h e b d e neiging om door te zet­ ten." En over tandheelkunde: "Ik h e b op 11 december tegen d e instellingen gezegd dat ik niet v a n standpunt b e n veranderd. Er is afgesproken dat externe lieden worden ingeschakeld bij d e keuze tussen het openhou­ d e n v a n Groningen of N ijme­ gen, m a a r wel vanuit d e voor­ onderstelling dat ik tot zoiets zou willen besluiten, dus: voor het geval dat." Slechts over geneeskunde heeft Deetman zijn twijfels. Zelfs d e TVC­operatie is bij deze discipli­ n e inhoudelijk nog niet afge­ rond. "Daarom h e b ik er nu e e n strakkere tijdsklem opgezet. Ik h e b met d e insteUingen afge­ sproken dat er op 1 maart e e n p l a n ligt. Dat moet ik afwachten. Ik wil dat d e invloed v a n betrok­ k e n e n zo groot mogeUjk is. De lijn v a n d e complementariteit moet er echter wel in zitten. Het is een misverstand te m e n e n dat m e n door v a n aUes te b e d e n k e n er onderuit komt of het proces k a n vertragen. Kan het niet goedschiks, d a n m a a r k w a a d ­ schiks."

roep mij er niet op e n niemand is e r a a n gebonden. Ik kan n a ­ tuurlijk g a a n ontkennen wat ik d a a r h e b gezegd, m a a r d a n krijgt het e e n betekenis, en ik vind dat Zeist g e e n betekenis heeft. Punt, uit, klaar." "Het is ook e e n verkeerde vraagsteUing. De v r a a g voor d e toekomst is niet of d e universitei­ ten worden g e h a n d h a a f d . In the long run g a a t het om d e re­ latie tot het HBO. Sinds d e schaalvergroting daar, b e s t a a n er clusters die soms groter zijn d a n d e wetenschappeUjke in­ steUingen en sommige zijn heel

Tot slot s t a a n w e stü bij d e kri­ tiek die d e minister moest verdu­ ren. Wetenschappers en journa­ listen gingen over d e schreef, m a a r ook d e uitspraken v a n op­ positiewoordvoerder WaUage w a r e n niet zachtzinnig. De PvdA­er verweet d e bewinds­ m a n onder a n d e r e een "simplis­ tische kijk", het "verzieken v a n d e sfeer", "ijsschotsenspringen" e n zelfs een "verbluffende intel­ lectuele leegheid". Deetman daarover: "WaUage? Ja, ach. Ik h e b h e m buiten d e Kamer n o g veel meer horen roepen. Maar als je dat in d e Kamer niet her­ haalt d a n is dat een poUtiek feit v a n d e eerste orde. Dat is poU­ tiek niet het meest krachtige." GUmlachend: "Maar ik begrijp zijn emotie wel."

Adverteren in Ad Valvas is adverteren vooreen lierkenbare groep en dus gericlit adverteren Advertenties opgeven bij:

Bureau Van Vliet B.V. Telefoon: 02507-14745

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen