Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 585

26 JUNI 1987

Vrouwen en bezuinigingen:

vvoor r\rel

Höweler: 'Het is ook uit ergenis' Marijke Höweler heeft in h a a r werk in het verleden duidelijk kond g e d a a n v a n h a a r scep­ sis ten aanzien v a n d e univer­ sitaire wereld. I n h a a r trilogie Van geluk gesproken, Bij ons schijnt de zon e n Ernesto ne­ men wij kennis v a n het wel e n w e e v a n Rosa e n Leo, e e n duo dat het dagelijks brood ver­ g a a r t in het bekrompen we­ reldje v a n e e n Nederlandse universiteit. Vooral d e klein­ geestigheid v a n d e intelligen­ tia wordt door d e schrijfster breed uitgemeten. Zaken als d e vergadercultuur, d e 'sek­ senstrijd' e n d e bezuinigings­ w o e d e komen in h a a r boeken uitgebreid a a n bod. Marijke Höweler werkte tot voor anderhalf j a a r zelf als psycholoog a a n d e Vrije Uni­ versiteit in Amsterdam, dus d e v r a a g ligt voor d e h a n d of ze h a a r eigen ervaringen in d e trilogie verwerkt heeft. Höwe­ ler: "Zoals het er nu staat, is het niet autobiografisch. M a a r het is wel zo dat ik stukjes v a n mensen e n situaties bij elkaar g e r a a p t e n gebruikt heb. Dat w a s leuk toen ik het eerste boek a a n het schrijven w a s : iedereen w a s b a n g dat­ie erin zou voorkomen. Toen het uit kwam, vonden ze het eigenlijk jammer dat ze zich er niet ex­ pliciet in herkenden." Höweler schrijft h a a r irritaties over toestanden a a n d e uni­ versiteit e n rond d e bezuini­ gingen v a n zich af. "I k zat d a a r d a g in d a g uit in, ik z a g niks a n d e r s d a n die universi­ teit. I k e r g e r d e me a a n het ambtelijke gezeur, a a n d e vliegenaf vangerij. O p het laatst h a d ik het gevoel dat er tien j a a r wetenschappelijk medewerkster bij d e psycho­ loog Van der Loo. Behalve dat ook in dit boek d e sociale wetenschappers er weinig florrissant op staan, schetst Höweler e e n treurig beeld v a n d e positie v a n vrouwen e n vrouwenstudies a a n d e v a d e r l a n d s e universiteiten. En p a s s a n t neemt ze boven­ dien d e vorige bezuinigings­ ronde v a n minister Deetman op d e hak.

telt over de wetenschap. Daarbij moet ik haar gewezen hebben op het nut van dingen die je doet. I k weet het nog zo goed omdat ik haar aardig vond. En onaanraakbaar. I k was toen even in de veertig. Het was de eerste keer dat ik tegenover een jonge studente zat, en begreep dat zij niet voor mij bestemd was. Het is niet zo dat ik altijd maar achter de meiden aanzat. Maar toen ik met haar praatte, zag ik voor het eerst hoe onover­ brugbaar de afstand was.'

Vier j a a r geleden publiceer­ d e Marijke Höweler h a a r ro­ m a n Bi; ons schijnt de zon als tweede deel v a n e e n trilogie. Hoewel d e tragedie zich niet beperkt tot d e b e n a u w d e muren v a n d e universiteit, kan hier voor het eerst sinds Hermans weer gesproken worden v a n e e n academi­ sche satire. Höweler be­ schrijft d e wetenschappelike carrière v a n Rosa, al ruim

'Waar ik het eens met je over hebben wüde' zei van der Loo, 'je weet dat er nog wat geld los komt voor vrouwenstudies?' 'Ja', zei Rosa geschrokken, 'maar ik deed aan psychologie en niet aan politiek.' 'Niet zo haastig oordelen', vond van der loo die achter iedere feministe tot op heden penisnijd vermoed had,'je moet het zo zien: Jouw carrièrie hier staat, hoe zal ik het zeggen, een beetje op een dood spoor. Tenzij je pro­ moveert natuurlijk.' 'Ben ik niet al neurotisch ge­ noeg?' vroeg Rosa angstig. 'Goed', zei van der Loo, 'ter zake. Ik hoorde jouw naam noemen.' 'Oh nee', zei Roos, die daar slechte ervaringen mee had op­ gedaan. 'Nee rustig nou', zei van der Loo,genietend van de opwin­ ding die hij veroorzaakt had. 'I k hoorde jouw naam noemen in verband met de nieuwe vak­ groep.' 'Vrouwenstudies?' vroeg Roos ontsteld. 'En wel als voorzitter.' Van der Loo likte zijn lippen erbij af. 'Voorzitster, bedoel ik,' verbeter­ de hij zich. 'Om precies te zijn.' 'Hoogleraar?' Roos' stem piepte een beetje eigenaardig en ze schraapte haar keel in de hoop dat 't minder zou worden. 'Kan niet', riep ze triomfantelijk. 'Hoezo niet?' vroeg van der Loo.

Mieke Zijlmans/UP

Foto AVC/VU meer politiek d a n w e t e n s c h a p b e d r e v e n werd. Heel getalen­ teerde m e n s e n kregen g e e n kans, omdat ze niet goed kon­ d e n praten, of politiek niet zo handig waren." "Toen die grote bezuinigingen er a a n zaten te komen dacht ik: mooi, d a n wordt er eindelijk schoon schip g e m a a k t e n vliegt iedereen die niks doet eruit. Maar toen het zover w a s gingen juist al die lui als d e donder in d e verdelingscom­ missies zitten, om voor hun ei­ g e n hachje te zorgen. Kostte het toch d e g o e d e mensen d e kop e n v e r a n d e r d e er weer niks." De verhoudingen zijn op veel universiteiten te veel vertroe­ beld: d e uiterste consequentie v a n d e democratisering is dat m e n s e n elkaar moeten ont­ slaan. Dat g a a t niet altijd e v e n netjes. Soms worden gewoon hele vakgroepen opgeheven: 'Niet gepromoveerd!', Roos.

kraaide

Uiteindelijk bezwijkt Roos toch onder d e druk v a n h a a r collega's. Vriend Leo vertelt het nieuws a a n zijn moeder: 'Rosa wordt hoogleraar', zei Leo. 'Wat zeg je?' vroeg moeder. En op Rosa's afwerende gebaar zwakte Leo wat af: 'Rosa is ge­ vraagd om hoogleraar te wor­ den.' 'Kind, hoogleraar, wat enig, hoe kan dat zo, waarin, wat deed je ook alweer precies?' 'Vrouwen­ studies', zei Roos, 'Wat zegt Roos?' 'Psychologie van de vrouw, moeder' zei Leo. 'Oh', vond moeder, 'wat is dat?' 'Geen idee', ze Roos "Zoiets als de oude Buijenten­ dijk?' vroeg moeder ongelovig. 'Zoiets ja', zei Leo opgelucht. 'Dat begrijp ik nou niet', zei moe­ der, 'hoe kunnen ze daar nou een vrouw voor vragen, ze zijn ook helemaal mal tegenwoor­ dig.' De laatste scene in het boek beschrijft Rosa's noodlottige oratie als hoogleraar vrou­ wenstudies. Onze universiteit zou gebaat zijn bij nieuwsgierigheid, bij ver­ wondering en niet te vergeten bij bewondering. Een religieuze verwondering zelfs, omtrent de materie, de kuituur en onszelf. Wellicht lijkt u dit een typisch vrouwelijke wetenschapsopvat­ ting. Het is die van Einstein. Is onze universiteit een optimale omgeving om deze emoties te la­ ten floreren? I n veel opzichten is het antwoord nee. Het is een grove organisatie, daarom log en konservatief. Hoe vreemd het ook klinken mag, gedemokrati­ seerd konservatisme is vele ma­ len konservatiever dan hiërar­ chisch gestruktureerd konserva­

d a n b e n je ze allemaal tegelijk kwijt, zonder al te veel indivi­ dueel protest." Gezien d e a a n d a c h t daarvoor in h a a r werk, is Höweler wei­ nig gecharmeerd v a n d e m a ­ nier w a a r o p universiteiten met vrouwen om g a a n . "Bij psy­ chologie zitten veel meer vrou­ welijke d a n mannelijke stu­ denten. Er zijn v a a k vrouwen bij die echt zeer getalenteerd zijn. Als je d a n bedenkt dat er bij klinische psychologie twee vrouwen werken tegenover tien mannen, dat ze twee m a n ­ nelijke hoogleraren hebben, d a n klopt er toch echt iets niet. Ik b e n ertegen vrouwen voor te trekken bij vacatures, m a a r je m a a k t mij niet wijs d a t er nooit goeie vrouwen tussen zit­ ten, hoewel ik wel weet dat er minder meiden d a n m a n n e n solliciteren." De situatie bij vrouwenstudies is volgens Höweler vrijwel identiek a a n h a a r beschrij­ ving in Bij ons schijnt de zon. "De truc die ze d a a r m e e uitge­ h a a l d hebben, is heel grof. Die vakgroep is eerst min of meer uit d e grond gestampt, omdat ze d a a r m e e goodwiÜ en geld konden krijgen, hoewel d e VU helemaal niet zo happig w a s op vrouwenstudies. Maar zo g a u w er bezuinigd moest wor­ den, w a s het d e eerste club die weer opgedoekt werd. I k ge­ loof dat ze op het moment nog wel iemand h e b b e n die erin gespecialiseerd is, m a a r d e vakgroep bestaat in elk geval niet meer."

tisme. En toch meen ik dat er een uitweg is.(...) Ik wil ervoor pleiten de talentvol­ le enkleing en onder onze stu­ denten op te sporen en hen in staat te stellen hun gaven te ont­ wikkelen met alle ons ten dienst staande middelen. En dat zijn er vele als wij ze niet verspillen aan vele. (...) 'Elitair gelul', zo klonk het nu ook voor Rosa duidelijk hoorbaar uit de zaal en het boegeroep nam hand over hand toe. Er werd ge­ scandeerd geklapt: 'Queen bee. Queen bee. Queen bee!' De genodigden op de eerste rij bogen zich naar elkaar toe om zich in het tumult verstaanbaar te maken. 'God bewaar me' zei Leo, die ongelukkigerwijs naast van der Loo terecht was gekomen, 'dat gaat fout!' 'Maak je geen zorgen', fluisterde van der Loo.'I n september is hel afgelopen.' 'Wat zeg je?' vroeg Leo. 'De vakgroep wordt opgeheven' zei van der Loo. 'Het was de enige oplossing.' 'Waarvoor?', vroeg Leo. 'Personeelsafvloeiing', zei van der Loo, 'Het spijt me voor Rosa. Ik had geen keuze.' 'Jij godevergeten knutselaar', riep Leo en zijn hart vloeide over van liefde voor Rosa.

De citaten op deze pagina zijn afkomstig uit de volgende boeken: Battus: 'De encyclopedie". Querido, 1978. Errit Petersma: 'Stukjes van de wereld'. Bert Bakker,1980. Marja Brouwers:'De feniks'. Bezige Bij, 1985. Jaap Boerdam, 'Het graf van Pareto'. Nijgh Van Ditmar, 1984. Ad van Iterson: 'Het geheim van de dich­ ter'. Veen,1986. Hans ter Mors: 'De dealer en de organist'. Bezige Bij, 1982. Willem Otterspeer: 'Zo'n vreemde drang van binnen'. Agathon, 1985. Rudolf Geel: 'De vrouwenbron'. Arbei­ derspers, 1985. Marijke Höweler: 'Bij ons schijnt de zon'. Arbeiderspers, 1983.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen