Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 73

12 SEPTEMBER 1986 Dienstplichtigen die weigeren in militaire dienst te g a a n , kunnen zich b e r o e p e n op d e Wet G e w e ­ tensbezwaren. Als hun bezwa­ r e n worden erkend, moeten ze voor e e n periode v a n achttien m a a n d e n v e r v a n g e n d e dienst­ plicht vervullen in z o g e n a a m d e tewerkstellingsobjecten. Totaal­ w e i g e r a a r s weigeren niet al­ leen d e militaire dienstplicht te vervullen. Zij willen ook g e e n b e r o e p doen op deze wet, om­ d a t zij zich op geen'enkele m a ­ nier a a n het militaire systeem e n dus ook niet a a n zijn proce­ dures wülen onderwerpen. Vooralsnog h a n g t totaalweige­ r a a r s e e n gevangenisstraf v a n twaalf m a a n d e n boven het hoofd. Het a a n t a l totaalweigeraars ligt rond d e 150 per jaar. Het me­ rendeel hiervan b e s t a a t uit Je­ hova's­getuigen. Zij weigeren d e militaire dienst omdat zij zich aUen als uitoefenaars v a n het geestelijk ambt beschouwen e n g e e n a a r d s e heer erkennen. In afwachting v a n e e n nieuwe wettelijke regeling, die tot op h e d e n is uitgebleven, krijgen cdle Jehova's­getuigen uitstel v a n militaire dienst. Hen wacht dus g e e n gevangenisstraf meer. Dat ligt a n d e r s voor d e resteren­ d e tien tot vijftien totaalweige­ r a a r s , die zich onder meer van­ uit e e n christeUjke of anarchisti­ sche levensovertuiging beroe­ p e n op anti­militaristische mo­ tieven. M et name de ontwikkeling v a n k e r n w a p e n s e n d e enorme hoeveelheid geld die voor b e w a p e n i n g wordt uit­ getrokken, speelt e e n rol bij het afwijzen v a n het militaire sys­ teem. Voor Jeroen v a n der Sluijs is n a a s t zijn geloof in geweld­ loosheid, d e vlucht v a n d e tech­ nologie e e n motief om te weige­ ren: "De w a p e n w e d l o o p ver­ slindt e e n in d e geschiedenis o n g e k e n d e o m v a n g a a n inves­ teringen v a n zOjWel menselijke als materiële hulpbronnen. Het is e e n misvatting dat d e wereld veUiger zou worden door ge­ bruik v a n meer technologie." Prof.Blok trad tijdens het proces t e g e n v a n der Sluijs op als des­ kundige op het gebied v a n risi­ co­analyse ten a a n z i e n v a n d e effecten v a n k e r n w a p e n s a a n militaire e n burgerinstanties e n v a n kerncentrales voor d e volksgezondheid. Vanuit die achtergrond concludeerde hij d a t d e opinie v a n Jeroen v a n der Sluijs niet onzirmig is e n in hoofdlijnen correct. Blok vindt het belangrijk dat dit standpunt gehoord wordt e n noemt het on­ rechtvaardig d a t a a n d e funda­ mentele kritiek op d e m a a t ­ schappij die d e totaalweige­ r a a r s verenigt, tijdens de rechtszitting voorbij wordt ge­ gaan. Er b e s t a a t dus e e n g e r e d e k a n s d a t e e n e e r d e r e voorspelling v a n Deetman over d e reacties v a n d e instellingen op d e nota Selectieve i kr mp en groei al­ t h a n s voor tandheelkunde niet zal, o p g a a n . Via d e kranten bet d e minister eerder weten veel m i s b a a r te verwachten uit d e 'hoek w a a r d e bezuinigingsklap­ p e n vallen e n zwijgzaamheid v a n <i e instellingen w a a r het mi­ nistriële snoeünes a a n voorbij wenst te g a a n . Het is bekend dat d e minister g e e n al te h o g e pet op heeft v a n d e bereidheid v a n d e universi­ teiten om zelf met voorstellen tot afslanking te komen. Vorige w e e k vrijdag, tijdens het eerste overleg v a n d e drie subfacultei­ ten in d e Tandheelkundekamer v a n d e VSNU, leek d e voorspel­ ling v a n d e bewindsman nog wel uit te komen. De vertegenwoordigers v a n d e Amsterdamse vestiging, die vol­ g e n s d e voorliggende p l a n n e n hoogstwaarschijnlijk g e s p a a r d

V U ­ m e d e w e r k e r belicht z a a k Jeroen v a n ddeerr Sluijs

'Totaalweigeraars worden te weinig gehoord' Hf^t rjnt i ­mi li trrri fi mf^ hf^rpr­ht i \f i t o l ­irrrn rlo Het anti­militarisme berecht is Hfi de ttitel van de jongste aflevering van het tijdschrift Wending, die half september zal verschijnen. Het is een geschreven documentaire over hetproces te­ gen de dienstweigeraar Jeroen van der Slui js en anderen. Met de vader van Jeroen heeft Prof. Johan Blok, verbonden a a n de faculteit wis­ en natuurkunde van de VU, het nummer samengesteld. Blok zich verbonden met het lot van de totaalwei geraars. Hij trad op als getui­ ge­deskundige tijdens de zitting van de krijgs­ raad.

Loes Singels a a n te trekken. A a n dit bevel weigerde hij te voldoen e n uit­ eindelijk werd h e m opzettelijke ongehoorzaamheid ten laste gelegd. D a a r m e e werd voDedig voorbij g e g a a n a a n d e werkelijke ar­ gumenten v a n deze totaalwei­ g e r a a r . Ook d e argimienten v a n d e getuigen­deskundigen w e r d e n als niet ter zake d o e n d e door d e krijgsraad v a n d e h a n d gewezen.

Sympathisanten v a n totaalweigeraar Jeroen v a n der Sluijs demonstreren demons' voor het gebouw v a n d e kkrijgsraad: r i j g s r a a d : aapril p r i l 1986. Foto Bart Gernts (Anefo) "Als iemand als von We i zsacker zijn verontrusting uitspreekt over kerncentrales, wordt hij met a p p l a u s begroet. Deze jon­ gens, die net zo b e w o g e n zijn over d e toekomst e n d e leef­ b a a r h e i d v a n d e wereld, wor­ d e n niet e e n s gehoord. Ze wor­ d e n opgesloten als misdadi­ gers, omdat hun kritiek d e grondslagen v a n onze m a a t ­ schappij raakt e n d a a r o m per definitie subversief is," betoogt Blok. Hoewel totaalweigeren een

vorm v a n burgerlijke ongehoor­ z a a m h e i d t e g e n d e staat is, wordt e e n totaalweigeraar b e ­ recht door d e militaire krijgs­ r a a d . Bij d e veroordeling wor­ d e n d e motieven v a n d e weige­ r a a r s niet betrokken. Zij worden veroordeeld voor e e n militair delict. Om dit mogelijk te m a k e n wordt d e dienstweigeraar eerst t e g e n zijn zin in ingelijfd in d e krijgsmacht. Dan wordt er e e n strafbaar feit 'gecreëerd'. Zo werd Jeroen v a n der Sluijs ge­ d w o n g e n e e n militair dienstpak

Alle totaalweigeraars worden vooralsnog veroordeeld tot e e n standaardstraf van twacdf m a a n d e n . Uit het Wendingnum­ mer blijkt dat er op deze straf­ m a a t veel kritiek is. De straf s t a a t in g e e n verhouding met het g e p l e e g d e delict; het is ge­ kozen uit het oogpunt v a n pre­ ventie, om toekomstige totaal­ w e i g e r a a r s te ontmoedigen. Ook binnen het militaire a p p a ­ r a a t bUjkt hier onenigheid over te b e s t a a n . De krijgsraad in Arnhem heeft enkele vonnissen

Opleidingen tandheelkunde vormen front tegen snoeiplan De drie opleidingen voor tandheelkunde lijken een gesloten front te gaan vormen tegen de be­ zuinigingsplannen van onderwijsminister drs. W. Deetman. Na aanvankelijke onenigheid hebben de drie maandag tijdens het overleg binnen de VSNU besloten met een gezamenlij­ ke standpuntbepaling te komen. zal blijven, bleken niet a l te on­ tevreden met het voornemen v a n d e minister om tsvee oplei­ dingsplaatsen te sluiten. Over het voorstel v a n Nijmegen, dat a l s d e minister zijn zin krijgt e v e n a l s Groningen d e poort k a n sluiten, om e e n alternatief bezuinigingsplan op te stellen waarbij twee subfaculteiten o p e n blijven in plaats v a n één.

bleek vrijdag g e e n standpunt­ b e p a l i n g mogelijk. Afgelopen m a a n d a g , tijdens d e voortzetting v a n het overleg, w a a i d e d e wind uit e e n a n d e r e hoek e n verklaarden d e Am­ sterdammers zich alsnog bereid a a n e e n gezamenlijk standpunt m e e te werken. Met die mededeling kon d e voorzitter v a n d e Nijmeegse

Ruud ten Hoedt/UP subfaculteit prof. dr A. Plas­ schaert d e subfaculteitsraad diezeUde d a g n o g nieuwe moed inspreken. Volgens Plasschaert m a a k t het Nijmeegse voorstel om gezamenlijk bij d e minister het openhouden v a n twee sub­ faculteiten te bepleiten, e e n g o e d e k a n s om door Groningen e n Amsterdam overgenomen te worden. Van b e l a n g daarbij is vooral of voor dat standpunt voldoende krachtige argumen­ ten g e v o n d e n kunnen worden. Plasschaert: "De door d e minis­ ter b e o o g d e bezuiniging v a n 15 miljoen moet primair komen uit d e vermindering v a n d e l a n d e ­

v a n zes m a a n d e n gewezen, m a a r het Hoog M Uitair G e ­ rechtshof m a a k t e d a a r in hoger b e r o e p weer twaalf m a a n d e n van. In politieke kringen is m e n het er n a a r verluidt iimuddels over e e n s d a t e e n gevangenisstraf v a n zes m a a n d e n veel redelij­ ker is. Daaijiaast wordt er ge­ p r a a t o v a i ^ e mogelijkheid om e e n straf op te leggen in d e vorm v a n verplichte tewerkstel­ ling.

Toename Van 1965 tot 1981 is het a a n t a l 'gewone' dienstweigeraars toe­ g e n o m e n v a n 242 tot m a a r liefst 3341 per jaar. De vereenvoudi­ ging v a n d e procedure om als gewetensbezwaarde aange­ merkt te kunnen worden speelt daarbij e e n rol, e v e n a l s d e ont­ wikkeling v a n nieuwe w a p e n s , die velen a n d e r s heeft d o e n d e n k e n over oorlog e n vrede. Toekomstige dienstweigeraars en andere geïnteresseerden aan de VU kunnen ib j het Stu­ dentenpastoraat terecht, waar sinds \1981 groepsb i jeenkom­ sten georgan i seerd worden over di enstwei geren. i H er kan men terecht om van gedachten te wi sselen en prakti sche i nfor­ matie te kri jgen over de te vol­ gen procedure ib j een beroep op de Wet Gewetensbezwaren. Hans de Rui ter e n Pi eter Ver­ schragen, twee dienstweige­ r a a r s die reeds drie j a a r l a n g d e bijeenkomsten leidden, noemen het in g a n g zetten v a n e e n denkproces het belangrijkste. "Het klinkt misschien vreemd, m a a r w e zien liever iemand ge­ motiveerd in dienst g a a n , d a n ongemotiveerd weigeren." Het is volgens H a n s d a n ook niet d e bedoeling om informatie te ver­ schaffen over h o e je zo makke­ lijk mogelijk uit dienst kunt blij­ ven. Het g a a t bij het studenten­ p a s t o r a a t om het discussiëren over r e d e n e n om je v a n het müi­ taire systeem af te keren e n d e z e g e d a c h t e n expliciet te ma­ ken. "Je geweten onder woorden brengen, dat doe je niet iedere d a g . M a a r als je dienst wil wei­ geren, wordt dat wel v a n je ver­ wacht," legt Pieter uit. Een dienstweigeraar die zich b e ­ roept op d e Wet Gewetensbe­ z w a r e n zal met persoonlijke mo­ tieven moeten komen: politieke motieven leggen g e e n gewicht in d e schaal.

Eind oktober vindt aan de VU een bezin­ ningsdag plaats over totaalweigeren. Een broer van Jeroen van der Sluijs en Prof. Soeteman zi;illen spreken over de rechtsprocedure. De excacte datum en de plaats worden nog bekend gemaakt. Tijdschrift Wending, Uitgeverij de Hor­ stink. Amersfoort.

lijke opleidingscapaciteit v a n 300 n a a r 120 studenten. Dat is ook h a a l b a a r met twee insteUin­ g e n met e e n opleidingscapaci­ teit v a n 60 studenten elk." De Adviescommissie Opleiding Tandartsen becijferde vorig j a a r dat tot 1996 d e m a a t s c h a p ­ pelijke behoefte a a n t a n d a r t s e n met 120 nieuw opgeleiden per j a a r gedekt zou zijn. Die behoef­ te zal d a a r n a weer toenemen e n het is volgens Plasschaert r e a ­ listisch om er v a n uit te g a a n d a t d a a r v o o r e e n nieuwe oplei­ dingsplaats in het leven zal moeten worden geroepen. "M et é é n grote vestiging k a n m e n straks niet uit d e voeten. Het op­ bouwen v a n e e n nieuwe oplei­ ding kost zeker tien jaar. Het is d a a r o m kortzichtig e n onver­ standig om nu twee v a n d e drie vestigingsplaatsen te sluiten." Ook vanuit d e Tweede Kamer is kritisch g e r e a g e e r d op d e plan­

Vervolg op pag. 7

E

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen