Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 399

13 MAART 1987 VU-audioloog dr. T.S. K a p t e y n o r g a n i s e e r t s y m p o s i u m over w e r k g e l e g e n h e i d voor s l e c h t h o r e n d e n

'Audiologische centra moeten in de bres springen voor slechthorenden' Na een zeer leerzame rondleiding langs d e werkruimtes, geluidscellen, observatiekamers en proefopsteUmgen v a n d e vakgroep keel-, neus-, e n oorheelkunde audiologie, neemt Theo Kapteyn ruim d e tijd om d e aanleiding voor het symposium te verduidelijken. Naast zijn werk op d e t w e e d e e t a g e v a n de polikliniek, zit hij ook in d e commissie hulpmiddelen v a n d e Gehandicaptenraad, e n is hij bestuurslid v a n d e stichting Dienstverlening Auditief Gehandicapten (DAG). "We", zegt Kapteyn d a n ook, 'hebben het idee dat auditief gehandicapten, met name slechthorenden, w a t weimg aandacht krijgen in d e hele revalidatie. Het is voor h e n moeilijk om voor zichzelf op te komen. In e e n gesprek horen ze het niet goed, ze r e a g e r e n niet altijd even a d e q u a a t . Door e e n gespannenheid r e a g e r e n ze ook wel eens iets te fel, eigenlijk een tikje o n a a n g e p a s t . Als m e n praat over gehandicapten, denkt men in d e eerste p l a a t s aan motorisch gehandicapten. De stichtmg DAG zocht al langer n a a r e e n g o e d e gelegenheid om h e n m het voetlicht te knjgen. De stelselherziening per 1 januari en e e n half j a a r eerder de Wet arbeid geliandicapte werknemers (WAGW) g e v e n ruim voldoende aanleidmg. Een handicap betekent voortaan met automatisch volledig arbeidsongeschiktheid e n recht op een volledige WAO-uitkermg. WAO'ers onder d e 35 j a a r moeten zich laten herkeuren door de GMD. Bij d e vaststelling van de mate v a n arbeidsongeschiktheid wordt buiten b e schouwing gelaten of d e werknemer d e arbeid feitelijk k a n knjgen, zo stelt d e wet.

Angel Als een g e h a n d i c a p t e of e e n andere gedeeltelijk arbeidsongeschikte moet g a a n meeconcunreren op d e vrije arbeidsmarkt, zal hij vrijwel kansloos blijven. Daarom is per 1 juli vong jaar d e WAGW v a n kracht, die bedoeld is om te komen tot gelijke k a n s e n voor gehandicapten en niet-gehandicapten bi] de d e e l n a m e a a n het arbeidsproces. Voor dat doel Advertentie

Bibeb en Fons Rademakers; Veerboten en Het Kanaal Bibeb en de voor een Oscar genomineerde fons Rademakers, over hel (dode) loneel, de kinnesinne en (WFHermans m) Zuid Afrika 600 schepen per dag m Het Kanaal, inclusief de Drijvende Doodkisten [)e Caplams of Industry kozen de 'Manager van 1986' zonder van diens zeven BV'tjes fe Welen, hel verslag van een miskleun tngel Verkerke en de posters, van Gaarheid-redacteur lot miljonair De doofpot'en op het ministerie van Ontwikkehngssamenwerking De Amicales en het geweld Het front IS overal een verslag uit Bagdad

DE IMPRESSIONISTEN •n de kunslbijlage, in kleur, de Franse "iMMers uil hel Van Gogh realisten en de imPressLonislen Boekenbijlage een uitvoerig SCiPrek mei Charles Bukowski

Lees naast UW krant % Vrij Nederland

De gemeenschappelijke medische diensten moeten sinds de stelselherziening van de sociale zekerheid een grote groep arbeidsongeschikten herkeuren. De kans op een betaalde b a a n telt bij die keuring voortaan niet meer mee. Dr. T.S. Kapteyn. hoofd van het audiologisch centrum van het VU-ziekenhuis, twijfelt a a n de deskundigheid van de GMD's, als het gaat om zijn specialiteit: slechthorenden. Omdat een beschermwetje pas over drie jaar geëvalueerd wordt organiseerde hij nu alvast het symposium 'Werkgelegenheid en voorzieningen voor auditief gehandicapten', dat vandaag in de Aula wordt gehouden. Een interview.

Kapteyn bij e e n opstelling om het richtingsgevoel te testen. vrordt e e n werkgever vergoedingen in het vooruitzicht gesteld. De a n g e l v a n d e WAGW, e e n guofeiingrvan drie tot zeven procent g e h a n d i c a p t e werknemers per bedrijf, heeft d e Tweed e Kamer er voorlopig tot juli 1989 uitgehaald. "In d e forumdiscussie, om half drie, zullen w e waarschijnlijk teg e n zwakke punten in d e wet a a n l o p e n . Een heel gek geval is bijvoorbeeld het volgende. Stel: e e n werknemer heeft e e n effectieve output v a n zestig procent. Hij werkt vijf d a g e n , m a a r d e werkgever hoeft v a n d e WAGW m a a r drie d a g e n uit te betalen. Welke vergoeding krijgt d e w^erknemer d a n voor d e rester e n d e twee d a g e n ? En ten laste v a n wie komen die? Dat staat niet in d e wet. D a a r staat alleen d a t hij b e t a a l d moet knjgen n a a r zijn maatman (m/v - red.). Dat wil zeggen e e n vergelijkbar e coUega zonder h a n d i c a p . Ik deiik dat die twee d a g e n gewoon voor eigen rekening komen, d a t d e g e h a n d i c a p t e al blij moet zijn d a t 'ie drie d a g e n b e t a a l d krijgt." Kapteyn weet inmiddels, n a otUe voorgesprekken met d e sprekers v a n het symposium, dat d e werkgevers nog niet s t a a n te trappelen om g e h a n d i c a p t e n b i n n e n te halen. "Nee, die zeggen: w e moeten al vrouwen in dienst nemen, etnische minderh e d e n , e n nu ook nog g e h a n d i c a p t e n . Straks is er g e e n plaats m e e r voor gezonde jonge werkn e m e r s omdat w e allemaal bijzondere groepen moeten b e schermen. Ik denk dat d e gemiddelde werkgever zegt: geef mij é é n vent voor honderd procent, m plaats v a n twee kerels voor d e helft." Hoewel Kapteyn het niet eens is met die houding, k a n hij het verh a a l v a n d e werkgevers nog wel pruimen. "Het is immers e e n

h e e l helder, ciean verhaal. Ik h e b veel meer moeite met het v e r h a a l v a n d e GMD. Zij n e m e n d e rol v a n d e arbeidsbureaus over als het g a a t om g e h a n d i c a p t e werknemers. D a a r n a a s t b e p a l e n zij hoeveel e n w a t voor soort werk e e n g e h a n d i c a p t e k a n doen, e n zij moeten d e bedrijfsverenigingen adviseren over hulpmiddelen e n a a n p a s singen op het werk, die d e voorzieningen voor g e h a n d i c a p t e n uiteindelijk moeten betalen. In het voorgesprek vroeg ik m e af w^at nu precies d e rol v a n d e GMD is. De juridisch supervisor v a n d e GMD het in het voorgesprek al merken dat hij d e GMD niet ziet als e e n sociaal werker. Ok, dat klopt, m a a r w a a r laat je j e door leiden? Je adviseert intussen wel over gehandicapten. Wat kunnen zij v a n je verwachten: e e n welwillende a d v o c a tuur voor d e g e h a n d i c a p t e of alleen m a a r e e n neutraal beoord e l e n d e rechter?" "En is het niet zo", vervolgt Kapteyn zijn twijfels, "dat d e GMD's b e t a a l d worden door d e b e drijfsverenigingen? D a n moeten zij a a n hun eigen betaalheer a d v i s e r e n over verstrekkingen die dezelfde betaalheer vervolg e n s moet vergoeden. Is d e GMD d a n n o g wel e e n geheel onafliankelijke adviseur?" "De WAGW, zo heeft - toen nog staatssecretaris De Graaf gezegd, is bedoeld om d e g e h a n dicapte werknemer in bescherming te n e m e n tegen e e n ongunstige uitwerking v a n d e stelselherziening. D a n begin ik e e n beetje een merkwaardige s m a a k te krijgen: w a a r o m krijgt die rechtsprekende instantie GMD e e n centrale p l a a t s in d e uitvoermg v a n die wet? Toen ik o p p e r d e dat g e h a n d i c a p t e n er verstandig a a n doen om e e n behoorlijke belangengroep achter zich te hebben, met e e n

Foto Marius v d Plas, AVC/VU

Gerard van Schalk soort ombudsfunctie, kon m e n d a t bij d e GMD wel beamen." "Ik v r a a g m e af of d e WAGW niet als e e n mooi plaatje in d e T w e e d e Kamer is gepresenteerd, e n vervolgens is gebruikt als argument, als troefkaart, om d e stelselherziening door te drukken. Nu w e die stelselherziening hebben, blijkt de WAGW misschien e e n l a p voor het bloeden, m a a r g e e n bloedstelpende lap, het is meer e e n gaasje." In het symposiumboekje w a a r schuwt Kapteyn zijn gehoor e r o p dat voor d e beoordeling v a n auditief g e h a n d i c a p t e n nog g e e n omschreven richtlijnen lijk e n te b e s t a a n . Er b e s t a a t wel e e n mogelijkheid om bij d e Socia l e Verzekeringsraad in beroep t e g a a n tegen e e n beslissing v a n d e GMD die als onrechtv a a r d i g wordt ervaren. Kapteyn: "De GMD's werken niet volgens e e n model, m a a r volgens ervaring e n casuïstiek e n d a t wordt d a n tot e e n regel. Ik denk d a t je er vroeg bij moet zijn om ervoor te zorgen dat er g e e n scheefgroeiende regels rechtskracht g a a n krijgen. De WAGW moet je zien als e e n raamwet, die verder door d e rechtspraak moet worden ingevuld. Dat gebeurt nu. M a a r d a t is ook casuïstiek, e e n ongelukkig oordeel v a n d e rechter krijgt e e n enorme impact als je met oppast. Dus w e moeten d a a r bovenop zitten, in b e l a n g v a n d e gehandicapten." In d e forumdiscussie krijgt Kapteyn d e k a n s om 'de politiek' a a n d e t a n d te voelen. CDAKamerlid De Kok, die het gehandicaptenbeleid in zijn portefeuille heeft e n die net als Kapteyn bestuurslid is v a n d e stichting DAG, komt d a a r opdraven.

"Ik voel echt wel affiniteit met het CDA", zegt Kapteyn. "Ze z e g g e n dat ze opkomen voor d e zwakken e n misdeelden in onze maatschappij; ze h e b b e n nu e e n mooie k a n s om dot e e n s te laten zien." "Maar ik vind, bij dreigend onrecht voor zwakken, d a a r moet het CDA zich niet alleen druk over maken, ook d e VU. De GMD's g a a n waarschijnlijk terughoudend adviseren. De rechter heeft d e bedrijfsverenigingen al e e n p a a r keer in het gelijk gesteld toen die e e n a d vies v a n d e GMD met overnemen. D a n is het a a n d e hulpverleners om in d e bres te springen e n dat zijn in dit geval primair d e audiologische centra." Mijn v e r h a a l is d a t wij als a u diologische centra allerlei deskundigheid h e b b e n op alle facetten v a n slechthorendheid. In een audiologische centrum werkt een multidisciplinair team, dat onderzoekingen doet o p audiologisch, logopedisch, psychologisch, pedagogisch e n sociaal terrein. Met d e stelselherziening wordt d e z a a k aUeen veel grootschaliger. Ik v r a a g m e af wat slechthorenden kunn e n verwachten v a n d e GMD's. Hoe g a a n zij d e m a t e v a n arbeidsongeschiktheid vaststellen e n welke begeleiding geven zij d e slechthorenden straks?"

Deskundigheid

Kapteyn is niet erg onder d e indruk gekomen v a n d e deskundigheid bij d e GMD. Voor auditief g e h a n d i c a p t e n bleek g e e n speciaal plan of e e n speciaal t e a m te bestaan, niet interess a n t want d e ö M D ziet er m a a r zeer weinig. Wel heel veel mens e n met stress e n spanningen. "De vroeg toen: g a a t u wel e e n s n a of die m e n s e n overspannen zijn geworden doordat ze niet g o e d horen e n d a a r d o o r overbelast draaien? Nee! Gunst, dat w a s interessant, of ik d a a r niet e e n s e e n artikel over wüde schrijven." "Slechthorendheid? Dat is e e n kurk in je oor, die haalt d e dokter er even uit, e n a n d e r s stopt hij er wel e e n g e h o o r a p p a r a a t in e n je bent weer boven Jan. Zo denkt toch d e gemiddelde Nederlander? Alleen, het klopt slechts in d e meest simpele gevallen. Een gaatje in het trommelvlies of e e n prop in het oor, d a a r is wel w a t a a n te denken. M a a r wat nu als alles vals klinkt? Of als het Nederlands in je omgeving je alleen nog m a a r J a p a n s in d e oren klinkt, zodat je g e e n gesprekken meer kunt volgen? Of als je voortdurend tractorgeluiden hoort? D a a r kun je met e e n g e h o o r a p p a r a a t niets a a n doen. Men heeft eigenlijk g e e n benul w a t slechthorendheid is." Aanvankelijk zou d e GMD zich via e e n stand presenteren op het symposium, m a a r d a t ging niet door. "Ik hoorde dat ze d a a r wel over gesproken h a d d e n , m a a r tot d e conclusie k w a m e n d a t ze auditief g e h a n d i c a p t e n niets te bieden hebben. Nou, dat moet je h a r d o p zeggen op het symposium: d e GMD heeft verk l a a r d dat ze g e e n stand hebb e n verzorgd, w a n t ze h a d d e n niets te bieden." Na e e n kleme d e n k p a u z e fluistert Kapteyn d a a r bijna onhoorbaar zachtjes a c h t e r a a n : "Ik denk dat het zo is". ^

fl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen