Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 471

fD\p3J^P>S

29 APRIL 1988

'Jezelf terug zien op video is verhelderend'

Tekening Monica de Wit

mondjesmaat ingang

u­ van bijzaken te scheiden, houdt geen lo­

gisch betoog of gebruikt geen verhelderen­ nt. e voorbeelden. Ze hebben het idee dat er een prachtige lijn in hun betoog zit, maar enl ie zit alleen in het hoofd van de docent. Er te alt dus het nodige te sleutelen a a n de hun iet idactische vaardigheden. van drieëneenhalf uur per week. In totaal g a a t het om ze­ ventig tot tachtig mensen. De eerste groep begint in mei. Zij krijgen didactische bijscholing op maat. Volgens onderwijsadviseur dr. leen Snijders is er nauwelijks weerstand tegen d e z e verplich­ te bijscholing. "De laatste jaren is de nadruk bij ons sterk o p het onderwijs komen te liggen. We beseffen d a t onderwijs g e v e n een essentieel onderdeel is v a n ons pakket. Je staat of vodt met de aanwezigheid v a n studen­ ten. De vakgroepen h e b b e n al­ lemaal positief gereageerd." Bij SOW besteedt d e student e e n ^ groot gedeelte v a n zijn tijd a a n zelfstudie, wat voor e e n b e l a n g ­ rijk deel bestaat uit bestudering van schriftelijk m a t e r i a a l d a t binnen zes weken getentami­ neerd wordt. O p d e bijbehoren­ de colleges is het z a a k d a t d e docent strak, doelgericht vertelt over de studiestof. De ervaring leert dat studenten d e neiging hebben zachtjesaan te begin­ nen, terwijl het d e t a a k v a n d e docent is d e studenten te stimu­ leren direkt a a n het werk te gaan. Naast het verwerven v a n didac­ tische kennis over h o e je blo­ konderwijs inricht, wordt in het tweede deel v a n d e cursus g e ­ praat over hoorcolleges g e v e n

e n het begeleiden v a n werk­ groepen. Mensen die zich niet inschrijven, krijgen e e n a a n m a ­ ning. Snijders hoopt dat het effekt v a n d e ^training m e r k b a a r wordt in d e evaluatieformulieren. "We houden d e v r a g e n hetzelfde, m a a r hopen op a n d e r e ant­ woorden!" Tevens is besloten dat elke nieuwkomende docent eerst e e n cursus moet g a a n vol­ gen.

Zelfvoldaan Docenten uit d e faculteiten g e ­ neeskunde e n tandheelkunde besteden d e meeste tijd a a n deze vorm­ v a n bijscholing, mensen uit d e bètahoek e n d e letterenstudies zijn relatief on­ dervertegenwoordigd. Zijn letterendocenten geboren onderwijzers? Beschikken bèta­ wetenschappers v a n nature over didactische gaven? In On­ derwijsinto, e e n uitgave v a n het Onderwijs Adviesbureau wordt dat betwijfeld. "Voor zelfvol­ d a a n h e i d is in het wetenschap­ pelijk onderwijs weinig reden," klinkt het d a a r . In e e n beleidsnota v a n 1985 sprak het college v a n bestuur zich uit voor e e n actief, o p kwa­ liteitsverbetering gericht onder­ wijsbeleid.

Bij d e juridische faculteit heeft proL mr. L. H. van den Heu vel d e cursus hoorcolleges geven gevolgd. Hij verzorgt het pro­ g r a m m a sociaal recht. Van d e n Heuvel is enthousiast over het geleerde: "Ik h e b er veel v a n opgestoken. Ik w a s bij­ voorbeeld iemand die op vra­ gen e n interrupties g r a a g e e n zijpad inslaat e n ik m e e n d e mijn betoog op hetzelfde punt te hervatten w a a r ik e r v a n af­ gestapt w a s . Nou, ik merkte tijdens d e cursus dat ik op e e n a n d e r punt mijn coDeges her­ vatte. Kritische buitenstaan­ ders wezen mij erop dat ik d e lijn v a n mijn verhaal niet a a n ­ hield. Daar let ik voortaan o p in mijn onderwijspraktijk." Van d e n Heuvel zat in e e n groep met begirmende e n er­ varen docenten uit verschil­ lende faculteiten. "Een a a n t a l begiimende docenten ontdek­

te dat ze tegen het bord a a n ­ praatten e n nooit d e zaal inke­ ken. En e e n a n d e r kwam er­ achter dat hij wat meer voor­ beelden zou moeten gebrui­ ken om het geheel wat luchtiger te maken. Voor iede­ re persoon kwam er e e n a n d e ­ re tip uit." Bij d e cursus hoorcolleges ge­ ven moeten d e deelnemers een minicollege v a n vijftien minuten voor d e c a m e r a ge­ ven. "Dat lijkt bedreigend, m a a r het is heel verhelderend om jezelf terug te zien op vi­ deo. Bovendien gebeurt het in een vriendelijke sfeer. Het doel is niet om je in het bijzijn v a n a n d e r e n 'af te maken'. Doel is dat je bewust wordt v a n je eigen specifieke eigen­ aardigheden." Zijn ervaring is dat als over doceercursussen met collega's wordt gesproken, er nog afwe­ rende reacties zijn in d e trant

van: 'die cursus h e b b e n wij niet nodig, want wij geven al jaren hoorcolleges'. "Ik geef dus ook cd jaren les. Ik h e b tientallen hoorcolleges en werkgroepen achter d e rug bij d e universiteit v a n Amster­ dam, m a a r ik vind zo'n cursus g e e n verloren tijd. Wat weten wij nou v a n onderwijs af? Ik heb nooit enige begeleiding op didactisch niveau gehad." "Je hebt natuurtalenten w a a r ­ bij het vanzelf gaat, m a a r d e overigen moeten het via d e praktijk zien te klaren. Nou moet ik er wel bijvertellen dat het college v a n bestuur bij mijn indiensttreding twee j a a r geleden, vroeg of ik bereid w a s e e n docententraining te volgen. Vervolgens heeft er nooit meer iemand n a a r geïn­ formeerd. Maar ik k w a m toe­ vallig e e n brochure tegen waarin cursussen werden aangeboden."

De tijd e n inzet v a n e e n docent voor zijn onderwijs, moet e e n factor worden die meetelt bij be­ slissingen over aanstelling e n bevordering. Zover is het n o g niet, vertelt drs. J.F.L.M. Urba­ nus v a n d e afdeling Personeels­ zaken. "Wij h e b b e n dit overwo­ g e n bij d e vaststelling v a n d e richtlijnen "Inschaling e n bevor­ dering wetenschappelijk perso­ neel", m a a r het is n o g niet gere­ aliseerd. O p dit moment is het niet zo dat bij Personeelszaken halt geroepen wordt ais e e n do­ cent g e e n didactische cursussen heeft gevolgd. En w e h e b b e n ook nog niemand afgewezen of ontslagen v a n w e g e z'n didac­ tisch functioneren." Wat gebeurt er als uit evaluatie­ formulieren steeds weer blijkt dot e e n docent slecht scoort? "Dat is e e n facultaire a a n g e l e ­ genheid. Ik h e b in ieder geval nog niet m e e g e m a a k t d a t Per­ soneelszaken d a n aandringt o p disciplinaire maatregelen." Wel heeft d e nota ertoe geleid dat nieuwe docenten bij hun a a n ­ stelling d e v r a a g voorgelegd krijgen of ze bereid zijn e e n trai­ ning te volgen.

d e n a a n didactische bijscholing of dat nieuw a a n g e s t e l d e n ver­ plicht e e n interne onderwijs­ori­ ënteringscursus moeten doen, zijn er (nog) niet.

zoveel mogelijk studenten ook afstuderen, a n d e r s is het zonde v a n d e investering. Verder draait het niet alleen daarom, m a a r ook om d e financiële in­ vestering die d e student uit zijn m a g e r e beurs moet toveren voor onderwijs. Tenslotte beta­ len zij niet voor niets 1650 gul­ d e n collegegeld. Straks wordt dat voor d e g e n e n die over d e zes j a a r h e e n g a a n 3000 gul­ den. Pijpers: "Als mensen driedui­ zend gulden collegegeld moe­ ten betalen, willen ze w a a r v o o r hun geld. We merken nu al dat er soms irritaties ontstaan bij avondstudenten. Zij m a k e n e e n lange reis voor e e n hoorcollege e n als dat tegenvalt d a n h e b ­ ben ze er d e pest over in. En terecht".

Kwaliteit Jaarlijks doet O nderwijs Ad­ viesbureau verslag v a n d e ren­ dementcijfers v a n d e verschil­ lende studierichtingen. Dit bu­ reau kijkt niet alleen n a a r d e slaagpercentages e n afvallers, m a a r b e w a a k t ook d e onder­ wijskwaliteit. Als meer d a n der­ tig percent v a n d e studenten bij e e n studierichting slecht scoort, wordt e e n evaluatiecommissie belast met het uitzoeken v a n d e mogelijke oorzaken. Wim v a n O s: "Bij e e n evaluatie praten e e n of meer leden v a n d e commissie met d e verschil­ lende docenten e n in die g e ­ sprekken komt onder a n d e r e d e uitslag v a n die vragenlijsten a a n d e orde. Docenten krijgen d e kans d a a r o p te r e a g e r e n . Als e e n j a a r later opnieuw eenzelf­ d e docent slecht scoort k a n vanuit d e vakgroep a a n g e d r o n ­ g e n worden o p e e n cursus. Maor dat komt weinig voor. Meestal wordt vanuit d e facul­ teit in overleg met e e n vakgroep of docententeam e e n cursus g e ­ organiseerd." A a n het a a n b o d v a n het O nder­ wijs Adviesbureau ligt het niet, m a a r e e n probleem is wel d a t deelname d o o r g a a n s vrijwillig is. Maatregelen zoals d e ver­ plichting d a t docenten jaarlijks e e n a a n t a l uren moeten beste­

In ieder geval heeft d e voorzitter v a n het plaatselijke Aio­overleg drs. Pau l van der Aar g e e n moeite met e e n verplichte deel­ n a m e . Hij reageert echter ver­ rast als wij h e m het onderwerp voorleggen. "Bestaan er interne docententrainingen? Dit is hele­ m a a l nieuw voor mij!" Voor zo­ ver hij weet heeft ook niemand v a n d e assistenten in opleiding zo'n cursus g e d a a n . Dat terwijl Aio's e e n kwart v a n hun tijd on­ derwijs geven.

Populair Je voorstaan op goed onderwijs geven, prast niet in e e n universi­ taire traditie. Dat wil zeggen dat wetenschappers die populair zijn als docent daarvoor g e e n erkerming kregen. Het klassieke idee is immers dat e e n g o e d e docent niet tegelijkertijd ook e e n b e k w a a m onderzoeker k a n zijn. Dat (voor)oordeel is d e we­ reld nog niet uit. Dat komt omdat d e universiteit vanoud^ vooral gericht is op onderzoek. Les ge­ ven komt op het tweede plan. En wetenschappelijk medewerker werd je niet op grond v a n do­ ceerkwaliteiten m a a r v a n w e g e kermis v a n e n inzicht in je vak. Een a n d e r e reden voor het rela­ tief negeren v a n d e onderwijs­ kundige gaven, is dat jarenlang in kleine groepjes werd lesge­ geven waardoor fouten in d e lesopbouw door middel v a n persoonlijke gesprekken w e g ­ vielen. N a a r m a t e d e groepen groeiden, werd ook d e presen­ tatie belangrijker.

Concurrentie Ook uit beleidsmatige overwe­ gingen meent mevrouw Pijpers dat het bevorderen v a n d e kwa­ liteit v a n het onderwijs belang­ rijker wordt. Het totaal a a n t a l studenten daalt e n verwacht wordt dat tussen d e universitei­ ten e e n concurrentieslag ont­ brandt. D a n g a a t ook kwalita­ tief goed onderwijs meetellen als e e n criterium voor d e keuze voor e e n universiteit. Een a n d e r e ontwikkeling die d e universiteit dwingt meer a a n ­ dacht te besteden a a n het on­ derwijs, is d a t d e studieduur in d e tweefasenstructuur gebon­ d e n is a a n e e n limiet v a n zes jaar. Na d e propedeuse moeten

Docenten kunnen praktisch e n theoretisch geschoold worden in didactische vaardigheden. Er zijn cur­ sussen met open inschrij­ vingen e n cursussen voor b e p a a l d e groepen zoals een vakgroep of e e n do­ cententeam. Sommige cur­ sussen zijn op a a n e e n g e ­ sloten dagen, a n d e r e ver­ spreid over een a a n t a l we­ ken. Vermeldenswaard zijn ook d e boekjes uit d e Aula­ reeks (voortgezet door Wol­ ters Noordhof) die nuttige tips bevatten voor docenten in het hoger onderwijs. O p dit moment zijn er zo'n vijf­ tien boekjes in d e h a n d e l over: tentamineren, werk­ groepen begeleiden, e v a ­ lueren, scriptie begeleiden etcetera. Ze worden g e ­ bruikt bij d e cursussen e n trainingen v a n het O nder­ wijs Adviesbureau te we­ ten: • College geven • B e g e l e i d e n v a n werk­ groepen of praktica • O p z e t t e n e n evalueren v a n e e n cursus •Mediagebruik in het ho­ ger onderwijs • T e n t a m e n s samenstellen en analyseren • Scriptiebegeleiding en beoordeling

n

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen