Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 35

29 AUGUSTUS 1986 Mr. J.H. Spoor is a d v o c a a t te Amsterdam e n medewerker a a n d e juridische faculteit v a n d e VU. S a m e n met mr. D.W.F. Verkade schreef hij het stan­ d a a r d w e r k Auteursrecht. O p zijn b u r e a u Ugt het vonnis v a n de Rotterdamse rechtbank. Aangezien het e e n interessante c a s u s betreft heeft hij overwo­ g e n om het vonnis in e e n r e a d e r o p te nemen. Daarvoor steekt het volgens h e m echter toch w a t te slordig in elkaar, al wü hij d e juistheid e r v a n niet betwisten. "Wat m e opvalt is dat d e presi­ dent heel e r g uitgesproken is," zegt hij. "Ik twijfelde er h a a s t niet a a n dat d e conclusie zou zijn dat er met die r e a d e r over d e schreef wordt g e g a a n . De termen die d e president g e ­ bruikt zijn echter nauwelijks di­ plomatiek. Hij schrijft dat d e h e e r Dommering, d e a d v o c a a t v a n d e universiteit, heeft ge­ zegd: d e eiser k l a a g d e eerst over twintig readers, toen over tien e n tenslotte over vijf, dus het valt allemaal nogal m e e .

Specialist a u t e u r s r e c h t over d e kopieerkwestie:

'Er is niets op tegen om toestemming te vragen' De iiniversiteiten en de uitgeverijen, verenigd in de VSNU en de KNUB, willen voor 1 septem­ ber overeenstemming bereiken over de overna­ me van teksten in readers. Op het hervatte overleg, dat 'hoopvol' wordt genoemd, wordt druk uitgeoefend door een uitspraak van de rechtbank te Rotterdam, die orilangs stelde dat de Erasmus Universiteit de auteurswet had ge­ schonden met het overnemen van 256 pagina's uit een werk in een reader. Ook loopt er mo­ menteel een civiele procedure tegen 11 univer­ siteiten. We spreken met een specialist op het gebied van auteursrecht, mr. J.H. Spoor.

D a n zegt d e president: als je eerst v a n twintig moorden wordt beschuldigd e n er worden er je uiteindelijk m a a r vijf ten laste gelegd, d a n bUjkt daaruit niet dat er met die vijf iets niet klopt. Die vergelijking met moorden is natuurlijk e e n beetje overtrokken In e e n dergelijke discussie."

Dit valt op te m a k e n uit e e n on­ derzoek n a a r d e uitwerking die de bezuinigingen In d e afgelo­ pen jaren op d e verschillende onderwijssectoren h e b b e n ge­ had. Het onderzoek Is uitge­ voerd door prof.dr. F.A. van Vughten drs. J.B.J. Koelman v a n het Centrum voor Studies v a n het Hoger Onderwijsbeleid CSHOB, verbonden a a n d e TH­ Twente. De Twentse onderzoekers con­ stateren op grond v a n hun a n a ­ lyse v a n statistisch materiaal uit verschUlende brormen, dat In d e periode tussen 1981 e n 1985 zich in het wetenschappelijk onder­ wijs duidelijk e e n a a n t a l positie­ ve ontwikkelingen h e b b e n voor­ g e d a a n (vaak in tegenstelling tot het basis­ e n voortgezet on­ derwijs): d e kosten per student zijn g e d a a l d , het p e r c e n t a g e af­ gestudeerden is gestegen, d e student/staf­ratio (het a a n t a l studenten per docent) is met 45% toegenomen, d e weten­ schappelijke productie is geste­ gen, evenals d e doelmatigheid. Zo stegen d e uitgaven voor het basis­ e n voortgezet onderwijs

beeld e e n pagina uit zijn we rk wordt e we gg e lat n. "Degene die d e r e a d e r verzorgt moet er ook voor zorgen d a t d e inhoud juist in d e r e a d e r over­ komt. Daarover staat e e n a p a r ­ te bepaUng in d e tekst v a n d e wet. Als je e e n kort gedeelte overneemt, d a n k a n dat e e n heel hoofdstuk zijn, m a a r je kunt niet zeggen: nu zijn d e 10.000 woorden op, dus moet ik het af­ breken. Dat slaat n e r g e n s op.

Een t w e e d e punt Is dat studen­ ten, als ze m a a r e e n beperkt gedeelte uit e e n boek nodig hebben, d a t boek in e e n biblio­ theek kunnen r a a d p l e g e n . Als je met zijn tweehonderden voor e e n tentamen zit te studeren d a n werkt dat niet, m a a r wat ze d a n wel kurmen d o e n is e e n boek het volgend j a a r doorver­ kopen. Er zijn m a a r weinig boe­ ken die ieder j a a r e e n nieuwe druk beleven,"

Het is e e n bovengrens. De dis­ cussie moet ook niet op die ma­ nier gevoerd worden. Je m a g alles, zolang je er toestemming voor vraagt. Dus je kunt begin­ n e n met het v r a g e n v a n toe­ stemming.

Hef struikelblok in de ond e rhan­ delingen tuss e n de univ e rsit e i­ ten e n de KNUB was tot nog toe de omvang van de 'billijke ve r­ goeding' die bij ove rname mo e t worden be taald. De uitg e ev rij­ en wille n 2,5 ce nt, de univ e rsi­ teiten wille n daar administrati e ­ kosten vanaf tre kke n e n bie de n 1,75. "De prijs v a n e e n r e a d e r schat ik op 10 cent per p a g i n a . 2,5 cent kUnkt mij d a n niet als zo geweldig veel in d e oren."

Bij korte ge de e lte n ho e ft dat niet. "Het hoeft niet, m a a r er is niets op tegen om het wel te doen. Tenzij het te bewerkelijk wordt. Het Is d e v r a a g of je er op moet s t a a n dat je iets kunt overne­ men. Als boeken volledig geko­ pieerd kurmen worden, of e e n gedeelte ervan, e n d e verkoop Üjdt d a a r o n d e r , d a n gebeurt er eerst niets, m a a r op e e n g e g e ­ ven ogenblik wordt e e n b e ­ p a a l d boek niet uitgegeven." "De hoofdregel v a n d e auteurs­ wet is: als je iets wüt gebruiken, wordt er toestemming voor g e ­ v r a a g d . D a a r o p bestaat onder b e p a a l d e v o o r w a a r d e n e e n uit­ zondering, v a n w e g e het b e l a n g v a n bloemlezingen e n r e a d e r s .

De uitspraak eb tr e ft e e n lang gedeelte. Lange ge de e lte n mo­ gen volge ns de we t nooit zonde r toestemming word e n e ov e rg no­ men. Korte we l mits e r e e n billij­ ke ve rgoe ding wordt e b taald. Wanneer e r pre cie s sprake is van e e n lang ge de e lte staat nie t in de we t. "Nee, d e wetgever Is er niet dol op om zich vast te leggen op pagina's of aantallen woorden. Een cijfer zegt natuurlijk ook met zoveel. Je kunt e e n schrijver h e b b e n met e e n hele beknopte stijl, die in e e n boekje v a n vijftig pagina's e e n heel onderwerp behandelt, terwijl e e n a n d e r e schrijver heel wijdlopig is. M a a r in dit geval ging het om zoveel pasrina's dat n i e m a n d in rede­ lijkheid k a n betogen d a t d a t e e n klein gedeelte is." In dagvaarding aan de VU voor de bod e mproc e dur e e word n gekopieerde stukk e n eg e no md van de rtig, ve e rtig pagina's. D e KNUB ste lt cds norm 10.000 woorden, of twintig tot ez es n­ twintig pagina's. Moe t de gre ns wel zo sche rp worde n eg trok­ ken? Dat kan et n koste gaan van de aute ur, als e r bijvoor­

Johan de K oning

D a n moet je niet g a a n zeggen dot d e grenzen te strak getrok­ ken zijn. Ik vindt 10.000 woor­ d e n trouwens niet zo'n klein g e ­ deelte. Ik vindt d a t fors."

Mr. J.H. Spoor

Foto Kees K euch AVCA^U

Dan gaat de VU dus ook ove r de scheef? "Tussen d e universiteiten e n d e KNUB (KoninkUjke Nederlandse Uitgevers Bond, JdK ) is over d e norm g e p r a a t e n toen heeft d e KNUB gezegd: laten w e niet kin­ derachtig wezen. Zelf zou ik bij 'kort gedeelte' a a n minder den­ ken."

Conclusie v a n onderzoek a a n T w e n t s e TH

'Hoger onderwijs opnieuw laten bloeden onjuist' In de actuele discussie rond de invulling van de onderwij sbezuinigingen zouden politici zich meer moeten bedienen van echte argumenten en hun prioriteitsstelling duidelijk moeten on­ derbouwen. Met name in de richting van het wetenschappelijk onderwijs wordt de afgelo­ pen weken herhaaldelijk gedreigd met extra bezuinigingsmaatregelen, maar gezien de rela­ tief grote bedragen die het w.o. in de afgelopen jaren al heeft ingeleverd lijkt het geenszins rechtvaardig om deze onderwijssector opnieuw te laten bloeden. tussen '81 e n '85 met 13,6% .ter­ wijl d e uitgaven voor het weten­ schappelijk onderwijs in dezelf­ d e periode met 0,5% afnamen.

Tegelijkertijd n a m het a a n t a l studenten toe met 13,9% e n het a a n t a l leerlingen bij het basis­ e n voortgezet onderwijs af met

Het is voorste lbaar dat uitg e ev ­ rijen me t opze t dure , dikke boe ­ ken uitge ve n, waar stud ee nt n maar ee n kle in ge de e lte van nodig eh bb e n. "Dat is i n d e r d a a d voorstelbaar, m a a r ik denk dat het niet zou werken. We h e b b e n w a t d a t b e ­ treft e e n o p e n economie e n als uitgevers het te bont maken, d a n k a n e e n a n d e r e uitgever in het gat in markt stappen. Men k a n e e n gekwalificeerd auteur zoeken e n het boek tegen e e n a c c e p t a b e l e prijs uitbrengen.

Menno Oosting/UP 7,3% . De totale kosten per stu­ dent in het w.o. (inclusief perso­ neelslasten,materièle exploita­ tiekosten e n Investeringen, ex­ clusief onderzoek e n gezond­ heidszorg) zijn afgenomen met bijna 27%. In het basis­ e n voort­ gezet onderwijs d a a r e n t e g e n gingen d e kosten per leerling met 25% omhoog. De productiviteit v a n het weten­ schappelijk onderzoek groeide in dezelfde periode eveneens: het a a n t a l dissertaties n a m toe met 37% e n het a a n t a l publica­ ties (gerelateerd a a n e e n geste­ g e n a a n t a l onderzoeksmensja­ ren) met 10%. De uitgaven v a n

Maar administratie kost ge ld. "Daar staat niets over in d e wet. Stel dat d e administratie 2,5 cent zou kosten. Dan zou dezelf­ d e redenering ertoe lelden d a t d e universiteiten h e l e m a a l niet zouden h o e v e n te betalen. Ik k a n dot niet rijmen met w a t er In d e wet staat." Het is opvallend dat de unive rsi­ teiten in dit conflict we inig sup­ portershebben. U neemt he t ook niet voor ze op. "Ik n e e m het wel degelijk op voor d e mogelijkheid om r e a ­ ders te maken, m a a r niet v a n elke omvang. Ik h e b zelf met mijn studenten ook met e e n r e a ­ der gewerkt, met jurisprudentie, vonnissen e n arrestesten e n dergelijke." Zitten daar ook aut e ursr e cht e n op? "Nee, w a t d a t betreft h e b ik het heel gemakkelijk. M a a r er s t a a n ook w a t korte artikelen in. Daar­ voor h e b Ik d e auteurs om toe­ stemming gevraagd."

d e overheid ten b e h o e v e v a n wetenschappelijk onderzoek d a a l d e n (uitgedrukt als percen­ t a g e v a n het bruto nationaal in­ komen) echter met 15%, w a a r ­ door Nederland op dit gebied e e n forse w e e r s t a n d heeft ver­ geleken bij d e a n d e r e EG­lan­ den, w a a r gemiddeld 20% meer wordt uitgegeven a a n weten­ schappelijke onderzoeksactivi­ teiten. Jos K oelman over zijn onder­ zoek: "Zelf willen w e a a n d e re­ sultaten g e e n conclusies verbin­ d e n over eventuele verdere be­ zuinigingen. K euzes m a k e n is e e n z a a k v a n d e politiek. Onze bedoeling w a s meer om ons met het verzamelde feitenmateriaal in d e discussie te m e n g e n e n d e politici d a a r m e e te dwingen hun argumenten e n keuzes nu e e n s duidelijk te maken, w a n t dat ge­ beurt nog lang niet altijd." O p e e n in november door het Enschedese TH­onderzoeks­ centrum te organiseren discus­ sie over bezuinigingen e n d e a c ­ tuele poUtiek zullen toppolitici op het nieuw a a n g e d r a g e n feiten­ materiaal i n g a a n .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen