Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 304

23 JANUARI 1987 Meer inzicht heeft men in d e suïcide-problematiek v a n jongeren in het algemeen. Dat is vooral te d a n k e n a a n het onderzoek v a n d e vakgroep klinische psychologie v a n d e Rijksuniversiteit Leiden, onder leiding v a n prof. dr. R. Diekstra. Uit zijn onderzoek blijkt dat d e leeftijdsgroep v a n 15- tot 29-jarigen met dermate ernstige problemen kampt, dat 65 procent v a n deze jongeren regelmatig doodswensen heeft. In zijn in 1984 verschenen boek: De opgroeiende dood geeft Diekstra h a r d e cijfers: jaarlijks doen vier tot vijfduizend jongeren e e n poging tot zeldoding, w a a r v a n er vierhond e r d e e n dodelijke afloop hebben.

stappen, omdat ze d a a r i n g e e n enkele levenszin meer kunnen ontdekken. Bij jongeren komen deze motieven voor suicide ook voor, m a a r het lijken toch vooral d e persoonlijke problemen te zijn die steeds meer jongeren d e dood in drijven. In De opgroeiende dood somt Diekstra factoren op die het risico v a n zelfdoding bij jongeren groter maken. D a n blijkt d e g e zinssituatie e e n belangrijke rol te s p ^ e n . Diekstra noemt onder a n d e r e : verwaarlozing v a n d e emotionele ontwikkeling v a n kinderen door ouders en inflexibiliteit binnen het gezin, die d e zelfstandige ontwikkeling v a n d e jongere tegenwerkt.

Het Centraal Bureau voor d e Statistiek bracht eerder al e e n schrikbarende stijging v a n het a a n t a l (geregistreerde!) zelfdodingen onder jongeren a a n het licht: in 1978 pleegden 85 meisjes en 199 jongens in d e leeftijd v a n 15 tot 29 j a a r zelfmoord. In 1983 w a r e n dat 108 meisjes en 217 jongens. Na verkeersongevallen e n kanker is suicide voor

Opvoeding

.4v

C. Claus Foto Michel Claus AVC/VU

15 tot 29-jarigen d e d e r d e doodsoorzaak. Studenten vaUen ook in deze leeftijdscategorie. Of onder VUstudenten ook e e n stijging v a n het a a n t a l suicides valt w a a r te n e m e n is niet te staven met cijfers, die b e s t a a n niet. Alleen e e n voorzichtige indruk v a n d e studentenpsychologen drs. B.J. Maten en drs. CW. Claus b e vestigt het vermoeden: "We zien iets meer mensen d a n vroeger op ons spreekuur die zelfmoord overwegen of al eens e e n poging h e b b e n g e d a a n . Maar w e moeten er bij zeggen dat wij d a n spreken over d e rond d e driehonderd vijftig studenten die hier jaarlijks komen."

Syb d e Lange is studentenpastor en komt in zijn o m g a n g met studenten in a a n r a k i n g met m e n s e n die over suïcide denken. O p d e v r a a g welke problem e n hij bij die studenten tegenkomt antwoordt hij: "Dat k a n v a riëren v a n het leven als zodanig niet meer zien zitten tot specifiek e persoonlijke problemen. De invloed v a n d e ouders blijkt nogal eens ingrijpend te zijn. Een opvoeding vol onbegrip, dat wreekt zich bij sommige m e n s e n zó verschrikkelijk. Zelf denk je d a n : d a a r ontworstel je toch a a n ? Maar d a t g a a t heel, heel moeilijk." "Incest, mishandelingen in d e jeugd, e e n slecht verlopen scheiding v a n ouders, ddt zijn dingen die je v a a k goed op het verkeerde b e e n kunnen zetten," zegt studentenpsycholoog C.W. Claus. "Op die manier wordt iem a n d o n b e k w a a m g e m a a k t om intiem met a n d e r e n om te g a a n e n om vriendschappelijke relaties op te bouwen. In d e adolescentie kunnen daardoor geweldige problemen ontstaan. Het manifesteert zich v a a k als contactuele moeilijkheden, m a a r d a a r g a a t e e n veel diepere problematiek achter schuil. Meestal h e b b e n die mensen al e e n hele carrière v a n het zich niet thuis voelen in e e n sociale omgeving opgebouwd." "Dan kom je ook op d e persoonlijkheid v a n iemand," vult coUe-

D

' Juist de geheimzi] c g a Maten a a n . "Niet alle karakters zuUen e v e n depressief reag e r e n op bijvoorbeeld het overlijden v a n e e n v a n d e ouders. De e e n k a n zich gemakkelijker a a n p a s s e n d a n d e ander, d a a r in b e s t a a n grote individuele verschillen. Daarvoor is in je karakter e e n basis aanwezig, m a a r d e mogelijkheid met^ ingrijpende gebeurtenissen om te g a a n wordt vooral ook gevormd door je ervaringen, vooral in d e jeugd."

:.

*^«S-S<*^

>/

Identiteit

'Student-zijn verlengt de adolescentie' s e n e n smcidale handelingen zich voor het eerst manifesteren. De aolescentie geldt als d e periode w a a r i n d e eigen identiteit e n e e n eigen w a a r d e n - e n normenpatroon worden ontwikkeld. Het streven n a a r zelfstandigheid neemt daarbij e e n b e langrijke plaats in en moet volg e n s Diekstra binnen d e gezinsstructuur voldoende ruimte krijgen. Studenten worden midden in die adolescentieperiode voor d e leeuwen geworpen. Men verhuist v a a k n a a r e e n a n d e r e stad, komt terecht in e e n a n d e r milieu e n moet zien zich d a a r i n te h a n d h a v e n . Volgens d e studentenpsychologen is die a a n passing a a n het nieuwe studentenmilieu voor veel m e n s e n e e n

.- f . 'VtJ

Syb d e Lange

^^n^x^*^^--

De adolescentie, w a a r v a n d e ondergrens bij twaalf j a a r e n d e bovengrens rond d e drieëntwintig j a a r ligt, is volgens Diekstra d e periode w a a r i n doodswen-

mm.

Suïcidaal

Diekstra onderscheidt drie groepen jongeren die verschillend suïcidaal g e d r a g vertonen. De eerste groep wordt gevormd door jongeren met emotionele problemen. Die kunnen variëren v a n moeilijkheden met het uiterlijk of problemen op school, tot identiteitscrises. Een suicidepoging is meestal niet dodelijk e n wordt nooit meer herhaald. De tweede categorie bestaat uit jongeren die al langere tijd in e e n problematische situatie zitten, die voortkomt uit n a r e ervaringen in d e jeugd. Bij deze groep blijft het v a a k niet bij é é n poging tot zelfdoding. Bij d e derde groep: jongeren met ernstige psychiatrische stoornissen, is d e eerste zelfmoordpoging meestal dodelijk. Er zijn ook mensen die heel b e wust e n overdacht uit het leven e n vooral uit d e maatschappij

Jaarlijks vijfduizend pogiu

Foto Brom de Hollander

^r'~iM.

.'•*« .•'-?'

m^

::m--^ In de zomer van het vorig jaar sprong een achttien-jarig meisje van een Uilenstedeflat. Zij woonde niet op het complex en ze was ook geen studente. Uilenstede heeft lang bekend gestaan als potentieel zelfmoord-oord. Waarom? Waarschijnlijk omdat geruchten zich in het relatief kleine studentenwereldje wat gemakkelijker verspreiden en omdat de dertien verdiepingen hoge flats gemakkelijk via de brandtrap

probleem. Ook Syb d e Lange ziet studenten om die reden wankelen, m a a r hij g a a t verder: "De studiedruk wordt steeds groter, je moet tegenwoordig zo meekomen in d e concurrentiestrijd. Het wordt steeds moeilijker in d e g e m e e n s c h a p te leven e n tot je recht te komen. Deze maatschappij is erop gericht all e e n w a a r d e n als capaciteit, kennis e n prestatie belangrijk te vinden." Volgens Claus verkeren studenten in e e n ambivalente positie: "Het studentzijn verlengt in zekere zin d e adolescentie. Biologisch wordt er v a n je verwacht d a t je je als volwassen m a n of vrouw gedraagt. Maar d e positie w a a r i n studenten verkeren is v a a k nog die v a n e e n scholier: je moet alles slikken, je hebt g e e n eigen inkomen en je moet v a a k nog d e h a n d ophouden bij je ouders. Ik merk dat dit soort dingen nogal eens e e n bron v a n conflict is bij studenten." Zijn studenten d a n juist niet e e n extra risico-groep? "Theoretisch is dat misschien wel denkbaar," erkent Claus, "maar het g a a t om kleine aantallen. Studenten vorm e n m a a r e e n klein deel v a n d e categorie jongeren."

Uilenstede

En Uilenstede? D a a r v a n is bekend d a t het complex genoeg 'speciale gevallen' herbergt en d a t er mensen wonen die word e n vergeten. "Ik weet niet of ze vergeten worden," zegt BerendJan Maten. "Er zijn ook eenhed e n die best moeite doen onderling contact te leggen. Maar er zijn ook mensen die g e e n contacten kunnen leggen en dat contact ook h e l e m a a l niet zoeken." "En ja, mensen die zich anders d a n a n d e r e n g e d r a g e n krijgen denk ik op Uüestede d e kans zich langer te h a n d h a v e n . Het is d a a r e e n heel tolerante omgeving. Mensen zijn sneller bereid a n d e r e opvattingen e n ander g e d r a g te accepteren. Tegen iem a n d die bijvoorbeeld geneigd is zich te verwaarlozen zullen in e e n a n d e r e omgeving sneller m a a t r e g e l e n worden genomen."

Teken

Vaak blijkt d e n a a s t e omgeving v a n iemand die smcide heeft gepleegd nooit iets gemerkt te

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen