Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 101

26 SEPTEMBER 1986 De nu g e d a n e opgraving volgt op d e e v e n e e n s bijzondere, eer­ d e r e ontdekking v a n e e n Ro­ meins b a d g e b o u w uit d e laatste keizertijd uit ca. 300 v. Chr. Het Archeologisch Instituut is a l sinds 1981 in het gebied bezig. Elk j a a r wordt er g e d u r e n d e zes w e k e n in d e zomer opgravings­ werk g e d a a n . Aanvankelijk w a s dat op het platteland rond­ om d e stad Oria. D a a r ontdek­ ten d e onderzoekers zo'n 35 klei­ n e boerderijen uit d e voor­Ro­ meinse tijd (4e­3e e e u w v.Chr.) e n ongeveer 20 boerderijen uit d e Romeinse tijd (vanaf d e 2e e e u w v.Chr.). Ze merkten dot zich met d e komst v a n d e Ro­ meinen e e n duidelijke v e r a n d e ­ ring voordeed: het grootgrond­ bezit doet zijn intree e n er ko­ m e n minder, m a a r grotere boer­ derijen. Omdat m e n ook wilde weten hoe dit veranderingspro­ ces zich in d e stad voltrok, werd vervolgens Valesio tot 'site' ge­ kozen, w a a r m e n d e resten v a n d e inheemse stad vond. Zowel Valesio als Oria w a r e n in d e voor­Romeinse, ofwel Mes­ sapische periode bloeiende ste­ d e n met volgens d e schattingen drie­ tot tienduizend inwoners. Onder invloed v a n d e culturele uitstraling v a n d e toenmalige Griekse kolonies, ontwrikkelden zij zich tot Griekse steden. Dat w a s onder meer h e r k e n b a a r a a n d e wijze w a a r o p zij bouw­ den. Vooral door hun gunstige ligging ­ op d e w e g tussen twee belangrijke h a v e n s e n bij Otranto, d e uitvalspoort n a a r Griekenland ­ bleven het in het b e g m v a n d e Romeinse over­ heersing belangrijke steden. In tegenstelling tot Ona, w a a r nu d e middeleeuwse stad n o g b e ­ woond is, v e r d w e e n Valesio als stad rond d e eerst e e u w v.Chr. Volgens prof.dr.J.Boersma, be­ last met d e algehele leiding v a n het opgravingsprojekt en vooral deskundig op het gebied v a n d e architectuur, heeft dit aUes te m a k e n met d e romanisering.Als d e Romeinen rond 250 v.Chr. Zuid­ItaUe binnenkomen, kiezen ze d e h a v e n s t a d Brindisi als b e ­ langrijkste centrum. Hier wordt het bestuurlijke centrum ge­ sticht. Boersma veronderstelt dat d e zuigkracht v a n Brindisi zo groot w a s , dat Valesio lee­ gloopt. Toeneming v a n d e ste­ delijke bevolking ten koste v a n d e plattelandsbevolking is e e n kenmerk v a n d e Romeinse pe­ riode.

Aangewezen plek Juist omdat Valesio n a zijn ver­ val weer 'platteland' werd, w a s het e e n a a n g e w e z e n plek om opgravingen te begirmen. Dr.D. Yntema, de aardewerk­ deskundige v a n het Archeolo­ gisch Instituut, is zeer enthou­ siast over wat er tot nu toe is gevonden. De archeologen brachten e e n drie küometer lan­

m^^^^^^^i

Een van de vondsten een Ro­ meinse lamp uit de eerste eeuw n a Christus

Unieke vondst in Zuid­Italië die ontwikkeling vanaf a c h t s t e e e u w v . Chr, verheldert

VU­archeologen graven Romeinse stad op Het Archeologisch Instituut van de VU heeft in zuid­Italië de resten van een inheemse stad uit het eind van de vierde eeuw voor Christus blootgelegd. De vondst is van belang omdat het hier om de eerste stad in het gebied van Salen­ to in Aptilië gaat waarvan de ontwikkeling kan worden gereconstrueerd vanaf de achtste eeuw voor Christus tot in de na­Romeinse tijd. Het Ar­ cheologisch Instituut voert de opgravingen uit in samenwerking met de Universiteit van Lecce. Het onderzoek wordt financieel ondersteund door de plaatselijke gemeente, de provincie Brindisi en de Europese gemeenschap.

Loes Singels

De onderzoekers a a n het werk m Valesio. g e stadsmuur uit d e voor­Ro­ meinse periode, v a n op sommi­ g e plekken drie meter hoog , a a n het licht. In het centrum v a n deze ommuurde stad werd e e n flink stuk v a n e e n groot gebouw opgegraven. Dit bleek e e n soort Romeins motel met badhuis te zijn. Om het a a n te kunnen leg­ g e n m a a k t e n d e Romeinen e e n grote bouwput, waarvoor alle e e r d e r e gebouwen w e r d e n ge­ sloopt. Resten v a n pleisterwerk e n a a r d e w e r k w e r d e n terugge­ vonden m d e bouwput. O u d e blokken steen w e r d e n opnieuw gebruikt voor d e muren v a n het badhuis. De oude stad , die n a a s t het motel lag, lieten ze in tact e n hier worden nu d e meest interessante vondsten g e d a a n . Naast voorwerpen als Romein­ s e ohelampjes, zijn e e n deel v a n e e n straat e n sporen v a n huizen opgegraven. Tot dusver w a r e n d e enige vondsten v a n d e stad, bewoond door d e Messapiers, e e n a a n t a l clandestiene grafvondsten, en­ kele grafinscripties e n w a t mun­ ten. De beide archeologen n o e m e n het e e n umeke situatie dat het nu mogelijk is om in kaart te b r e n g e n hoe d e plaatselijke be­ volking op d e verschülende in­ vloeden vanaf d e 8e e e u w v. Chr. tot d e Middeleeuwen r e a ­ geerde. Als Valesio als stad ophoudt te bestaan, blijft d e s o n d a n k s e e n

belangrijke plaats a a n d e grote verbindingsweg van Rome n a a r het zuid­oosten. In die tijd, rond d e t w e e d e e e u w n a Chr., wordt er e e n soort poststation gesticht. Reizigers kunnen er uit­ rusten e n p a a r d e n kunnen er verwisseld worden. Ongeveer twee e e u w e n later wordt het thermencomplex gebouwd, met vertrekken voor w a r m e e n kou­ d e b a d e n e n e e n grote entree­ h a l voorzien v a n e e n mozaiek­ vloer, die gedeeltelijk is terug­ gevonden. De badruimtes zelf w a r e n gebouwd op pilaren e n k w a m e n zo wat hoger te liggen, zodat d e hete lucht onder d e vloer kon circuleren. Het is d e eerste keer d a t e e n Romeins badhuis uit die periode grondig wordt onderzocht e n gedocumenteerd, vertellen Boersma e n Yntema, niet zon­ der trots. Hoewel het badhuis in 1960 werd ontdekt door d e toen­ malige landeigenaar, heeft het Archeologisch Instituut het ver­ der uitgegraven. D a a r o p von­ d e n d e onderzoekers d e o u d e Messapische stad. Het onderzoek v a n het instituut n a a r d e romaniseringsperiode v a n Zuid­Itcdie, staat in v e r b a n d met het onderzoek dat het in Noord­Brabant doet. Ook d a a r wordt sinds enkele jaren d e in­ tegratie v a n d e bevolking in het Romeinse Rijk, die plaats vond vanaf d e eerste e e u w v.Chr., onderzocht. Deze gecombineer­ d e interesse komt voort uit het karakter v a n het instituut, w a a r

enerzijds d e pre­ e n protohisto­ rie in N ederland e n anderzijds d e klassieke historie in Itahe wordt bestudeerd. Zo wordt m twee r a n d g e b i e d e n v a n d e Romeinse wereld geke­ ken hoe d e integratie is verlo­ pen. De g e g e v e n s zullen met el­ k a a r vergeleken worden. Voor­ zichtig formulerend loopt Boers­ m a vttst op d e uitkomst vooruit." Je zal kunnen constateren dat d e beginsituatie volslagen a n ­ d e r s is. In N ederland is er d a n g e e n stedelijke samenleving, d e bevolking woont in d o r p e n , ter­ wijl je in ItaUe al e e u w e n l a n g

inheemse e n later Griekse ste­ d e n h a d . Als gevolg v o n . d e Ro­ meinse mvloed zie je in Brabant e e n urbanisatieproces opko­ men, d e mediterane stedelijke structuur wordt hier gemtrodu­ ceerd. In Italië verandert d e ste­ delijke structuur alleen v a n ka­ rakter." AUe gebieden w e r d e n in d e politieke structuur v a n het Romeinse Rijk ingepast, m a a r d e b e s t a a n d e lokale situaties, bleven tot op zekere hoogte ge­ h a n d h a a f d . In dat opzicht stel­ d e n d e Romeinen zich soepel op, aldus Boersma. Een a n d e r e constatering is dat d e Romeinen in N ederland, w a a r ze restanten vonden v a n d e Keltische e n G e r m a a n s e cul­ tuur, vooral als cultuurbrenger h e b b e n gefungeerd. In Zuid­Ita­ lie w a s eerder sprake v a n 'cul­ tuurhalen'. In die tijd w a r e n d e Romeinen relatief l a a g ontwik­ keld. N a d e verovering v a n Zuid­Italie verschijnen er in Rome ineens allerlei nieuwe dingen, zoals literatuur, archi­ tectuur e n a a r d e w e r k dat heel a a n w i j s b a a r afkomstig is mt het gebied rond Valesio. Het onderzoek rondom Valesio zal worden uitgebreid. Men wü proberen het vervolg v a n d e ge­ vonden straat e n muren op te sporen. Hiervoor wordt vijf j a a r extra uitgetrokken. Meer tijd erin stoppen, zal niet leiden tot meer nieuwe gegevens, ver­ wacht dr .Yntema. Wat er met d e o p g e g r a v e n stad g a a t gebeu­ ren is nog met met zekerheid te zeggen. De mogelijkheid be­ staat dat er e e n toenstische trekpleister v a n g e m a a k t zal worden. M a a r het k a n ook zijn dat d e opgravingen weer wor­ d e n afgedekt, zodat het gebied weer ter beschikking v a n d e boeren zal komen. De grond rondom Valesio is zeer vrucht­ baar, d e opbrengst e r v a n hgt ongeveer 20% hoger d a n v a n het terrein eromheen. Dat houdt direkt v e r b a n d met d e voor­Ro­ meinse nederzetting e n d e ma­ nier v a n bouwen m die tijd. De huizen w e r d e n opgebouwd uit o n g e b a k k e n klei e n afge­ schermd met kcdk en voorzien v a n e e n dak. Toen d e bewoning ophield, duurde het met lang voordat het d a k instortte. Hevi­ g e regenval zorgde ervoor dat zich grote hoeveelheden klei over d e toenmalige stad uit­ spreidden. De grond rond Valesio is erg in trek als landbouwgrond. Som­ mige boeren zien d e archeolo­ g e n d a n ook liever g a a n d a n komen.Dat geldt niet voor ieder­ e e n in d e omgeving. Het a r c h e ­ ologisch instituut is erin ge­ s l a a g d fhnk wat sponsorgelden binnen te halen v a n onder meer d e provincie Brindisi e n e e n plaatselijke multinational die e e n budget ter beschikking heeft voor culturele activitei­ ten.

Een overzicht v a n d e opgraving.

n

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen