Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 305

23 JANUARI 1987 suïcide o n d e r j o n g e r e n

gheid is dodelijk' Carolien Stam w^el doorverwezen n a a r specia­ le therapeuten, of als d e toe­ stand erg acuut is n a a r d e eer­ ste hulp of n a a r d e polikliniek v a n d e Valeriuskliniek. "Suïci­ daliteit is op zichzelf g e e n reden om iemand door te verwijzen," zegt Maten. "Als iemand ernsti­ g e problemen heeft, m a a r met ons in gesprek wil blijven, d a n p r a t e n wij tot w e duidelijk in­ zicht h e b b e n in h o e d e proble­ matiek het best a a n g e p a k t k a n worden. De v r a a g is: w a a r is i e m a n d het best m e e geholpen? Dat k a n e e n speciale therapie zijn en d a n verwijzen w e door. Het k a n ook zijn d a t d e persoon niet gemotiveerd is om elders in behandeling te g a a n , terwijl het

vervolgt Syb d e Lange. "R eligie is niet e e n soort tegenmiddel. Het k a n het gevoel voor het le­ v e n versterken, door d e erva­ ring dat God er is e n dat het g o e d is om te leven omdat je er voor God bent. Maar religie k a n ook d e levensangst versterken. Er wordt ook iets v a n je ver­ w^acht, kun je d a a r a a n vol­ doen?" De studentenpsychologen gelo­ v e n sterk in d e v e r a n d e r b a a r ­ heid v a n mensen. "Dat is ook onze taak," meent Berend­Jan Maten. "Wij stellen ons niet mo­ raliserend, m a a r juist heel pro­ fessioneel op. We proberen n a te g a a n wat d e barrières zijn in i e m a n d s leven en of die opge­ h e v e n kunnen worden. D a n probeer je nieuwe perspectie­ v e n a a n te reiken. Dat is onze professie en daarvoor komen d e m e n s e n ook hier."

Bedreigend Mensen die met suïcidegedach­ ten v a n a n d e r e n geconfron­ teerd worden r e a g e r e n v a a k met: a h joh, kop op, e n proberen

Waanzin

'De wereld is voor jongeren beroerd' ^

Foto AVC/VU

te beklimmen zijn. Cijfers, die de geruchten kunnen bevestigen zijn niet bekend. Er zijn geen bewijzen en ook geen directe aanwijzingen voor een hoog zelf­ moordpercentage op Uilenstede. "Als zoveel Ui­ lenstedenaren met suïcide­gedachten rondlo­ pen, waarom hebben wij die dan nooit in onze spreekkamers gezien?" zo vragen de studen­ tenpsychologen zich af. hebben. Iemand die a a n zelfdo­ ding denkt zal toch signalen ge­ ven waaruit blijkt dat hij of zij het helemaal niet meer ziet zit­ ten? "Nou, sinds ik e e n keer tij­ dens e e n kerstdiner d e hele avond n a a s t iemand h e b geze­ ten, v a n wie ik achteraf hoorde dat hij n a afloop n a a r d e Bijbner was gefietst e n v a n e e n flat w a s gesprongen, b e n ik er niet meer zo zeker v a n d a t je suicidege­ dachten kunt herkennen," ver­ telt studentenpsycholoog Claus. "Ik denk wel d a t elke vorm v a n vereenzaming e e n teken a a n d e wand is. Een belangrijk signaal IS voor mij of iemand over suïci­ de praat e n hoe hij erover praat. Het is meestal wel zo d a t men­ sen er gewoon voor uitkomen als je er n a a r vraagt." Naar aanleiding v a n d e schrik­ barend hoge cijfers over suïci­ depogingen onder jongeren en nadat op e e n school in Assen in twee m a a n d e n drie scholieren zelfmoord pleegden, is er e e n discussie op g a n g gekomen over wat d e school k a n doen. Een v a n d e suggesties w a s het aanstellen v a n e e n vertrouwen­ spersoon, w a a r scholieren met problemen binnen konden lo­ pen. Is de VU voldoende uitae­

rust om studenten met ernstige persoonlijke problemen op te v a n g e n ? Men k a n bij studen­ tenpsychologen, ­pastores en artsen terecht. Ook bij het R I­ A G G (R egionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezond­ heidszorg) kunnen d e studenten aankloppen, zij het dat d e toe­ stand niet erg acuut moet zijn, w a n t het R IAGG kent over het a l g e m e e n l a n g e wachtlijsten.

Drempel Syb d e Lange vindt d e VU e e n kale, onmenselijke kolos, groot, grijs en onpersoonlijk en: "AUe d e u r e n zijn dicht, het geheel is e r g vervreemdend." "Ik h e b toch het idee dat wij als vertrouwen­ spersonen functioneren voor studenten in nood, evenals p a s ­ tores e n artsen," meent Berend­ Jan Maten. "Drempel? Ja n a a r d e psycholoog g a a n heeft voor veel mensen nog steeds iets be­ ladens," zegt Chris Claus. "Wij h e b b e n g e e n l a n g e wachtlij­ sten. Als het echt nodig is kun­ n e n d e mensen dezelfde d a g n o g bij ons terecht." Studenten die bij d e studentenp­ sycholoog komen worden ook

m gesprek blijven belangrijk is. D a n blijft zo iemand l a n g e r e tijd bij ons." "Als ik eerlijk moet zijn speelt d e keuze v a n het middel dat ie­ m a n d voor e e n zelfmoordpo­ ging wü gebruiken e e n belang­ rijke rol in mijn besluit of ik door­ verwijs n a a r e e n z w a a r d e r e in­ stantie," zegt Chris Claus. "Het e n e middel is nu e e n m a a l veel dodelijker d a n het a n d e r e . Be­ langrijk is ook of iemand al e e n s e e r d e r e e n poging heeft g e ­ d a a n . Het blijkt dat d a n d e k a n s o p e e n g e s l a a g d e zehnoord vele malen groter is." Volgens Syb d e Lange is het b e ­ langrijk om iemand die doods­ w e n s e n uit tegemoet te treden door heel ver met d e w e n s e n e n d e g e d a c h t e n v a n die persoon m e e te g a a n . "Mijn ervaring is d a t als je in die, voor je gevoel v r e e m d e realiteit v a n d e a n d e r m e e kunt g a a n , je die realiteit o p e e n g e g e v e n moment in é é n klap a a n gruzelementen kunt slaan. Ik h e b wel m e e g e m a a k t d a t mensen d a n als uit e e n droom ontwaken en zich afvra­ gen: w a a r b e n ik geweest?" "Maar als mensen zó ver zijn dat ze echt dood wiUen, zijn ze al als het w a r e a a n d e a n d e r e kant v a n e e n kloof. D a n heeft m e n d e problemen achter zich gelaten e n die mensen zijn ook niet meer tegen te houden. Nee, ik probeer d e m e n s e n er niet v a n te weerhouden. Ik zal proberen i e m a n d op a n d e r e g e d a c h t e n te b r e n g e n door d e mensen het gevoel te geven: hier is iemand die je terug wU zien. M a a r op e e n g e g e v e n moment is het voor sommige mensen toch e e n uit­ g e m a a k t e zaak. D a n is d e v r a a g of je bij die zelfdoding moet helpen, in d e zin v a n d a t je g e e n poging meer doet het te­ g e n te houden. Je kunt zo ver met iemand m e e g a a n dat je er zeU v a n overtuigd bent dort wat hij zelf wü ook het beste voor h e m is. D a n zul je ook verder moeten g a a n e n kun je h e m niet in d e kou laten staan. Als je zo ver met iemand m e e g a a t d a t je zegt: ja, ik b e n het met je eens, d a n dat is al e e n vorm v a n hulp. D a n sta je zó dicht bij iemand d a t je d e reden voor zelmoord wegneemt." "Ik wil ook g r a a g iets vertellen over wat d e religie k a n doen,"

s e n je raken, sluit je je ervoor af omdat je denkt dat je er niks m e e r a a n kunt doen. Wat je d a n obsedeert is d a t het m a a r alsje­ bUef niet m a g gebeuren." "Als m e n erover nadenkt, wordt m e n al snel met d e eigen mach­ teloosheid geconfronteerd." Stu­ dentenpsycholoog Claus spreekt uit ervaring: "Het komt voor dat mensen je heel l a n g confronteren met d e w e n s uit het leven te stappen. Het idee d a t iemand die nu tegenover je zit er d e volgende week niet meer k a n zijn, is heel beklem­ m e n d en het maakt je machte­ loos. Het kost moeite om d a n d e m o e d niet te verliezen en om door te g a a n met het gesprek." "Dat is ook het enige wat je kunt doen: praten en iemand motive­ ren om in gesprek te blijven," vult Maten a a n . "Op e e n g e g e ­ v e n moment kun je proberen ie­ m a n d e e n perspectief te bieden. D a a r is vertrouwen voor nodig. Het is belangrijk dat d e n a a s t e omgeving zich niet afwendt. En d a n kun je ook best m a n e n p a a r d noemen, d a t k a n heel verhelderend en opluchtend zijn."

B.J. Maten Foto Michel Claus AVCA^U

h e n het onzinnige v a n hun idee te laten inzien. Veel mensen kunnen niet met d e dood om­ g a a n . Dood wordt verbonden met angst, pij. e n machteloos­ heid. Suïcide heeft iets bedrei­ g e n d s : het appelleert a a n d e ei­ g e n gevoelens e n het eigen fa­ len. Ontkenning v a n d e dood is d a n e e n belangrijke afweer. Vooral d e reacties v a n volwas­ s e n e n op doodswensen v a n jon­ g e r e n zijn v a a k bizar: "Je bent n o g zó jong, je hebt nog e e n heel leven voor je. Wij h e è b e n het toch ook gered?" "Ik k a n niet begrijpen dat vol­ w^assenen niet inzien d a t d e w e ­ reld voor jongeren zo beroerd is," reageert Syb d e Lange fel. "De wereld die wij a a n jongeren o v e r d r a g e n is slecht. Elke zelf­ v o l d a n e e n zelfbewuste hou­ ding is onbegrijpelijk en onte­ recht. Natuurlijk, het is heel moeiüjk te begrijpen d a t iemand zich al a a n d e a n d e r e kant v a n d e kloof weet e n dat hij d e uitge­ stoken h a n d niet meer k a n b e ­ reiken. Als iemands doodswen­

Het argument dat v a a k wordt gebruikt om zelfdoding niet ter s p r a k e te laten komen is dat m e n s e n op het idee gebracht kunnen worden. "Waanzin," vinden d e studentenpsycholo­ gen, "het is juist belangrijk er­ over te praten." "Juist die g e ­ heimzinnigheid is dodelijk," meent Syb d e Lange. "Dat schept e e n z a a m h e i d en geeft m e n s e n het gevoel dat ze iets abnormaals, e e n uitzondering zijn." Er wordt over zelfmoord g e d a a n alsof er e e n vloek op rust. Het verstoppertje spelen over dat onderwerp is wellicht ook cultu­ reel b e p a a l d . Lange tijd w a s zelfmoord in d e christelijke cul­ tuur e e n zonde. Zelfmoorde­ n a a r s w e r d e n niet in gewijde a a r d e b e g r a v e n en zouden tot d e hel verdoemd zijn. "Dat g e ­ voel v a n zonde e n die angst voor d e hel speelt nog steeds," zegt Syb d e Lange. Er zijn ook theorieën die stellen dat eUce pubükatie over suïcide weer e e n nieuwe zelfmoordgolf teweeg brengt. "Natuurlijk moet over het onderwerp suïcide gepubli­ ceerd kunnen worden," vindt Maten. "Dat is e e n principieel punt. Je moet over elk verschijn­ sel dat zich voordoet kunnen pu­ bliceren, mits er sprake is v a n e e n serieuze openheid." Zelfdoding en pogingen d a a r ­ toe worden niet in d e o p e n b a a r ­ heid gebracht. Zou e e n bericht over mensen die v a n d e flat af springen e e n voorbeeld kunnen zijn dat navolging vindt? Claus: "Ik k a n m e voorstellen dat zo'n bericht k w a a d k a n doen, ik zie niet in welk b e l a n g er m e e g e ­ diend wordt. Jij en ik kunnen ons misschien niet voorstellen d a t berichten in d e kranten over zelfmoord iemand op het idee kunnen brengen. Maar je zult zelf m a a r met die plannen rond­ lopen."

Adverteren in Ad Valvas is adverteren voor een herl(enbare groep en dus gericlit adverteren Advertenties opgeven bij:

Bureau Van Vliet B.V. Telefoon: 02507-14745

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen