Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 444

i^i^aHHiHiHai In d e kernfysica bestaat e e n m e r k w a a r d i g e wanverhouding tussen d a t g e n e wat onderzocht wordt e n d e middelen v a n onderzoek. Het is e e n tegensteUing tussen oneindig klein e n koloss a a l groot. Dat is é é n v a n d e dingen die we als volstrekte leken opsteken g e d u r e n d e e e n excursie, georganiseerd door het Vormrngcentrum v a n d e VU n a a r het wetenschapscentrum in d e Watergraafsmeer; e e n excursie die uit blijkt te lopen op e e n speurtocht n a a r het hart v a n d e materie. Oneindig klein. Het natuurkundig onderzoek slaagt erin d e grenzen steeds te verleggen; telkens w a n n e e r men dacht d e fundamentele bouwstenen v a n d e materie te pakken te hebben, bleek zich d a a r b i n n e n e e n nog fundamentelere kern op te houd e n . Zo bleek het molecuul opgebouwd te zijn uit atomen; het atoom w a s onderverdeeld in e e n atoomkern e n electronen; d e atoomkern is weer s a m e n g e steld uit protonen e n neutronen; e n als je nog verder g a a t kijken, d a n blijken er nog verfijndere deeltjes te zijn, d e z o g e n a a m d e quarks. En nog altijd worden er regelmatig nieuwe deeltjes ontdekt, ook al h e b b e n ze in sommig e gevallen g e e n enkele m a s s a e n g e e n enkele lading. Kolossaal groot. Omgekeerd evenredig met d e verfijning v a n het onderzoeksobject, vergrootte zich d e o m v a n g v a n d e onderzoeksapparatuur. De moleculen konden nog met e e n electronenmicroscoop waargenom e n worden; d e atomen werden 'beschoten' om hun afbuigingspatroon te onderzoeken; d e elementaire deeltjes tracht m e n tegen elkaar te laten botsen omdat daarbij nieuwe deeltjes vrijkomen, die in hun samenstelling e n energie bestud e e r d kunnen worden. Om die botsingen tot stand te laten ko-

Voor wie zoeken, n e e erger nog, speuren d e dagelijkse brood­ winning is, bestaat sinds giste­ r e n d e k a n s zijn hart op te h a l e n bij het Tijdschriften Iiiformatie­ punt Politiewetenschappen. Het TIP­bureau, e e n landelijk infor­ matiepunt op d e zesde verdie­ ping v a n het hoofdgebouw, heeft 75.000 fotokopieën v a n losse publicaties ondergebracht in e e n overzichtelijk zoeksys­ teem. Politiekorpsen, controle­ diensten, rechtbankbibliothe­ ken e n strafrechtwetenschap­ pers kunnen zich in het vervolg b e p e r k e n tot het vinden v a n overzichtelijk gerubriceerde tijdschriftartikelen over politie­ zaken; het zoeken d a a r n a a r kunnen ze a a n TIP vragen. Het informatiepunt is e e n initia­ tief v a n politieonderzoeker drs. Jan Naeyé e n wordt financieel g e d r a g e n door d e vakgroep strafrecht v a n d e VU, e e n uitge­ ver en e e n a a n t a l partners uit het politieveld. TIP is het resul­ t a a t v a n enkele jaren speuren n a a r artikelen in d e meest uit­ eenlopende bladen, in samen­ werking met bibliothecaris WiUi­ a m Vos v a n d e Amsterdamse gemeentepolitie. Abonnees kurmen door het intypen v a n e e n trefwoord in één keer be­ schikken over alle relevante in­ formatie, die sinds 1947 via los­ s e publicaties zijn verschenen. Afhankelijk v a n d e vorm w a a r ­ in d e overzichten te verkrijgen zijn, kost e e n abonnement dui­ zend gulden (microfiche) of drie­ duizend gulden per j a a r (op floppy­disc). "Je houdt het niet voor mogelijk in hoeveel b l a d e n er over d e politie geschreven wordt. Als je d a t allemaal met d e h a n d moet nalopen ­ dat is onbegonnen werk, of zeUs onmogelijk", zegt

De listen van de natuur ÉS^AX.jr;

,. .••.. ••.-..•ƒ,:

Deelnemers a a n d e excursie n a a r het wetenschapscentrum Watergraafsmeer op hun speurtocht n a a r het hart v a n d e materie. Foto Bram de Hollander m e n is e e n zeer grote energie, opgewekt in e e n versneller noodzakelijk. In het wetenschapscentrum bekijken w e e e n versneller met e e n o m v a n g v a n t w e e meter. Dat is echter nog m a a r kinderspel, want voor onze ogen verborgen blijft d e bijna tweehonderd meter l a n g e versneller die elders in het p a n d ondergronds staat opgesteld. M a a r ook dat is nog h e l e m a a l niets in vergelijking met d e ringvormige deeltjesversneller die in G e n e v e staat e n die m a a r liefst zes kilometer beslaat. De deeltjes die bestudeerd wor-

d e n zijn met g e e n mogelijkheid w a a r n e e m b a a r . Het enige dat m e n k a n w a a r n e m e n , dat zijn d e sporen die e e n deeltje achterlaat w a n n e e r die in e e n met g a s gevulde d r a d e n k a m e r terecht komt. Het deeltje zelf blijft buiten gezichtsbereik. O p dit punt gekomen begint e e n w a t ongemakkelijk gevoel ons te bekruipen, d e vergelijking met d e keizer zonder kleren begint zich op te dringen. Wordt hier niet met gigantisch omvangrijke e n buitengewoon kostbare a p p a r a t u u r iets onderzocht w a a r v a n je niet e e n s met

Koos Neuvel zekerheid kunt vaststellen of het in werkelijkheid wel bestaat? Mensen die het weten kunnen l e g g e n het criterium v a n wetenschappelijke betrouwbaarheid immers hierin dat e e n theorie op controleerbare wijze overeen moet komen met d e vastgesteld e feiten; m a a r hier zijn d e feiten ten e n e n m a l e oncontroleerbaar. Een informatiebrochure vertelt ons dat w e het a n d e r s moeten zien. In d e natuurkunde zouden begrippen als 'echt' e n 'werke-

'Hoeveel er niet over politieza­ ken wordt geschreven!' G e r a r d v a n Schalk

TIP­medewerkster Yvorme d e Boer automatiseert d e w a n d achter h a a r tot enkele floppy­discs. „ . , . , ,,,, ,,,r­nn, ^^•'

N a e y é in het drukke TIP­bu­ reau. "Heel veel redactie­ar­ chieven v a n kranten e n tijd­ schriften s t a a n h e l e m a a l niet o p e n voor zoekvragen. NRG Handelsblad e n het Parool bij­ voorbeeld, die h e b b e n grote ar­ chieven. Daar kun je met kunst­ e n vliegwerk wel eens e e n keer in zoeken, als je kennissen hebt, m a a r het zijn g e e n pubMeke zoeksystemen." "Wat wij doen is gewoon op ei­ g e n g e z a g al die publicaties in­ taken e n goed ontsloten in d e computer stoppen. Daarvoor h e b b e n w e g o e d e contacten op­ gebouwd met verschülende bi­

Foto Michel Claus, AVCA^U

bliotheken, want w e h e b b e n niet zelf abonnementen op al die bladen", aldus Naeyé. TIP h a a l t d e artikelen uit 265 ver­ schülende bladen. Onderwer­ p e n w a a r d e (politie­)man met d e pet m e e te m a k e n krijgt, zijn dankzij d e fijnmazige opslag door d e vier vaste medewekers v a n het TIP­bureau, snel te vin­ d e n tussen d e l a n g e rijen tref­ woorden die in d e catalogus v a n het zoeksysteem vermeld s t a a n . Dat g a a t v a n a l l e d a a g s e dingen als wielklem, p a k k a n s e n overuren tot zaken als TBR, tippelverbod, 'zich laten omko­ pen', schijnhuwelijk, meineed

e n noodtoestand exces w a a r ­ voor je je m a a r beter vantevo­ ren kunt uitrusten met e e n TIP­ abonnement. Dat het politiewerk zich met bei­ d e b e n e n in d e samenleving af­ speelt, valt wel af te leiden uit d e actualiteit v a n d e artikelen in het TIP­bestand. In d e trefwoor­ denlijst komen w e achtereen­ volgens tegen: anonieme d a g ­ vaarding, antecedenten­onder­ zoek, beenbeschermers, b e w a ­ king paus, fouilleren (van vrouw door man), incest, klassejustitie, n a g g e n (norm afwijkend ge­ d r a g v a n agenten), politie e n Aids e n zelfs psychoanalyse. Homoseksuelen, potenram­ mers, studenten e n vrouwen zijn allen vermeld met het voor­ voegsel 'poHtie­optreden tegen'. Ook Hans Kok, Onkruit, Radio Stad e n d e vredesbeweging m o g e n zich op e e n a p a r t e ver­ melding verheugen. Een nieuw fenomeen als het straatverbod ontbreekt nog, m a a r dat komt misschien omdat d e feministi­ s c h e b l a d e n die d a a r vol v a n s t a a n e v e n e e n s ontbreken in d e tijdschriftenlijst. In die lijst s t a a n zeer uiteenlo­ p e n d e bladen, die vanaf nu elke m a a n d 'met d e h a n d worden uitgevlooid op politie­onderwer­ pen', zoals Jan N a e y é dat zegt. "Het Algemeen Politieblad, e e n tijdschrift voor politiemensen, staat er vanzelfsprekend in, e n

lijk' te v a a g zijn om er iets mee te kunnen a a n v a n g e n . De echt­ heid v a n e e n fenomeen als de zwaartekracht k a n niet empi­ risch worden vastgesteld; slechts met behulp v a n wiskun­ dige begrippen k a n het gedrag v a n voorwerpen op d e a a r d e of v a n planeten buiten d e aarde beschreven e n voorspeld wor­ den, e n dat wordt d a n zwaarte­ kracht genoemd. Woorden als 'zwaartekracht' of 'deeltjes' zijn in werkelijkheid niets anders d a n b e p a a l d e factoren in de vsriskundige beschrijving. De geldigheid v a n e e n theorie is er niet in gelegen dat hij cones­ pondeert met e e n zichtbare werkelijkheid m a a r in d e nauw­ keurigheid w a a r m e e men kan voorspellen wat er in bepaalde omstandigheden zal gebeuren. Het is dus g e e n luchthartige ma­ gie die in het wetenschapscen­ tnmi b e d r e v e n wordt, m a a r se­ rieus onderzoek. Maar d a n nog, w a t is d e zin e r v a n in een tijd d a t elke onderzoeker zich er voor beijverd om a a n te tonen d a t zijn eigen project toch echt w e l maatschappelijk relevant is? Onze begeleider M e i van Einthoven meent dat het onder­ zoek niet e e n direct praktisch nut heeft, m a a r dat het er om g a a t tot é é n theorie te komen w a a r a a n d e natuur gehoor­ zaamt; m e n wil d e fundamente­ le bouwstenen e n hun eigen­ s c h a p p e n leren kennen. Het p a r a d o x a l e lijkt echter te zijn dat met d e verbetering van d e technieken d e kennis welis­ w a a r steeds uitgebreider wordt, m a a r dat tegelijkertijd d e hori­ zon steeds verder terugwijkt; er w o r d e n telkens deeltjes ontdekt die n o g weer wat elementairder zijn. De natuur blijkt dus niet zo vïrillig te gehoorzamen en heeft n o g altijd heel wat listen in petto om zich onder d e theoretische h o u d g r e e p v a n d e onderzoeker uit te draaien.

v a k b l a d e n op het gebied van strafrecht zoals Delikt en Delin­ kwent, m a a r ook heel alterna­ tieve b l a d e n als het krakersblad Bluf ­ dat is meer d e burgervi­ sie", aldus d e projectleider van het TIP­bureau. Het reclasse­ ringsblad KRI e n De Journalist zijn ook leveranciers v a n artike­ len, en wie goed speurt in het rijtje tijdschriften ziet zelfs Ad Valvas, Playboy e n Vrouw Nu staan. "Op politiegebied zijn er in Ne­ derland zeker tien plekken te vinden w a a r dubbel werk ver­ zet wordt. Elke onderzoeker heeft bij wijze v a n spreken z'n eigen kaartenbakjes op' zolder staan", schetst Naeyé. Maar e e n g o e d e ontsluiting v a n losse publicaties, onontbeerlijk voor e e n professioneel literatuuron­ derzoek, is volgens hem een al­ g e m e e n probleem voor heel veel disciplines. "Voor alpha­fa­ culteiten dan, ik denk dat het in exacte faculteiten al wat effi­ ciënter zal g a a n , omdat daar veel gepubliceerd wordt in arti­ kelvorm." Jan N a e y é noemt het kwartaal­ b l a d L OVER (L iteratuur OVER­ zicht vrouwenbeweging) als een voorbeeld w a a r e e n specifiek overzicht v a n gepubliceerde li­ teratuur wordt gepresenteerd. "Het lijkt dus in zekere zin op w a t TIP doet, zou je kimnen zeg­ gen", zegt hij. "Maar als je van e e n b e p a a l d onderwerp wilt weten wat er d e laatste tien jaar over is geschreven, moet je met d e h a n d al die jaargangen l a n g s . Dat is e e n heidens kar­ wei. Dat is het mankement van a l die tijdschriften die aanwin­ stenlijsten publiceren: zolang je d a t niet automatiseert, is het na é é n j a a r g a n g al niet leuk meer om in te zoeken."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen