Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 287

16 JANUARI 1987 Drs.J. Wallage, onderwijsspeci­ alist v a n d e PvdA en e e n v a n d e sprekers, vond d a t d e bètafacul­ teiten, ook onder d e recente SKG­operatie, redelijk ge­ s p a a r d w a r e n gebleven. Maar om d e rek in het universitaire weefsel te houden h a d hij er vrede m e e d a t d e universiteiten intensiever met bedrijven g a a n samenwerken. "Contractrese­ arch geeft lucht a a n d e universi­ teiten. Er zijn echter wel gren­ zen: d e fundamentele research moet g e h a n d h a a f d blijven. De vrijheid v a n onderzoek m a g niet in het geding komen ("Einstein w a s met e e n sponsor ook niet tot dezelfde resultaten gekomen."). Als hoogleraren straks alleen nog m a a r fungeren als fundr ai­ sers, in plaats v a n gekwalifi­ ceerde onderzoekers, is d e dood in d e pot." Wallage toonde zich net als d e meeste a n d e r e sprekers tegen­ stander v a n het z o g e n a a m d e bolwerkprincipe oftewel d e cen­ ters of excellence, waarbij het toponderzoek wordt afgeschei­ den v a n d e rest v a n het facultai­ re werk. "Onderzoek e n onder­ wijs mogen niet gescheiden worden. Dat is e e n te groot risi­ co voor het hele universitaire bestel en zal e e n hiërarchise­ ring v a n d e universiteiten tot ge­ volg hebben." In tegenstelling tot d e bolwerkcentra kunnen d e expertisecenters zich in e e n gro­ te belangstelling verheugen. Deze centers, die g e b a s e e r d zijn op het netwerkprincipe, lei­ den tot beter e n hechter georga­ niseerde subfaculteiten waarbij samenwerking en taakverde­ ling troef zijn. Onnodige ver­ dubbeling v a n b e p a a l d e speci­ alismen wordt hierdoor verme­ den, en het apparatuurverbruik wordt beter gecoördineerd.

Conclusie minisymposium over toekomst chemici

Chemisch Nederland moet af van polderland­image Hoe ziet d e toekomst v a n d e universitaire che­ mie eruit nu d e Ijezuinigingen e n d e druk v a n het bedrijfsleven d e positie v a n het fundamen­ tele onderzoek in g e v a a r brengt? In ieder geval moet chemisch Nederland eerst m a a r e e n s af v a n zijn polderland­image. Een aanmerkelijke grotere mobiliteit v a n chemische wetenschap­ pers is e e n eerste vereiste, vooral in d e vorm v a n researchuitwisseling met het buitenland. Dat w a s e e n v a n conclusies op het minisympo­ sium 'Beter met minder?', georganiseerd door d e Commissie J onge Leden v a n d e Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging (KNCV) vorige week in Amsterdam.

AHy Smid in NRC­Handelsblad. Een a d ­ vertentie om d e provincie Gro­ ningen te promoten. Sinds 1981 werkt het Transferpunt v a n deze universiteit in meer d a n 1500 projecten s a m e n met het Nederlands bedrijfsleven e n non­profitorganisaües. Ook is er e e n Sciencepark a a n verbon­ d e n voor d e commercialisering v a n spin offs. AUes n a a r J a p a n s model: innovatie op basis v a n kennis, aldus d e advertentie. Prof.dr.B. Witholtvan.de Acade­ mie Commissie voor d e KNAW, die ook doceerde in d e Verenig­

Minder niet beter Prof.dr.B.Zwanenburg, voorzit­ ter v a n d e stichting Scheikundig Onderzoek Nederland (SON, onderafdeling v a n het ZWO) maakte duidelijk dat 'minder' zeker niet 'beter' betekent. O p de benodigde a p p a r a t u u r m a g niet bezuinigd worden, aldus Zwanenburg. "Een NMR­appa­ raat en e e n scanner behoren toch tot d e basisvoorziening v a n een chemische onderzoeksin­ stelling. Als het overheidsbeleid ongewijzigd blijft wat dit betreft betekent dat dat w e d e huidige apparatuur p a s over 25 j a a r kunnen afschrijven. Is d e SON roepende in e e n polderland­ schap?," vroeg hij zich af.

De twee senatoren willen nu van Deelman weten wat hij met die aanbevelingen denkt te doen. Zij achten het v a n b e l a n g "onder d e vanzelfsprekende er­ kenning v a n d e autonomie v a n de instellingen a a n d a c h t te b e ­ steden a a n d e problemen v a n de universitaire collecties, het grote en rijke materiele archief van d e Nederlandse weten­ schapsbeoefening e n d e Neder­ landse cultuurhistorie." De bedreiging v a n universitaire verzamelingen is tegenwoordig niet meer e e n gevolg v a n louter wanbeheer, het overlijden v a n hoogleraren e n dergelijke. De gevaren ontstaan nu als gevolg van d e sluitingen in het kader van de TVC­ e n krimpoperaties, waarbij d e gevolgen voor d e collecties geheel over het hoofd zijn gezien. Volgens het onderzoek v a n d e Monumentenraad zijn tien col­ lecties of delen d a a r v a n zo waardevol, m a a r tevens zo be­ dreigd, dat d e rijksoverheid d e verantwoordelijkheid daarvoor moet overnemen. "Vanwege

Folo Bram d e Hollander

O p het gebied v a n onderzoek valt Nederland in het a l g e m e e n duidelijk uit d e boot. Volgens cij­ fers v a n d e OESO beslaat het Nederlandse Research e n De­ velopmentpercentage slechts 1 % v a n het totaal a a n chemisch onderzoek dat er g e d a a n wordt. "Al die ATV­dagen e n vakanties zijn niet te rijmen met goed on­ derzoek. Weet u dat e e n J apan­ s e promovendus d a g e n maakt v a n 10 uur, w a t op jaarbasis neerkomt op 2600 tot 2800 uur.

Onze promovendi komen hoog­ uit tot 1600 of 1700 uur. J apan­ ners h e b b e n dus anderhalf keer zoveel tijd om onderzoek te doen. Zijn onze promovendi a n ­ derhalf keer zo goed om deze concurrentie op te vangen?" J a p a n lijkt het grote voorbeeld te zijn. Steeds meer kijken uni­ versiteiten over d e grenzen v a n d e campus heen. De Rijksuni­ versiteit in Groningen is er ook niet vies v a n zo bleek onlangs uit e e n paginagrote advertentie

d e Staten e n nu werlczaam is op d e RUG, stond e e n heel ver­ g a a n d e samenwerking tussen universiteit e n bedrijfsleven voor. Dat AlO's met hun begin­ loon v a n 1700 giilden p e r m a a n d met e e n extra contract v a n e e n bedrijf zo'n 1000 gulden kunen bijverdienen, leek h e m wel wat. De slechts twee a a n ­ wezige AlO's op het symposium z a g e n er echter niets in. Chemici moeten ook veel meer g a a n reizen, vond Witholt. "Dat

Kamerleden vragen aandacht voor universitaire collecties Wat denkt minister Deetman te doen a a n d e "duidelijke bedreiging v a n het universitaire cul­ tuurgoed"? Dit v r a g e n d e Eerste­Kamerleden N. Tummers (PvdA) e n drs Y. van der Wer ff (VYD) in v e r b a n d met d e onzekere toekomst v a n tien g e r e n o m m e e r d e universitaire collecties. Reeds in juni vorig j a a r heeft e e n commissie v a n d e Monumentenraad e e n aa­^tcl aanbevelingen voor die collecties g e d a a n h u n eminent cultuurhistorisch b e l a n g is het Rijk blijvend ver­ antwoordelijk te zoeken n a a r e e n g o e d e oplossing w a t betreft onderhoud en beheer", aldus het rapport. De belangrijkste drie bedreigde verzamelingen zijn: ­de Smeerenburg­collectie in Groningen, e e n unieke verza­ meling werkmanskledij uit d e

zeventiende en achttiende eeuw, die door walvisvaarders o p Spitsbergen is achter gela­ ten; ­de resten v a n het voormalig museum Bleulandium in Utrecht, e e n verzameling skelet­ ten, wasmodeUen e n geconser­ v e e r d e lichaamsdelen uit d e achttiende eeuw, met voorbeel­ d e n v a n zeldzame of hier reeds

Bert Determeijer/UP uitgestorven ziektes; ­het tandheelkundig museimi in Utrecht, met ongeveer 50.000 onderdelen het grootste e n b e ­ langrijkste tandheelkundig mu­ seum ter wereld. Dezelfde over­ heidszorg is volgens d e commis­ sie nodig voor onderdelen v a n e e n zevental a n d e r e collecties: het Instituut voor Zuid­ en Zuid­ oost­Aziatische archeologie in Amsterdam, d e geologische col­ lecties in Groningen, Amster­ d a m e n Utrecht, het Zoologisch Museum in Utrecht, d e studie­ verzameling archeologie in Utrecht en d e Oudheidkamer voor het IJ kwezen in Delft. Voor sommige collecties is uiter­ ste spoed geboden, zoals bij die v a n het voormalig Geologisch

gebeurt in Nederland veel te weinig, waarschijnlijk v a n w e g e die calvinistische inslag. Ik vind dat daarvoor 2000 tot 3000 gul­ d e n per promovendus beschik­ b a a r moet zijn per jaar. Dat geld h a a l je er zeker weer uit. Ook voor studenten is het goed e e n bijvak in het buitenland te vol­ gen. Het verbreedt hun perpec­ tief." De discussie met d e zaal spitste zich toe op het g e v a a r d a t voor­ a l het chemieonderwijs b e ­ dreigt. De onderwijslast voor kroondocenten wordt steeds groter omdat het a a n t a l docent­ plaatsen drastisch reduceert. Bovendien vergrijzen d e nog a a n w e z i g e kroondocenten en potentiële opvolgers blijken er niet te zijn. Als er op het onder­ wijs voor d e AlO's wordt b e ­ knibbeld, is d e k a n s groot dat d e essentiële link tussen onderwijs e n onderzoek wordt verbroken, aldus het forum, dat gevormd werd door d e sprekers. Dat d e afhankelijkheid v a n het bedrijfsleven risico's met zich meebrengt werd nog e e n s tref­ fend geïllustreerd door iemand uit d e zaal. Hij w e e s op het b e ­ lang v a n e e n voldoende om­ v a n g v a n d e eerste geldstroom. Ten tijde v a n d e oliecrisis vielen bij zijn instelling alle inkomsten v a n buiten w e g . Als je d e infra­ structuur v a n overheidsinkom­ sten niet handhaaft, moet je je g a a n prostitueren, zei hij. Een a n d e r merkte op d a t a a n d e Universiteit v a n Amsterdam al het principe geldt v a n h o e meer derde geldstroominkomsten (geld v a n bedrijven) hoe minder d e overheid geeft a a n eerste geldstroommiddelen. Dat jaloezie bij d e overheid tot boeteclausules g a a t leiden is e e n v e e g teken, wat met m a n a ­ gement v a n d e universiteit moet worden opgelost. D a a r leek ie­ d e r e e n het over eens te zijn. De universiteit moet a a n d e over­ heid duidelijk m a k e n w a a r ze staat in d e maatschappij. Voor­ zichtigheid blijft g e b o d e n voor d e chemiefaculteiten, die d e vette worst v a n het bedrijfsle­ ven soms met moeite kunnen w e e r s t a a n . Contacten prima, mits ze g e p a a r d g a a n met d e nodige r a n d v o o r w a a r d e n .

Instituut in Utrecht, "aangezien o p dit moment w e g e n s verre­ g a a n d e verwaarlozing d e li^le coUectie met d e o n d e r g a n g b e ­ dreigd wordt", aldus d e w a a r ­ schuwing v a n d e Monumenten­ raad. ( Volgens d e aanbevelingen in d a t rapport moeten d e Colleges v a n Bestuur e e n beleidsuit­ s p r a a k doen over hun eigen col­ lecties, zodat d a n e e n definitie­ v e oplossing gezocht k a n wor­ d e n voor die onderdelen die uit d e boot vaUen. Collecties die bij d e universiteit blijven, moeten verantwoord worden opgesla­ g e n e n er zou e e n centrale d e ­ potruimte moeten worden g e ­ creëerd. Elke universiteit zou e e n coordinator universitair cul­ tuurbezit moeten aanstellen en h a a r roerend cultuurbezit cen­ traal moeten registreren. Indien voor collecties g e e n ruimte meer g e v o n d e n k a n worden, moeten ze eerst a a n a n d e r e Nederland­ s e m u s e a w^orden a a n g e b o d e n , voordat zij eventueel ver­ vreemd worden, aldus d e be­ langrijkste aanbevelingen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen