Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 348

13 FEBRUARI 1987 G o e d e taalvaardigheid, buitengewoon praktische inteUigentie, contactvaardigheid, ijver en bovendien loyaliteit, dat zijn d e vijf vereisten voor een kandidaatdiplomaat. Dat verkondigt Flip de Heer v a n d e afdeling Werving, Selectie en Opleiding als forumlid op d e voorlichtingsa v o n d v a n het ministerie v a n Buitenlandse Zaken (BuZa) in Den H a a g . In d e trein richting Den H a a g kijken zowel jonge als d e al wat oudere jongeren elkaar schichtig a a n . De concurrentie neemt toe als ze in e e n m a s s a l e stoet n a a r het indrukwekkende gebouw n a a s t het station lopen. De draaideur k a n het allemaal niet b e h a p p e n e n d e portiers lachen meewarig. Begrijpelijk gezien d e kleine k a n s op deze toekomstige b a a n . In d e kolossale ruimte ontdekt e e n groepje geschiedenisstud e n t e n steeds meer vakgenoten. Tegenover e e n buitens t a a n d e r verklaart er één: "Wij zijn jong, onbedorven en gelov e n er nog in". Voor d e belangstellenden w a s het uiteraard v a n b e l a n g te weten hoe het ministerie precies werkt. In dat opzicht is er d e laatste jaren het nodige veranderd. Zo vindt d e werving, selectie e n opleiding v a n toekomstige h o g e ambtenaren, alsook voor d e diplomatieke e n consulaire vertegenwoordigingen in het buitenland sinds juH 1983 gemeenschappelijk plaats. Dit als voorbode v a n d e integratie v a n het personeel v a n beide categorieën tot é é n geheel, w a t op 1 juli v a n dit j a a r gerealiseerd moet zijn. Deze a m b t e n a r e n moeten nu dus zowel ontwikkelingssamenwerking in Kenia kunnen doen als politieke zaken in Washington. De diplomaat in traditionele zin, die v a n buitenpost n a a r buitenpost trekt, bestaat dus niet meer. Het m a g in d e toekomst niet meer voorkom e n dat diplomaten j a r e n l a n g h u n eigen vaderland niet zien. Vervreemding moet tegengeg a a n worden. D a a r n a a s t behoort het voorbeeld v a n d e a m b t e n a a r die zich jarenlang met Zuidoost-Azië heeft beziggehouden, m a a r d a a r zelf nog nooit een stap heeft gezet ook tot het verleden. In principe word e n diplomaten nu om d e drie d vier j a a r overgeplaatst. Hetzij n a a r e e n buitenpost, hetzij n a a r het departement in Den H a a g . De heer Jochems, die ook in het forum zat, is al tien j a a r als diplomaat in dienst v a n het ministerie. Na zijn KMA-opleiding verbleef hij o p drie posten buiten Nederland e n is nu voor een periode in Den H a a g geplaatst. Over d e verschillende ervaring e n die hij opdeed in Jamaica, Beiroet en Bonn Hjkt hij a v o n d e n te kunnen vertellen. In Jamaica coördineerde hij e e n onderzoek n a a r d e rijstcultuur en w a s hij é é n v a n d e twee aanwezige diplomaten, terwijl hij in Bonn in e e n team v a n vijftien mensen fungeerde. In Bonn kwam hij heel wat meer te weten v a n d e kruisraketten,- e n milieubeweging. "En tsja, hoe kom je in Beiroet?", sprak hij vertwijfeld. En hoe kom je er weer weg, leek iedereen te denken. Te midden v a n d e peace keeping forces probeerde hij n a a r eigen zegg e n zo goed e n k w a a d als het ging zijn werk te doen. "Wat er in Beiroet gefilmd wordt voor Nederland is aUeen d e rotzooi. Ik h a d er veel moeite m e e mijn familie thuis ervan te overtuigen d a t ik in d e wat rustiger gedeeltes prima kon tennissen." Na d e pauze w a s er gelegenheid tot het stellen v a n vragen. Over d e rol v a n d e partner v a n d e diplomaat bleken heel wat misverstanden te b e s t a a n . Er vyas zelfs e e n vrouw die voor d e zekerheid nog even informeerd e of het echt verplicht is als

D

diplomaat in het bezit te zijn v a n e e n levensgezel. De v r a a g werd door het forum lachend ontkend. De mogelijkheden voor d e partner om zelf ook een betrekking in het land v a n bestemming te vinden, zijn in d e praktijk nogal beperkt. Maar dat is p e r vakgebied natuurlijk wel verschillend. Jochems vertelde dat zijn vrouw als psychologe op al zijn posten e e n parttime b a a n kon vinden. Er'viel even een stilte toen e e n meisje vroeg of h a a r toekomstig e echtgenoot v a n Oosteuropese origine mocht zijn. Op e e n diplomatieke manier werd h a a r te kennen g e g e v e n dat dat ook gelet op d e overplaatsbaarheid e e n moeilijke zaak is. De Heer: "Mensen zijn onder druk te zetten en te chanteren. Formeel levert het misschien g e e n problemen op, m a a r later is dat niet uitgesloten." Volgens d e regels die gelden binnen het ministerie hoeft d e partner v a n d e k a n d i d a a t niet per definitie d e huwelijkspartner te zijn. Sinds kort wordt het ongehuwd s a m e n w o n e n ook toegestaan, e n in die zin ook financieel gelijkgesteld a a n het huwelijk. Dat betekent e e n rigoreuze verandering in vergelijking met enkele jaren geleden, toen min of m e e r als eis werd gesteld dat d e diplomaat (uiteraard e e n man) e e n echtgenote als steun e n toeverlaat achter zich h a d staan, die zich slechts met representatieve taken bezighield e n met h a a r kinderen.

Principes

"Ik zou m e kunnen voorstellen d a t je op grond v a n b e p a a l d e principes op dit moment niet in Zuid-Afrika geplaatst zou willen worden. Kun je dat weigeren?" De vragenstelster werd direct h a a r plaats gewezen door d e opmerking v a n e e n forumlid d a t ze d a n niet loyaal zou zijn. Ook principiële bezwaren tegen d e NAVO of z w a a r w e g e n d e bez w a r e n tegen het nut v a n ontwikkelingssamenwerking word e n niet getolereerd. De inzetb a a r h e i d v a n d e kandidaten w^ordt erdoor v e r l a a g d en dat werkt niet efficient, is d e mening v a n het ministerie. Jongens die v e r v a n g e n d e dienstplicht hebb e n g e d a a n vallen echter niet per definitie uit d e boot, m a a r er wordt tijdens d e selectie wel over gesproken. Degenen die wel onder d e w a p e n e n h e b b e n gediend, zijn in het voordeel: zij h e b b e n b e w e z e n het koninkrijk te kunnen dienen en ontvangen tijdens d e eigenlijke opleiding e e n hoger aanvangssalaris (jammer voor d e meisjes). In principe kunnen cdle a c a d e mici in aanmerking komen voor het diplomatenvak. Een theoloog is tot nu toe nog niet a a n g e steld, m a a r wel sinologen, chemici, medici en sociaal geografen. De z a a l werd nu bevolkt door merendeels juristen en economen. Maar bovendien w a s er e e n niet onaanzienlijk a a n t a l letterkundigen aanwezig die een afwisselende l o o p b a a n in binnen,- e n buitenland meer lijkt d a n e e n werklozenbestaan. Elk jaar vinden er twee toelatingsonderzoeken plaats. Op basis v a n e e n standaardsoUicitatieformulier worden kandidaten opgeroepen voor e e n sollicitatiegesprek. De afvalrace die hierna volgt zorgt ervoor dat er v a n d e 500 tot 700 kandidaten slechts tien overblijven. Tijdens d e selectie wordt er getest op kennis v a n het Engels, Frans en Duits, of een a n d e r e vreemde taal. Verder moet d e k a n d i d a a t e e n brede kennis v a n zaken h e b b e n op het gebied v a n economie, internationale samenwerking, gescliiedenis en culturele zaken. De tien gelukkigen

Groeiende belangstel )r

'Democratisch in het pa i voer je als ambtenaa vormen d a n het vanouds gen o e m d e klasje, nu door BuZa liever a a n g e d u i d als W.S.O.'87(Werving, Selectie en Opleiding, lichting 1987). De groep die in januari a a n d e opleiding is b e g o n n e n b e s t a a t voor e e n d e r d e deel uit vrouwen. Dat is volgens BuZa ook het percentag e dat zich aaimieldde voor d e procedure. In d e advertentie staat bovendien vermeld dat bij gelijke geschiktheid v a n d e kandidaten d e voorkeur wordt g e g e v e n a a n vrouwen.

Eegje Schoo w a s er niet bij onlangs op d e halfjaarlijkse voorlichtingsavond v a n het ministerie v a n Buitenlandse Zaken. Wel zo'n 700 a c a d e mici die d e uitdaging om diplomaat te worden a a n willen g a a n . Letterkundigen, economen, sociale wetenschappers en vooral veel juristen melden zich binnenkort weer d e voor d e afvalr a c e . Slechts tien gelukkigen blijven er uiteinde-

Spitting image

Eén v a n d e toekomstige diplom a t e n is André Haspels. Hij is 25 j a a r en studeerde a a n d e VU Politicologie e n Culturele Antropologie. Via e e n stage bij het Bureau Oost-Azié v a n het Directoraat G e n e r a a l Internationale Samenwerking (DGIS) van BuZa w a a r hij e e n beleidsnotitie schreef over problemen bij irrigatieprojecten in Indonesië, leerde hij d e sfeer op het ministerie goed kermen. Hij n a m contact op met e e n coördinator v a n d e diplomatenwervLng e n doorliep d e selectieprocedure goed. Het sollicitatieformulier werd h e m zelfs nog teruggestuurd omdat het onleesbaar geschreven w a s . Of hij het even netjes wUde uittypen, zo verzocht d e directie. Hij h a d meteen al het idee dat het klikte. Tijdens d e procedure schreef hij onder a n d e r e e e n e s s a y getiteld Terrorisme, de gesel van deze tijd e n sprak met leden v a n d e adviescommissie over onderwerpen variérend v a n Spitting Image tot Radius en Ebbelaar. A a n het eind v a n d e opleiding, die zo'n n e g e n m a a n d e n duurt, wordt er onder a n d e r e v a n h e m verwacht dat hij e e n Frans ess a y v a n hoog niveau k a n schrijven over een politiek onderwerp. Het eerste Franse opstel d a t hij onlangs schreef, werd door d e lerares voorzien v a n veel rode strepen. Ca n'est pas tres bon stond erboven vermeld. O m d a t het middelbaar talenonderwijs a a n kwaliteit heeft ingeboet, moet er tijdens d e opleiding heel wat bijgeschaafd worden. O p sommige v r a g e n geeft tijdens ons gesprek e e n heel plomatiek antwoord, e n zo e n d a n spreekt hij al over wij hij het ministerie bedoeld.

hij dinu als

Je stemde ooit PPR. "Ik b e n nu lid v a n D'66, eigenlijk sinds mijn stage in februari '86. W a n n e e r die definitieve omslag zich voordeed weet ik niet precies. Ik w a s 18 of 19 jaar toen ik PPR stemde. Ik denk dat mijn denkbeelden door allerlei discussies wel veranderd zijn. Ik h e b ook meegelopen in d e kernwapendemonstraties, m a a r dat zou ik nu ook niet meer doen." Je bent realistischer geworden? "Eén v a n d e r e d e n e n om niet meer PPR te stemmen w a s dat ze nooit e e n machtsfactor v a n betekenis zouden worden. Al kun je dat v a n D'66 natuurlijk ook zeggen.Ik weet niet bij welke partij ik uiteindelijk terechtkom." WD of PvdA? "Sociaal-economisch zit ik wel op d e WD-lijn, m a a r het buiten-

landbeleid spreekt me niet a a n . Daarom vind ik D'66 e e n goed compromis. Vooral v a n w e g e hun aktieve beleid tegenover Oost-Europa e n d e onafhankelijkheid v a n d e Verenigde Staten." Wat vind je van onze minister van Buitenlandse Zaken? "Van den Broek staat bekend als e e n Atlanticus. Ik denk niet dat ik het op alle punten v a n zijn beleid voUedig eens hoef te zijn. Ambtenaren in dienst v a n BuZa lichten het ministerie in over d e situatie v a n het land w a a r ze zitten, het parlement beslist over beleidszaken e n die ambtenaren voeren het besluit uit dat genomen wordt." Wat doe je met een besluit datje moet uitvoeren, maar waar je het beslist niet mee eens bent? "Het doet er in feite niet toe of ik het er wel of niet m e e e e n s ben. Dat besluit is democratisch in het parlement genomen e n onze t a a k als a m b t e n a a r is om dat uit te voeren. G a ik d a a r tegenin d a n ondermijn ik d e democratische besluitvorming en dat is iets w a t ik absoluut niet zou wü-

len." Dat klinkt heel redelijk, maar ^Arat blijft er van je persoonlijke verantwoordelijkheid over? "Binnen e e n groot bedrijf als BuZa zijn er dingen w a a r je het wel of niet m e e eens bent. Soms moet je dingen afwegen. Als je achter het defensiebeleid van Nederland staat, m a a r faükant t e g e n SDI bent, moet je die afweging maken. En als je echt denkt dat SDI e e n volgende s t a p in d e bewapeningswedloop is, e n je kunt je d a a r niet m e e verenigen, d a n moet je eruit stappen. D a a r wordt binnen onze groep ook goed over nagedacht. Maar je moet dat niet m het extreme doorvoeren. Ik kan niet voorspellen wat er ooit nog e e n s besloten wordt. Als je daar allemaal rekening m e e moet h o u d e n b e l a n d je in zo'n individueel relativisme, dat k a n haast niet. Dan kun je niet meer functioneren, in g e e n enkel bedrijf.' Stel datje geplaatst wordt op de ambassade in Pretoria? "We h e b b e n d a a r e e n ambass a d e , e n er liggen d a a r taken die zo goed mogeMjk vervuld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen