Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 544

22 MEI 1987

"Het IS heel bijzonder wat d e VU nu in huis heeft kunnen halen", zegt John Vrieze glunderend als Lawrence Weiner, d e kunste­ n a a r zelf, d e laatste door John verzorgde kunstexpositie in het hoofdgebouw v a n d e VU g e ­ opend heeft. Weiner besloot zijn toespraakje met e e n beschei­ den "Enfin, er is in elk geval volop te­ drinken". Het publiek, voornamelijk a a n w e z i g in het kader v a n het kunstzinnige Woord­en­Beeldcongres sluit zich bij deze woorden a a n en stort zich genoeglijk koutend op d e versnaperingen. "Hoe vind je het?" vraagt John Vneze, glas wijn in d e h a n d . De Amerikaan Weiner, legt John uit, w a s m d e j a r e n zestig e e n v a n d e eerste beeldende kuns­ t e n a a r s die zich in woorden uit­ drukte. Zijn werk is conceptueel. Werners teksten, w a a r v a n nu enkele op d e ruiten v a n het nieuwe Exposorium m d e h a l v a n het hoofdgebouw­beschil­ derd staan, zijn te koop voor tien­ d twintigduizend gulden per stuk. "Het is werkelijk e e n heel bijzon­ dere tentoonstelling", herhaalt John twee wekeri later tijdens het interview voor dit afscheid­ sartikel. VU­bestuurder Hoog­ e n k a m p sprak inmiddels m e e n briefje a a n Johns a d r e s zijn af­ grijzen uit over diens zwane­ zang. Johns directe chef, hoofd Pers e n Voorlichting Janderk Slothouber, "zou het liefst e e n steen door d e ruiten keilen. M a a r ja, het zijn dure ruiten. Dat wordt v a n mijn loon afgetrok­ ken". De kwaliteit v a n Weiners werk staat voor John echter bui­ ten kijf. "Het zijn heel mooie, bij­ zonder g e l a d e n teksten. Boven­ dien IS d e uitvoering op d e VU heel humoristisch. Het ziet er nogal Kinkerstraat­achtig uit, zo lukraak op d e ruiten gekwast. Het is zo minimal als m a a r kan." John staat niet alleen in zijn be­ wondering voor Weiner. De Amsterdamse tabernakel voor m o d e r n e kunst, het Stedelijk Museum, gaf e e n v a n Weiners teksten onlangs e e n plaatsje in het heilige der heiligen, d e zaal waarin Matisses beroemde col­ l a g e L a Perruche et la Sirene hangt. John Vrieze (37) maakt er zijn levenswerk v a n om a n d e r e n te tonen hoe de kunst h e m fasci­ neert. In d e tien j a a r die hij op d e VU werkte, verzorgde hij vijf­ enzeventig tentoonstellingen m het VU­Exposorium. Exposities met klinkende n a m e n als Hock­ ney, L ucebert, Struycken en Weiner, m a a r ook met opko­ m e n d talent. Bijna aUes heeft hij n a a r de VU gehaald: schilderij­ en, beeldhouwwerken, textiel­ kunst, beschilderd b e h a n g , foto­ sequenties, tekeningen, zeef­ drukken, food­art, d e hele scala v a n materialen en technieken w a a r m e e d e mensheid zichzelf en a n d e r e thema's in beelden tracht te v a n g e n . John, Nederlander v a n geboor­ te, emigreert als vijfjarige met zijn ouders n a a r C a n a d a . Eind jaren zestig studeert hij sociolo­ gie e n muziekgeschiedenis in d e Verenigde Staten, in Chicago. In 1971 komt hij n a a r Nederland om a a n d e VU, w a a r ooit zijn v a d e r studeerde, e e n studie kunstgeschiedenis te volgen. "De studie w a s veel minder strak georganiseerd d a n nu. Ik kocht met vijf bevriende studen­ ten eBn Volkswagenbusje e n toerde d a a r m e e grote delen v a n het j a a r door Italië en Frankrijk om gebouwen en kunstwerken m werkelijkheid te aanschouwen. Van d e e n e ka­ thedraal n a a r de andere, v a n het e n e museum n a a r het a n d e ­

i

E x p o s o r i u m m e d e w e r k e r John Vrieze vertrekt v a n d e VU

Kwaliteit als fascinatie "Ik heb het gevoel dat op de VU een tendens a a n het ontstaan is om min­ der te letten op de kwaliteit van de omgeving. Het elan om er iets van te maken, de fleurigheid uit de beginjaren van de campus maken plaats voor een toenemende somberheid." John Vrieze, tien jaar lang de motor achter het VU­Exposorium, vertrekt van de VU. Hij krijgïde Nieuwe Kerk en de Beurs van Berlage onder zijn hoede. Een terugblik.

'De jacht op kwaliteit is meer d a n e e n genot, het is e e n fascinatie' re. Een zeer vruchtbare perio­ de." Na zijn afstuderen treedt hij op z'n zesentwintigste in dienst v a n d e VU als medewerker v a n het Exposorium. Hij moet ideeën a a n d r a g e n voor tentoonstellin­ g e n en die n a verkregen goed­ keuring v a n d e exposoriumcom­ missie uitwerken. De exposori­ umcommissie stamt v a n 1967. Het toenmalige coUege v a n di­ recteuren roept m dat j a a r deze commissie in het leven om grip te krijgen op d e lukraak gehou­ den tentoonstellingen in d e kan­ tine v a n het Provisorium, het huidige tandheeUcunde­onder­ komen. "Tot 1967 werd er m a a r wat aangeklooid. Wie wat op wilde h a n g e n , d e e d d a t g e ­ woon. Naar analogie v a n het woord Provisorium doopten d e exposanten d e kantine Het Ex­ posorium. Die merkwaardige n a a m h e b b e n w e steeds g e ­ handhaafd." Het Exposorium verhuist m de loop der jaren v a n het Proviso­ rium via het combinatiegebouw Uilenstede n a a r het VU­hoofd­ gebouw. Als John zijn werk be­ gint, in 1976, is d e tentoonstel­ lingsruimte uitgesmeerd over de zes niveaus v a n het VU­restau­ rant. De exposoriumcommissie heeft als hoofdtaak, zoveel mo­ gelijk VU­personeelsleden en ­ studenten met kunst in aanrc/­ king te brengen. Op deze m a ­ nier lukt dat aardig, want de m e n s a trekt dagelijks veel be­ zoek. Toch is John niet tevreden. "Het w a s niet echt ideaal. Het w a s onmogelijk om e e n ten­ toonstelling met e e n begin en een eind op te zetten, e n de kunstenaars kregen hun werk terug met d e lucht v a n kroketten eraan." John Vrieze haalt opgelucht a d e m als in 1977 op het boven­ ste m e n s a n i v e a u d e eettafels plaatsmaken voor de schotten en vitrines v a n het Exposorium. "Ik kon toen eindelijk e e n afge­ wogen beleid g a a n voeren. Dat w a s m eerste instantie gericht op het verbeteren v a n het ima­ go. De pijlers w a a r ik op bouw­

d e w a r e n continuïteit, zorgvuldi­ g e kwaliteitsselectie e n e e n groot respect voor d e tentoon­ gestelde kunstwerken. Dat hielp. Bekende kunstenaars ble­ ken op d e n duur bereid om a a n de VU, in e e n uithoek v a n de stad, in e e n provisorische kunst­ ruimte hun prachtige kunstwer­ ken uit te stallen." Het Exposori­ um geniet in het Amsterdamse kunstleven inmiddels ruime b e ­ kendheid. "Het heeft voor d e kunstenaars recht v a n bestaan, dankzij d e g e b o d e n continue kwaliteit", aldus John. Het woord kwaliteit ligt h e m m d e mond bestorven. Tijdens het gesprek komt hij er steeds op terug. Ook als hij voor zichzelf d e b a l a n s opmaakt. "Ik h e b hier a a n d e VU tien j a a r d e vrije h a n d gekregen om m e te ont­ plooien e n te organiseren wat ik interessant vond. Mijn nieuws­ gierigheid n a a r dingen die ik niet helemaal begrijp groeit nog steeds. Dingen, die je toch fasci­ neren omdat ze e e n b e p a a l d e kwaliteit hebben. Dat is e e n ge­ not. En met aUeen e e n genot. Het IS e e n fascinatie."

Reacties Hoe gefascineerd raakte het VU­publiek door d e kunst in het tijdperk Vrieze? Hij legde bij elke tentoonstelling e e n schriftje neer bestemd voor reacties. De lectuur d a a r v a n w a s v a a k wei­ nig opbeurend. Meestal kwa­ men er kleine neefjes in voor, en vuUnislieden. "Ach", zegt John, "ik l a g er niet v a n wakker. Kunst moet prikkelen. Ik w a s blij dat men eventuele opgelopen g e ­ voelens afreageerde in zo'n schriftje en niet op d e kunstwer­ ken. Je moet je niet verkijken op de grootte v a n d e groep kunst­ liefhebbers a a n d e VU. Het is e e n tamelijk beperkte groep. Maar ze bestaat. Dat aUeen al rechtvaardigt het b e s t a a n v a n het Exposorium." Het college v a n bestuur dringt slechts é é n keer a a n op verwij­ dering v a n e e n tentoongesteld kunstwerk. Het is e e n foto v a n

liiiiiïiiiilïiiiiil

Foto Bram de Hollander

Aad Meijer e e n welgevormd vrouwenach­ terwerk met e e n veer erop. "Heel mooi en nogal erotisch", zegt John, "dat vond men te ver gaan." Dat is in 1977. Het be­ stuur zal overigens enkele jaren later niet zeuren over e e n a a n ­ tal tekeningen v a n David Hock­ ney, w a a r o p veelvuldig m a n n e ­ lijke geslachtsorganen figure­ ren. Johns gevoel voor kwaliteit in d e kunst botst slechts é é n maal, m a a r d a n ook hard, met dat v a n zijn publiek. Dat is als d e com­ missie Milieuverrijking en Aan­ kleding, w a a r v a n hij deel uit­ maakt, in 1985 zijn suggestie op­ volgt om voor het wis­ en n a ­ tuurkundegebouw werk v a n d e kunstenaars Verdijk, Visser en De Groot a a n te kopen. In d e vorig j a a r onder zijn redactie verschenen brochure Kunst op de Campus staat het conflict koeltjes verwoord: "De reactie v a n d e medewerkers en d e stu­ denten v a n d e betreffende dis­ ciplines op deze a a n k o o p w a s verrassend negatief. De animo­ siteit is n a geruime tijd nog steeds niet geluwd". Een a a n t a l kunstwerken wordt kort n a het o p h a n g e n vernield. "Een van d e meest bedroevende dingen die ik a a n d e VU h e b m e e g e ­ maakt." "Het personeel en d e studenten wilden eigenlijk e e n hologram. In d e jaren zeventig praatte ie­ d e r e e n m e e over d e aankleding v a n d e gebouwen. Nou, dat le­ verde letterlijk m a c r a m é op in het cyclotrongebouw. Een prachtig ontwerp v a n e e n v a n d e beste textielkunstenaressen werd toen verworpen omdat d e cyclotrongebruikers e e n macra­ mé gezelliger vonden. Daarom is juist bij deze laatste a a n k o o p in het kader v a n d e 1 %­regeling a f g e g a a n op het oordeel v a n kenners. Dat leverde m mijn ogen e e n rijk bezit op." Is het met d e campuskunst m Johns ogen op d e valreep ge­ deeltelijk nog goed gekomen.

met d e campus zelf is hij d e laat­ ste jaren minder gelukkig. Begin dit j a a r luchtte zijn mede­MVA­ commissielid en kunsthistoricus Dirk Baalman in dit blad zijn gemoed over d e in zijn ogen ondoordachte verbouwingen in het hoofdgebouw. Baalman laakte vooral d e huidige ge­ woonte om bij architectonische a a n p a s s i n g e n g e e n architect te r a a d p l e g e n . John Vrieze onder­ schrijft Baalmans kritiek. "Het klinkt p a r a d o x a a l , maar ondanks alle g o e d e bedoelin­ gen v a n bestuurders en ande­ ren die zich bezighouden met de gebouwen, h e b ik het gevoel dat er e e n tendens is ingezet waarbij d e a a n d a c h t op de VU voor d e kwaliteit v a n d e omge­ ving vermindert. Ik denk dat het elan om er iets v a n te maken begint te tanen. Er is op d e VU een toenemende somberheid. Het fleurige, het verzorgde van het verleden dreigt te verdwij­ nen. Dat heeft natuurlijk te ma­ ken met bezuinigingen. Toch zou het VU­bestuur weer een beleid moeten ontwikkelen dat gericht is op d e kwaliteit v a n de omgeving. Er zou e e n deskundi­ g e kunnen komen om d e ver­ bouwingen in overeenstemming te brengen met d e opzet v a n het gebouw. Dat kost tijd, geld en a a n d a c h t . Maar het verdient zichzelf terug, denk ik, doordat er d a n minder instanties langs elkaar heenwerken." Mooie woorden, m a a r voorlopig winnen d e bezuinigingen het v a n d e g o e d e wü. Zo is d e werk­ tijd v a n d e nieuwe, nog a a n te trekken Exposoriummedewer­ ker n a Johns vertrek inmiddels kaasschaafsgewijs terugge­ bracht v a n e e n halve week n a a r twee d a g e n . John Vrieze vertrekt n a a r de Nieuwe Kerk e n d e Beurs van Berlage, om er respectievelijk Hoofd Tentoonstellingen en Kunstprojecten en Coordinator te worden. Hij verdiende de laatste j a r e n in d e Nieuwe Kerk zijn sporen als mede­organisa­ tor v a n tentoonstellingen over onder a n d e r e d e Akropolis, de Hugenoten e n Spanje. Op dit moment werkt hij a a n een groots opgezette Hongarije­ex­ positie, die deze zomer te be­ zichtigen IS. De foto bij dit artikel wordt ge­ maakt in d e Beurs v a n Berlage, a a n het Damrak, w a a r John bin­ nenkort v a n start g a a t met ten­ toonstellingen over Nederland in d e 21ste eeuw en over buiten­ lands design. John poseert ge­ willig midden in d e imposante koopmanshal. "Kom mee", zegt hij, "boven h e b ik n o g iets dat je absoluut moet zien." Dat blijkt zijn werkkamer te zijn die uitziet op het Beursplein. "Mooi he", zegt hij voor d e zoveelste keer, "en alles ontworpen door Berla­ g e zelf." John wil weer n a a r be­ neden. In het voorportaal van d e Beurs h a n g e n drie tegelta­ bleaus v a n Jan Toorop die we niet mogen missen, vindt hij.

^ ^ ^ latinoame r icana ^ ^ r eisve r eniging Santiago de Chile Va Lima Va Havanna Va Buenos Air es va Mexico Va Managua va Caracas Va en nog 35 toestemmingen naar Zuid-Amenka Campingreizen Cuba 2 wk va Cursus Spaans Cuba 3 wk va Jongerenreizen Nicar ag ua 2 wk Va Prinsengracht 7 5 3 1017JX AMSTERDAM 020-270016

ƒ2150 ƒ1920ƒ1265ƒ2150ƒ1740ƒ1740,ƒ1745,-

ƒ1685,ƒ2610ƒ 2445,-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen