Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 539

CULTUUR United Street Artists stoten door naar commercie "Als je iets wilt bereiken in dit leven, moet je niet g a a n stude­ ren m a a r e e n eigen bedrijfje beginnen," zegt commercieel kunstenaar Thomas e T rmaat (18). S a m e n met d e negentien­ jarige Nie ls Me ulman runt Tho­ mas e e n decoratie­ en ontwerp­ studie in d e ruimste zin v a n het woord. Jarenlang m a a k t e n ze graffiti onder d e n a a m Unite d Street Artists. Vuilniswagens, trams, winkelcentra e n metro's dienden onder a n d e r e n als m e ­ dium. Aan d e muur v a n het kantoor­ pand ­ze delen d e studio met d e tweemansredactie v a n het m a ­ gazine Vormgever, plastisch weergegeven met d e woorden VRMGVR­ h a n g e n twee repro's van hun h a n d . O p é é n d a a r v a n staat e e n g e h a r n a s t e m a n die met e e n gepunte sloophamer een muur binnenstormt. O p d e ­ zelfde manier willen Thomas e n Niels doorstoten n a a r d e wereld van d e reclame­ e n fotobu­ reau's. De beide jonge Amsterdam­ mers h e b b e n definitief besloten snel rijk te worden. De tijd d a t ze met spuitbus ontwerpen in b e ­ drijfsruimtes, sportzalen en buurt­ en clubhuizen schiepen, willen ze achter zich laten. 'Tho­ mas: "Er is g e n kunst a a n om muurschilderingen te maken. Wij h e b b e n er fotomappen vol van."

Nu ze professioneel zijn, wil Thomas hun graffiti­verleden liefst zo snel mogelijk b e g r a v e n . Of beter geformuleerd: witwas­ sen e n schoonpoetsen om met e e n schone lei design­opdrach­ ten in d e wacht te slepen bij bedrijven w a a r het 'grote' geld zit. De graffiti w a a r ze landelijke bekendheid door kregen is ver­ leden tijd. Dat geldt t r o u w e n s ' ook voor d e zichtbare produkten uit die tijd, want het enige w a t nog overeind staat is e e n muur in Buitenveldert in d e buurt v a n d e Huizingalaan. "De rest kun je niet meer zien of je moet bereid zijn over drie muren en door di­ verse binnentuinen te kruipen."

Yuppie Ze doen zaken of willen zaken doen met grote concerns zoals d e Coca­cola compagnie e n d e bierfirma Bavaria. "Mijn i d e a a l is om op m'n dertigste binnen te zijn. Als a n d e r e n a a n hun car­ rière beginnen, h e b b e n wij h e m achter d e rug. Het woord yuppie wijst hij resoluut af. "Wij zijn b e ­ p a a l d g e e n yuppies. Als men­ sen yuppie roepen, lach ik ze h a r d uit e n zeg ik: 'sorry, m a a r ik h e b e e n uitkering en zelfs mijn uitkering steek ik in deze zaak. Per m a a n d houd ik e e n p a a r honderd gvilden over. Dat is voor yuppie­normen beslist on­ voldoende. Maar wie er behoef­

Onder toezicht Oosteuropese films zijn g e e n publiekstrekkers. Dat is jam­ mer. De bijna jaarlijks terug­ kerende Poolse en Hongaar­ se festivals laten zien d a t er in die l a n d e n n a a s t Andrzej Wajda e n Miklós Jancso nog a n d e r e regisseurs e n regis­ seuses werken, die ook prachtige füms maken. Het g a a t er niet om of d e oosteu­ ropese films beter zijn d a n die uit HoUywood of uit bij­ voorbeeld Frankrijk. Ze zijn gewoon e e n beetje anders. Waarin dit verschil ligt, is echter moeilijk a a n te geven. Misschien, misschien heeft het te m a k e n met het politiek systeem. K enmerkend voor veel films is d e a a n d a c h t voor d e verhoudmg tussen het individu e n d e collectie­ ve samenleving. De Tweede Wereldoorlog e n d e stalinis­ tische periodes zijn steeds terugkerende onderwerpen. Thema's als vriendschap en verraad spelen daarbij e e n belangrijke rol. Het vijfde ze ­ gel v a n Zoltan Fabri is e e n van d e mooiste voorbeel­ den: e e n m a n k a n het leven van a n d e r e n redden, door zijn vrienden te verraden. Opvallend is dat in e e n tijd van betrekkelijke vrijheid v a a k films vrijgegeven wor­ den die al jaren eerder g e ­ maakt zijn. Met a n d e r e woorden: eventuele censuur wordt meestal niet tijdens d e productie, m a a r via d e dis­ tributie toegepast. De Russi­ sche film Te ma v a n Gleb Panfüov, die dit j a a r in Ber­ lijn d e Gouden Beer won, dateert v a n 1979. Mogelijk dat met d e glasnost v a n

Gorbatsjov e e n nieuwe p e ­ riode v a n openheid in d e oosteuropese füm a a n ­ breekt. Laten w e het hopen, want met n a m e d e Tsjechi­ sche en, volgens d e laatste berichten, ook d e Joegoslavi­ sche film kunnen wel w a t armslag gebruiken. Rest me te weinig ruimte voor d e film die ik eigenlijk wilde bespreken. De Poolse regisseur Wieslaw Saniews­ ki m a a k t e Nadzor (Ond e r toezichtJORO in 1983. Van­ wege he t controve rsiële on­ derwerp, he t le ve n in e e jj Poolse vrouw ee ng vang e nis, was de film twe e jaarv e rbo­ den. Ee n vrouw, Klara, wordt tijde ns haar bruiloft gearresteerd w e eg ns frau­ de. Omdat ze we ige rt et eg n anderen te getuigen krijgt ze levenslang. Nadzor speelt zich bijna geheel in d e g e ­ vangenis af. De film laat zien hoe Klara e n h a a r m e ­ d e g e v a n g e n e n , m a a r ook de bewaaksters, binnen e e n onmenselijk systeem hun waardigheid proberen te b e ­ waren. Vriendschap e n ver­ r a a d zijn verschillende m a ­ nieren om te overleven. Dat laatste geldt natuurlijk voor talloze füms, denk m a a r a a n Westerns. De d i e p g a n g w a a r m e e d e problematiek is uitgewerkt, maakt Nadzor echter tot e e n typisch oost­ europese fUm. Zoals gezegd valt dat moeilijk uit te leg­ gen. K ijken dus m a a r .

(Dick Rood e nburg)

Nadzor draait w o e n s d a g 27 mei om 21 00 uur m Filmhuis Uilenstede, tel 5488076.

Geeja Oldenbeuving te a a n heeft om mensen in e e n kader te plaatsen, m a g mij yup­ pie noemen. Ik vind het prima, m a a r eigenlijk is het pure discri­ minatie." Voorlopig is het keihard werken. "Als ik per d a g vijf uur s l a a p is het veel," zegt hij. De telefoon rinkelt d a n ook tijdens het g e ­ sprek voortdurend. Niels verex­ cuseert zich. Hij k a n g e e n tijd vrijmaken. En Thomas zegt ook n a twintig minuten a a n d e slag te moeten. Mensen blijven bel­ len. Een handbalvereniging bij­ voorbeeld wil ter ere v a n h a a r zestigjarig b e s t a a n e e n muur­ schilderij. Of Thomas e n Niels dat doen? En hoeveel kost het? Tussen d e telefoontjes door zegt hij: "De k a n s dat w e deze op­ dracht uitvoeren is klein. We kunnen het werk gewoon niet a a n , m a a r w e v r a g e n verschrik­ kelijk veel geld, dus d a n vallen ze meestal vanzelf af. Een schil­ dering op e e n e t a l a g e bijvoor­ beeld kost ongeveer tweedui­ zend gulden." Thomas wijst op e e n zwart­wit foto w a a r o p e e n serie grijze b e ­ tonkolossen v a n tien hoog staan. "Wij h e b b e n opdracht gekregen wat 'kleur' te b r e n g e n in deze woonomgeving. Dat w e dat mogen d o e n ­en w e hopen deze opdracht in d e wacht te slepen­ geeft ons meer voldoe­ ning d a n tien muurschilderin­ g e n composeren. Die opdracht is e e n uitdaging. Het vereist heel veel denkwerk e n puzze­ len. Je moet alle theorieën over d e woonomgevingsregels n a ­ pluizen. Als w e deze opdracht succesvol uitvoeren h e b b e n w e iets w a t w e kunnen presenteren bij d e grote opdrachtgevers." Hij erkent volmondig d a t d e kant die ze nu o p g a a n , minder kunst is d a n w a t op a a n graffiti

0^-'<- '•'• '>^

-

. »#»,

«* f..^^

;-

,_

^ ^ H S ISw-*»

"i

'•is

4£l3*.s«iin!S g,j,gj_, .„ t W i l L ' u n S M i 1'wishes**» ri

*•! "flHHiiiir" 4*9

^HB«s«

^*tSs»

fflthV SBXSSii •'%• a «

jll^ra» ^f^^s^

. . . 4! ~i«<JM

^ s ^

is':?:^

i

'"je

i

•f

M Foto Bram d e Hollander

Niels Meulman e n Thomas Termaat (leunend in d e deuropening) v a n hun studio a a n het Rusland 9: "Wij willen er snel komen." op Amsterdamse muren staat. "Graffiti zou je misschien eerder als kunst kunnen omschrijven, d a n bijvoorbeeld deze uitnodi­ gingskaart." Hij wijst op d e uit­ vouwbare kaart die ze h e b b e n ontworpen voor h u n receptie op 29 april. Dat is e e n marmerkleu­ rige kaart w a a r i n in verschillen­ d e lettertypen g e w a g wordt ge­ maakt v a n d e openingsceremo­ nie. J

De beide jonge ondernemers geloven in d e combinatie geld verdienen e n mooie dingen m a ­ ken. We s t a a n bekend als d e beste graffiti­kunstenaars. Ie­ d e r e e n vanaf twaalf j a a r met enige interesse in grafitti kent d e United Street Artists. Wij zijn er als eersten m e e b e g o n n e n . Op e e n g e g e v e n moment kre­ gen w e telefoontjes uit heel het land. We m a a k t e n graffiti tegen betaling. Dat w a s ons zakende­ buut. Al h e b b e n w e g e e n diplo­ ma's of d e juiste vooropleiding.

we h e b b e n talent! En e e n g e ­ zonde dosis werklust." Een ondernemer zijn, betekent offers brengen. Voor Thomas betekent dit d a t e e n a v o n d voor d e tv h a n g e n er niet meer bij is. "En ik kijk g r a a g , " zegt hij. Zijn vriendin ziet hij alleen als hij 's avonds in b e d rolt e n er 's och­ tends in even r a d tempo weer uitrolt. Je sociale contacten k a n je niet onderhouden," vertelt hij. "Ik voel m e a n d e r s d a n mijn leeftijdgenoten. Wat dat betreft h e b Uc g e e n n o r m a a l leven. Vroeger keek ik ook tegen men­ sen die altijd werkten a a n als work­alcoholics m a a r als je a a n d e w e g wilt timmeren met e e n eigen bedrijfje, kom je er snel­ g e n o e g achter dat e e n honderd procent inzet vereist is. Anders kom je er niet. Of...heel lang­ z a a m en wij willen er snel ko­ men. Dus zijn w e bereid er h a r d voor te werken."

Het tegendeel v a n Jozef van den Berg In zijn nieuwe voorstelling. De pleisterplaats, toont Jozef v a n d e n Berg het publiek drie nieuwe aanwinsten: e e n p a a r zwarte lakschoe­ nen, e e n gammel autootje e n e e n meisje v a n vlees en bloed. De lakschoenen, die scherp contrasteren met Van d e n Bergs sjofele outfit, g e v e n a a n d a t het goed met hem gaat. Het succes lacht hem toe nu hij met zijn vori­ g e voorstelling. De ge lie f­ den, op t.v. is geweest e n hij internationale triomfen heeft gevierd. Het autootje heeft hij, zegt hij in d e voorstel­ ling, gekocht omdat hij niet langer zelf zijn koffer met p o p p e n wU d r a g e n . De op­ merking over zijn t.v.­optre­ den die hij het meest heeft gehoord is namelijk d a t hij zo zweet e n d a t wü hij voort­ a a n voorkomen. In het autootje is hij nu op w e g n a a r d e top. O n d e r w e g strandt hij bij e e n pleister­ plaats w a a r hij d e belang­ rijkste v a n d e drie a a n w i n s ­

ten ontmoet, Marie Claire Stambac. Tot n o g toe stond Josef v a n d e n Berg altijd al­ leen met zijn poppen, die hij zijn familie noemt, op het podium. De e n e keer d a t hij d e poppen thuis liet misluk­ te. Nu ruimen zij tijdens d e voorstelling het veld voor het meisje v a n vlees e n bloed. In De geliefden bloei­ d e d e liefde op tussen twee v a n d e poppen. Mevrouw d e Heks en Meneer d e Ko­ ning. Nu is het tijd voor e e n liefde tussen twee mensen, m a a r het kost Van d e n Berg d e nodige moeite om zijn fa­ milie in d e steek te laten. In d e voostelling doet hij er alles a a n om te laten zien dat d e poppen verlengstuk­ ken v a n hemzelf zijn. In Ma­ rie Claire zou Van der Berg nu e e n echte tegenspeelster h e b b e n gevonden. Opval­ lend is d a t beider verschij­ ningen nogal v a n elkaar verschillen. Van d e n Berg zelf probeert er lullig uit te zien, maakt plompe b e w e ­

gingen e n heeft e e n grote mond. Zijn tegenspeelster is knap, ze beweegt zich ui­ terst gecontroleerd e n is als ideale vrouw bereid h a a r mond te houden. Ze danst e n speelt gevoelige stukjes o p accordeon e n piano, ter­ wijl Van d e n Berg tijdens d e beste momenten v a n d e voorstelling nog steeds met zijn familie bezig is. Al met al is ze meer zijn et eg nd ee l d a n zijn et eg nsp ee lst e r. De stemming v a n De ple is­ terplaats wordt meer be­ p a a l d door het afscheid v a n d e familie v a n Van d e n Berg d a n door d e kennismaking met zijn nieuwe liefde. "Mor­ g e n is er weer e e n dag," zegt Van d e n Berg o p e e n g e g e v e n moment tegen Me­ vrouw d e Heks. "Ja, m a a r ook e e n minder," luidt het antwoord.

(Johan de

Koning)

Jozef v a n d e n Berg e n Marie Claire \a.Tnhac, De pleisterplaats Stads­ schouwburg, 29 e n 30 mei

Dl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen