Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 396

Doek wil met zijn suggestie e e n discussie op g a n g brengen over d e vanzelfsprekende plaats die het uitdelen v a n een tik nu in­ neemt in het opvoedingsproces v a n kinderen. Zijn uitgangspunt is dat in d e opvoeding dat soort vormen v a n fysiek geweld niet thuishoort. Veel ouders zijn ech­ ter v a n mening dat e e n p a k s l a a g op z'n tijd een goede m e ­ thode is om kinderen duidelijk te m a k e n w a n n e e r er grenzen zijn overschreden.Ouders die het afranselen v a n kinderen af­ wijzen, vinden deze z o g e n a a m ­ d e 'corrigerende tik' wel a c c e p ­ tabel. Doek denkt d a a r a n d e r s over: "Sommige ouders geven corrigerende tikken, die wij waarschijnlijk afranselen zou­ d e n noemen. De discussie over het toelaten v a n corrigerende tikken is dus niet zo simpel. Sommige tikken komen veel h a r d e r a a n en wor­ d e n misschien ook wel vaker g e g e v e n d a n d e bedoeling w a s . Er bestaat ook g e v a a r voor escalatie. Als een tik niet helpt, d a n moet d e volgende meer duidelijkheid brengen e n zo g a je door. Het vrij normaal accepteren v a n s l a a n in d e op­ voeding k a n een situatie creeéren, w a a r i n kindermis­ handeling veel makkelijker ont­ staat en voorkomt. Ook daarbij g a a t het v a a k om e e n klap die veel h a r d e r aankomt, d a n w a s voorzien." Van het argument dat ouders kiezen voor s l a a n omdat het m e e r duidelijkheid aangeeft voor kinderen d a n bijvoorbeeld verbale correctie, is Doek niet onder d e indruk. Duidelijkheid is volgens hem ook mogelijk zonder slaan. Bovendien wordt l a n g niet in iedere opvoedings­ situatie s l a a n als middel g e a c ­ cepteerd. Doek: "Als Jantje thuis komt v a n d e voetbalvereniging e n zegt ik kreeg e e n m e p v a n

'Corrigerende tik ouders wordt vaak _ afranselen' d e voetbaltrainer, want ik liep niet h a r d genoeg, d a n zijn er h e e l wat vaders, die nog dezelf­ d e avond bij die jeugdtrainer o p d e stoep staan. Dan wordt niet geaccepteerd dat het kind g e s l a g e n is, terwijl die m a n toch ook heel corrigerend bezig is. Het is e e n beetje e e n merk­ vyaardige redenering om te zeggen: ik b e n d e vader,,dus ik k a n mijn kind slaan, m a a r d e rest blijft er met zijn h a n d e n vanaf. Goed, ouders spelen e e n a n d e r e rol bij d e opvoeding v a n hun kinderen, m a a r dat rechtvaardigt nog niet dat ze d a a r a a n ook het recht onüenen om hun kind te slaan." Door in d e wet een bepaling op te n e m e n die het s l a a n v a n kin­ d e r e n door hiin ouders ver­ biedt, hoopt Doek het g a n g b a r e uitgangspunt ­ s l a a n hoort nu e e n m a a l bij d e opvoeding ­ te doorbreken. Die bepaling zou e e n aanleiding kunnen zijn voor gedragsverandering, w a n t als je kinderen niet meer m a g slaan, hoe moet je d a n straffen? Deze v r a a g legt Doek o p het bordje v a n d e p e d a g o ­ g e n e n psychologen, die ouders m a a r eens wat suggesties a a n d e h a n d moeten doen over al­

E

Kinderen zijn ook mensen "Met z'n allen zijn w e het erover eens dat w e elkaar niet op het gezicht slaan, ook niet als w e vinden dat iemand correctie behoeft. Dan zie ik niet in w a a r o m ouders dat ten opzichte v a n hun kinderen wel zouden mogen en w a a r o m kinderen dat zouden moeten accepteren, of zijn kinderen g e e n mensen?", betoogt prof.mr.J.E.Doek, hoogleraar jeugd­ è n jeugdbeschermingsrecht a a n d e VU en voorzitter v a n d e Vereniging tegen Kindermishandeling. Zijn suggestie het s l a a n v a n kinderen door h u n ouders te verbieden, verscheen onlangs in alle landelijke 'dagbladen. Over al die belangstelling is hij enigszins v e r b a a s d . Hetzelfde idee h a d hij in 1976 al gepubliceerd en toen kraaide er g e e n h a a n n a a r . "De publiciteit is nog wisselvalliger en onbetrouwbaarder d a n het weer", concludeert hij d a n ook.

I

Prof.mr. J.E. Doek: 'Incest is taboe, w a a r o m ook s l a a n niet verbieden?' Foto Kees Keuch, AVCAfu

ternatieve correctiemethodes. Hij zelf geeft liever antwoord op d e v r a a g wat een wettelijke be­ paling voor zin­heeft. "Het g a a t om het stellen v a n e e n norm. Ik h e b niet gezegd d a t e e n tik al­ tijd kindermishandeling is of buitengewoon verwerpelijk. Dat hangt af v a n d e situatie w a a r i n het gebeurt. Het is ook niet d e bedoeling dat d e over­ heid reageert op elk p a k slaag, m a a r als overheid m a g je best a a n g e v e n wat je wel e n niet v a n ouders verwacht." In juridische zin betekent e e n verbod ook niet, dat overtreders strafbaar zijn, dat er per se e e n sanctie a a n verbonden moet zijn. Bij e e n dergelijke regel g a a t het om d e normatieve richtlijn. Wat hiervan d e effek­ ten zullen zijn is moeilijk te voorspellen vindt prof.Doek. "Natuurlijk zal door d e invoe­ ring v a n e e n dergelijke b e p a ­ ling d e wereld niet veranderen. In d e eerste plaats moet je ook vaststellen dat er veel klappen worden uitgedeeld binnen d e gezinssituatie, die niemand ver­ der meemaakt. Maar als je d e norm als regel opvoert bevor­ der je dat in die situaties, w a a r ­ in d e opvoeding problematisch verloopt, het s l a a n v a n kinde­ ren b e s p r e e k b a a r wordt. Nu is het s l a a n v a n kinderen e e n beetje e e n taboe­verhaal. Als ouders het doen, gebeurt dat omdat er b e p a a l d e problemen zijn. Dan praten ze over d e pro­ blemen en niet over het slaan. Ik vind dat s l a a n als zodanig niet alleen e e n symptoom is. Het is ook iets onwenselijks. Als het g a a t om incest d a n is dat volstrekt duidelijk: wat d e oor­ z a a k ook is v a n het g e d r a g v a n d e vader, hoe moeüijk hij het ook in zijn jeugd heeft gehad, iedereen is het erover eens dat

die incestsituatie moet ophou­ den. W a a r o m zeggen we dat Loes Singels niet v a n het s l a a n v a n kinde­ ren, als dat in e e n b e p a a l d ge­ dit verschijnsel toch zeer veel zin veelvuldig voorkomt?" voor. Per j a a r worden ongeveer Wordt het slaan, als opvoe­ 3000 gevallen v a n ernstige kin­ dingsmethode, ter discussie ge­ dermishandeling via d e bu­ steld, d a n verwacht Doek dat r e a u s v a n vertrouwensartsen dit voor veel m e n s e n e e n recht­ a a n g e m e l d . Doek schat dat het vaardiging zal zijn om uitwas­ hier g a a t om 10 tot 20% v a n d e s e n in hun omgeving a a n d e voorkomende gevallen. k a a k te stellen. Als bijvoorbeeld "Een 'conservatieve' schatting. buren of d e gymleraar consta­ Dit cijfer is onder meer g e b a ­ teren dat e e n kind veel gesla­ seerd op retrospectief onder­ g e n wordt d a n kunnen ze ou­ zoek," legt hij uit. "Vooral op het ders d a a r op a a n spreken. "Als gebied v a n sexuele mishande­ je d a a r nu over begint, d a n ling worden steeds meer geval­ kunnen ouders zich terecht af­ len bekend v a n vrouwen, die v r a g e n : wie bent u dat u uit­ h u n ervaringen op latere leef­ m a a k t dat ik mijn kind niet m a g tijd a a n d e orde stellen. Dan s l a a n ? ledereen heeft zijn eigen moet je concluderen dat e e n re­ opvoedingsmethode en d a a r latief groot a a n t a l meisjes tus­ h e b b e n a n d e r e n zich niet m e e sen d e O e n 18 j a a r d e kans lo­ te bemoeien. Dan krijg je platti­ p e n om sexueel mishandeld te tudes te horen als: ik ben zeU w^orden. D a a r n a a s t g a a n w e ook zo opgevoed e n v a n klap­ ook af op cijfers uit het buiten­ p e n is nog nooit iemand slech­ land, met n a m e uit d e Verenig­ ter geworden. Of: als ze erg d e Staten..In een staat als N ew vervelend zijn, moeten ze m a a r ­' York, met globaal het zelfde e e n s e e n m e p hebben.Maar ik a a n t a l inwoners als in N eder­ geef mijn medemensen, als ze land, worden 75.000 gevallen zich erg vervelend g e d r a g e n v a n kindermishandeling per toch ook g e e n p a k slaag? Dat j a a r aangemeld." ouders hun kinderen wel s l a a n heeft veel te m a k e n met gevoe­ Dit grote verschil in a a n t a l a a n ­ lens v a n machteloosheid" meldingen is terug te voeren op Een voorspelling over d e effek­ d e meldingsplicht die in d e Ver­ ten v a n e e n wettelijke verbod enigde Staten is ingevoerd. o p het s l a a n v a n kinderen valt Vermoedt m e n dat er in e e n ge­ n a g e n o e g niet te maken. In zin sprake is v a n kindermishan­ Zweden is sinds 1979 e e n der­ deling, d a n is men verplicht dit gelijke bepaling in d e wet op­ a a n te geven. N iet in aUe ge­ genomen. N aar d e effekten is vallen g a a t het d a n ook om n o g g e e n onderzoek g e d a a n . substantiële kindermishande­ In het geval v a n ernstige vor­ ling. Op zich is Doek voorstan­ m e n v a n kindermishandeling is der v a n een dergelijke mel­ echter duidelijk geworden wet­ dingsplicht. Hij voorziet echter, geving b e p a a l d niet leidt tot eli­ met d e toename v a n het a a n t a l minering v a n het probleem. meldingen, enorme praktische Hoewel iedereen het erover e e n s is, dat kindermishandeling problemen. "Niet alle aanmeldingen kun­ volkomen uit d e n boze is, komt n e n op a d e q u a t e wijze worden

a a n g e p a k t . In veel gevallen zal d e diagnose slechts vluchtig zijn, omdat er niet voldoende tijd en mankracht is om alles g o e d te onderzoeken. Een hele h o o p kinderen zullen d a n toch w e e r tussen wal e n schip ver­ dwijnen, omdat ze niet d e a a n ­ d a c h t zullen krijgen, die nodig is. Dat is e e n enorm dilemma. Door alle gevallen a a n te mel­ den, wordt p a s goed d e om­ v a n g v a n het probleem duide­ lijk, m a a r d e keerzijde is dat die grote hoeveelheid gevallen niet g o e d begeleid kimnen worden." Extra aaimieldingen zijn in Ne­ derland verbonden met radio­ e n televisieprogramma's over kindermishandeling. In d e w e e k n a d e uitzending verdub­ belt het a a n t a l aarmieldingen. Mensen bellen over zichzelf of over d e buren. Doek is uiterst tevreden over d e recente toe­ n a m e in publiciteit: "Ik denk dat het mishandelde kind g e b a a t is met die publiciteit. Het kind krijgt het gevoel dat erover ge­ p r a a t k a n worden, dat er men­ sen zijn die e r n a a r luisteren." Hoewel verwacht m a g worden, d a t e e n kind d a n ook eerder met zijn problemen n a a r buiten durft te komen, blijkt het aantal zelfmeldingen toch wel tegen te vallen. Het probleem voor kin­ d e r e n is, dat zij g e e n alternatie­ v e n hebben, zij zijn v a n het ge­ zin afhankelijk voor verzorging. Vooral kleine kinderen zullen ook niet zomaar beslissen om w e g te lopen. Doek verwacht echter dat al die a a n d a c h t in d e media uiteindelijk zal leiden tot meer bewustwording bij het publiek e n ook d e bereidheid om er wat a a n te doen. D a a r n a a s t wordt er steeds m e e r bekend over d e achter­ g r o n d e n v a n kindermishande­ ling, bijvooibeeld over d e posi­ tie v a n d e ouders. Mishande­ l e n d e ouders worden niet als

'Mishandelde kind gebaat bij recente publiciteit' d a d e r s gezien, m a a r juist als m e n s e n die zelf hulp e n advie­ zen nodig h e b b e n bij d e opvoe­ dingsproblemen. De hulpverle­ ning is gericht op het gezin als geheel. Tegen dit uitgangspunt is, met n a m e v a n d e zijde van d e incestbeweging, kritiek ge­ komen. De ouders zouden in verhouding teveel a a n d a c h t krijgen e n dat zou ten koste van het kind kunnen gaan.Toch vindt Doek die a a n d a c h t voor d e ouders wel belangrijk. "Uit veel verhalen v a n mishan­ d e l e n d e ouders is bekend, dat die ouders zelf e e n beroerde jeugd h e b b e n gehad," legt hij uit. "Vaak zijn zij zeU verwaar­ loosd, geslagen of vernederd. Als zij d a n zelf kinderen heb­ ben, zeggen ze: dat zal mij niet gebeuren, ik zal het a n d e r s d o e n en mijn kind het beste ge­ v e n wat ik heb. M a a r d a n blijkt h u n kind die g o e d e voorne­ m e n s niet te herkennen, het toont g e e n enkele d a n k b a a r ­ heid. Die teleurstelling ontlaadt zich d a n v a a k in onmachtsre­ acties, zoals slaan, of het gooi­ e n met het kind. We zouden in d e hulpverlening moeten pro­ b e r e n deze vicieuze cirkel te doorbreken."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen