Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 349

13 FEBRUARI 1987

stelfer diplomatenopleiding

apent genomen besluiten al omdat het je taak is' lijk over die a a n d e opleiding mogen beginnen. Er wordt v a n je als toekomstig diplomaat ver­ wacht dat je een s c h a a p met vijf poten bent, dat je je principes laat voor wat ze zijn en dat je niet met d e dochter v a n Sacharov trouwt. Maar in dat geval m a a k je zeker e e n kans, aldus e e n voorlichter v a n het ministerie.

Ally Smid stoelen of b a n k e n gestoken. M a a r het beeld dat ze v a n mij schetsten klopte wel aardig, ik kon me d a a r redelijk in herken­ nen." Iets a n d e r s is welke mensen vol­ g e n s Benschop dit werk zouden moeten doen. "Ik vind dat er ge­ middeld genomen vrij kleurloze m e n s e n worden a a n g e n o m e n , die niet creatief e n initiatiefvol e n vooral volgzaam zijn. Kort­ om, flexibel in negatieve zin. M a a r volgens mij geldt dat voor d e diplomatieke dienst in het al­ gemeen." Benschop geeft toe d a t er d e laatste jaren wel e e n a a n t a l belangrijke verbeterin­ g e n zijn a a n g e b r a c h t : "Er wor­ d e n meer vrouwen a a n g e n o ­ men, en je hoeft niet per definitie v a n adel zijn om er tussen te komen. Het g a a t echt om wat je zelf gepresteerd hebt, m a a r het valt niet te ontkennen dat ze m e n s e n zoeken met een be­ p a a l d karakter dat bij h e n past, het moet onderling klikken, dat is het belangrijkste. En dat blijft in d e loop der jaren hetzelfde". Dick Benschop is nu werkzaam als fractiemedewerker v a n d e PvdA in d e Tweede Kamer. Hij kijkt niet met negatieve gevoe­ lens terug op zijn selectieproce­ dure: hij accepteerde dat hij ge­ woon niet postte binnen het di­ plomatieke wereldje.

Andere keus

ram de Hollander

moeten worden. Ik zou het dus doen, want ik ben één v a n die ambtenaren. Maar het is n a ­ tuurlijk e e n hele moeilijke post. De a m b a s s a d e moet voortdu­ rend v a n d e Nederlandse rege­ ring vertellen dat d e Zuidafri­ k a a n s e regering zich moet ge­ dragen. En v a n d e Zuidafri­ kaanse regering moeten ze overbrengen dat Nederland zich niet zo paternalistisch op moet stellen." Hoe lijkt je Moskou? "Die post heeft niet mijn voor­ keur. Het leven in O ost­Europa lijkt me niet leuk. Ik vind het belangrijk om contact te h e b b e n met d e plaatselijke bevolking en vrij door d e stad te kunnen lo­ pen. Ik wordt altijd e e n beetje depressief v a n die landen. Maar d e k a n s bestaat dat ik in Praag of Moskou geplaatst wordt."

Karakter In het n a j a a r v a n 1984 d e e d Dick Ben schop, als afgestu­ deerd historicus, m e e a a n d e se­ lectie. Bij d e laatste beoordeling

viel hij echter af. Hij w a s niet i e m a n d die zijn hele studie er op ingesteld h a d e n er al lang v a n te voren m e e bezig w a s . Van enige aarzeling w a s bij h e m al sprake. Uit het gesprek dat hij n a afloop h a d met het hoofd v a n d e selectiecommissie en d e psy­ choloog v a n d e Rijks Psycholo­ gische Dienst w e r d e n hem d e motieven v a n zijn afwijzing dui­ delijk. Benschop: "Ik scoorde heel g o e d op intelligentie,­ en presta­ tietesten, m a a r minder o p d e in h u n ogen vereiste karakterolo­ gische eigenschappen. Zoals bijvoorbeeld flexibiliteit, dat is hun toverwoord. Ik bleek te uit­ gesproken, m a a r dat kun je op verschillende manieren inter­ preteren. Ze schatten mij wel in als een kritisch figuur. Ik b e n op d e VU aktief geweest in d e stu­ dentenvakbond (als voorzitter v a n d e SRVU,red.). Het a p p a ­ r a a t is natuurlijk conservatiever d a n gemiddeld Nederland. Een conservatief iemand vindt e e n links iemand ook minder flexibel d a n iemand met vergelijkbare politieke opvattingen. Ik h e b mijn duidelijk ontwikkelde poli­ tieke opvattingen ook niet onder

Een coUega v a n Benschop, Henk Heüegers, doorUep in de­ zelfde periode d e selectieproce­ d u r e met meer succes. Tegelijk met zijn toetreden tot d e oplei­ ding werd hij echter a a n g e n o ­ m e n als fractiemedewerker Bin­ n e n l a n d s e Zaken v a n d e PvdA. Die keus viel in het voordeel uit v a n d e laatste betrekking. Hei­ legers: "Daarin speelde m e e dat ik d e voorlichting voor a a n k o ­ m e n d e diplomaten en hun gezin niet voldoende vond. Alles is toegespitst op d e betreffende soUicitant e n d e ingrijpende consequenties die het voor mijn vrouw e n kind zou h e b b e n speelt volstrekt g e e n rol in het geheel. Er wordt wel v a n d e echtgenote verwacht dat zij in d e dienst e e n rol vervult, m a a r het ontbrak in die tijd a a n n a d e ­ r e voorlichting." Tot zijn verba­ zing bleek er e e n half j a a r later e e n Werkgroep Vrouwen Bui­ tenlandse Dienst te zijn opge­ richt. Voor d e toekomstige part­ ners is er nu dus wel het e e n e n a n d e r bespreekbaar. Maar een probleem blijft het. Dat blijkt wel uit het v e r h a a l v a n ]os Von holf ("geen familie v a n die e n e meneer"), die binnen­ kort het zwervend b e s t a a n v a n h a a r vriend Arjen uit den Boo­ gaard g a a t meebeleven. Bei­ d e n studeerden ze Slavistiek. De e e n met bijvak Pools, d e a n ­ d e r Tsjechisch. Arjen loopt mo­ menteel stage op d e a m b a s s a ­ d e in Rome, als onderdeel v a n zijn opleiding. Zijn vriendin is nu a l druk bezig baantjes te verga­ ren om zich op d e buitenlandse posten te kunnen vermaken. Ze doet veel a a n vertaalwerk e n organiseert reizen. Jos: "Ik wü in ieder geval bezig­ h e d e n hebben. Niets doen lijkt m e e e n ramp. Vooral n a a s t ie­ m a n d die over zijn oren in het

werk zit. Ik vind het op zich heel leuk om met hem m e e te g a a n , m a a r het is natuurlijk een w e ­ reld, e e n cultuur, w a a r je voor kiest. Ik denk dat ik er ook nog wel eens e e n stuk over schrijf. Ik v e r b a a s m e er heel e r g over d a t a l die a n d e r e d a m e s (partners v a n d e diplomaten in spé) dat zo m a a r over zich h e e n laten ko­ men. Je bent niet verplicht om m e e te doen a a n al die borrels e n recepties, m a a r d a n betekent het dat je je h e l e m a a l moet ont­ trekken. Je m a g niet tijdens e e n diner zo m a a r weglopen omdat je er g e e n zin meer in hebt." Zelf heeft ze g e e n ambities om zich voor d e selectieprocedure o p te geven: "Ik b e n niet zo eh­ ...diplomatiek, zal ik m a a r zeg­ g e n . Ik zou vreselijk k w a a d wor­ d e n over dingen die me niet zouden bevallen. Ik h e b mezelf bij voorbaat m a a r vast uitgese­ lecteerd."

Manier De politicologe Nicky Simoon s is t w e e j a a r geleden n a d e t w e e d e

ronde gesprekken in d e selec­ tieprocedure afgevallen. "Je moet je tijdens zulke gesprek­ ken al als e e n diplomaat opstel­ len. Het g a a t niét zozeer om d e inhoud v a n je antwoorden, als­ v^el om d e manier w a a r o p je antwoordt. Ik gaf duidelijk te scherpe antwoorden en inter­ rumpeerde mijn ondervrager bovendien e e n p a a r keer. Ik be­ gon op e e n g e g e v e n moment mijn politieke ideeh te ventile­ ren, toen hij me ging uiüokken, m a a r dat pakte niet goed uit. Jouw mening doet niet ter zake. het g a a t om d e opvattingen v a n d e Nederlandse regering." De kritiek die ze op d e selectiepro­ cedure heeft is vooral gericht op d e mirümumleeftijd die door het Bureau gesteld wordt. Die is vol­ g e n s h a a r te l a a g . Voor d e kan­ didaten geldt dat vrouwen bij d e a a n v a n g v a n d e opleiding 22 en m a n n e n 23 j a a r moeten zijn. Nicky: "Ik vind dat er e e n minimumleeftijd v a n zo'n 25 j a a r zou moeten gelden. Als je net afgestudeerd bent en niet veel hebt rondgekeken zijn je k a n s e n vrij klein."

Persoonlijke a a n p a k in onderzoeksbeleid gewenst, vindt Deetman Universiteiten h e b b e n tot dus­ ver nog weinig belangstelling getoond voor personeels­selec­ tie, als instrument voor het on­ derzoeksbeleid. En d a a r o m ziet minister drs. W.J. Deetman er voorlopig weinig in, het pro­ g r a m m a v a n Akademie­onder­ zoekers ('Beiaard­feUows') bij d e universiteiten zelf onder te brengen. Dat bleek vorige week toen d e minister in Amsterdam d e eerste lichting Akademie­on­ derzoekers toesprak. Volgens Deetman h e b b e n d e universiteiten d e neiging d e on­ derzoekers af te stemmen op d e a a r d v a n het onderzoek, en niet omgekeerd. "Als in e e n adver­ tentie e e n aio gezocht wordt voor onderzoek n a a r het voor­ komen v a n e e n b e p a a l d woord­ j e in e e n b e p a a l d type bijzin in e e n b e p a a l d e taal in een be­ p a a l d e eeuw, d a n sluit dat veel personen bij voorbaat uit die e e n a n d e r verschijnsel in e e n a n d e r e taal misschien veel be­ ter kunnen onderzoeken", zei hij. Zo'n g a n g v a n zaken geeft onvoldoende kwaliteits­garan­ ties, e n d a a r o m acht d e minister d e aan^vToUende maatregel ­ se­ lectie door d e KNAW ­ noodza­ kelijk. Hij nodigde d e universiteiten d a n ook uit, om meer op d e per­ soon v a n d e onderzoeker ge­ richte onderzoeksprogramma's o p te starten ­ e n denkt daarbij a a n persoonlijke leerstoelen. Evenmin ­wil Deetman d e Aka­ demie­onderzoekers overheve­ len n a a r ZWO . ZWO kent sinds drie j a a r zijn Huygens­pro­ g r a m m a , e n Deetman zou niet wülen dat d e twee progranmia's complementair zouden worden. Ze moeten wedijveren en, elk met eigen criteria, d e beste on­ derzoekers selecteren. De toespraak v a n Deetman vormt een uitgebreidere argu­ mentatie tegen e e n voorstel dat d e universiteiten hem begin de­ cember deden. In het kader v a n d e ontbureaucratisering h a d ­ d e n die (onder meer) voorge­ steld, d e Akademie­feUows of­ vrel n a a r ZWO , ofwel n a a r d e instellingen zelf over te hevelen. In d e WO ­kamer begin vorige w e e k w e e s d e minister dat af, m a a r zonder argumentatie. Nu

echter g r e e p Deetman n a a r Von Humboldt (de 19de eeuwse grondlegger v a n het Duitse uni­ versitaire systeem) om d e d e centralisatie die d e universitei­ ten voorstelden, af te wijzen: "Wetenschappelijke organisa­ ties zijn omhulsels, die voor d e w^etenschap schadelijk, m a a r in d e praktijk onvermijdelijk zijn. Wat m e n hogere wetenschap­ pelijke instellingen noemt is, af­ gezien v a n alle bestuurlijke structuren, niets a n d e r s d a n het intellectuele leven v a n d e men­ s e n , die door d e vrijstelling v a n practische verplichtingen e n in­ nerlijke d r a n g tot w e t e n s c h a p e n onderzoek g e d r e v e n wor­ den." Van e e n eerste lichting v a n 52 excellente toponderzoekers, die door minister Deetman bij d e Koninklijke Nederlandse Aca­ demie v a n Wetenschappen (KNAW) zijn ge'mstaUeerd, wor­ d e n er drie bij d e VU a a n g e ­ steld. Het zijn dr.F. Berkenbosch e n dr.G.J. Peters (geneeskunde), e n dr.W. Ravenek (scheikunde). De in totaal 46 m a n n e n e n zes vrouwen zijn d e eersten uit e e n groep v a n 300 onderzoekers, die d e komende vijf j a a r via d e KNAW aangesteld zullen wor­ d e n om fuU­time a a n hun eigen onderzoek te kunnen werken. Volgens het d a g b l a d Trouw, dat zegt zich te b a s e r e n op 'welin­ gelichte kringen op het ministe­ rie', heeft d e VU het a a n zichzelf te d a n k e n dat ze zo wein ig to­ ponderzoekers heeft binnenge­ h a a l d . De VU zou niet d e beste onderzoekers h e b b e n voorge­ d r a g e n , m a a r d e g e n e n die fi­ nanciële ondersteuning behoe­ ven. Drs.J. van Domtn ele v a n het b u r e a u planning, onderwijs e n onderzoek v a n d e VU is ver­ b a a s d over die bewering. "Ik k a n d e achtergrond v a n dat ge­ rucht niet goed plaatsen. We h e b b e n gewoon d e voorsteUen voor d e procedure v a n d e Aca­ demie opgevolgd. We h e b b e n d e faculteiten uitgenodigd d e b e s t e voorsteUen in te dienen, e n d a a r h e b b e n w^ij vervolgens w e e r d e beste uitgekozen", al­ dus Van Dommele.

(Esther Hagema n , Gerard van Schaik)

ü

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen