Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 217

i\^\?^

27 NOVEMBER 1987

vijfentwintig jjaar gestremd

Cadetten v a n d e koninklijke militaire a c a d e m i e in Breda volgen onderwijs onder d a t grotendeels e e n civiel karakter heeft.

vriend en vijand lekgeschoten. Het nieuwste ontwerp voor de Wet op het wetens chappelijk onderwijs voor de krijgsmacht (WWOK) heeft evenmin het beoogde succes gehad. Een por­ tret van een wereld van klikkende hakken, rechte ruggen en bijgewerkte snorren. KMA iets meer op e e n g e w o n e universiteit g a a n lijken. De staf moest onderzoek doen, m a a r d a n wel gericht op defensiepro­ blemen. En d e bestuurlijke top heette, net als elders, College van Bes tuur. Alleen is d e voor­ zitter v a n dat college (die op het KIM Vlagoflicier heet en op d e KMA Gouverneur) tegelijk ook bevelvoerder.

Pinnig Dat wetsvoorstel lijkt het even­ min te zullen halen. Als eerste bracht d e Onderwijsraad er e e n ­ uiterst pinnig ­ advies over uit. Militairen moeten kunnen vech­ ten en onderzoekers moeten on­ derzoeken, vond die r a a d . Voor zover KIM­mers e n KMA­ers wetenschappelijke vorming krijgen moeten ze die m a a r a a n een gewone universiteit komen halen ­ m a a r het is pretentieus om a a n KIM en KMA het label wetenschappelijk te h a n g e n . Ook d e R a a d v a n State voelde er weinig voor. Een universiteit die onder d e minister v a n De­ fensie valt? W a a r het onderzoek gericht moet zijn op defensie­ problemen? Die e e n a p a r t e wet heeft, die veel te weinig lijkt op de gewone Wet op het weten­ schappelijk onderwijs (WWO)? Waar alle bepalingen die d e autonomie, e n d e academische vrijheid, regelen n a a r achteren geschoven zijn ­ e n dus niet in de wetstekst zelf staan, m a a r in algemene maatregelen v a n be­ stuur? Begin er m a a r liever niet aan, zei d e R a a d v a n State. En d e kamerfracties ­ die dezer

d a g e n hun voorlopig verslag in­ leverden ­ h a d d e n reacties va­ riënd v a n negatief tot sceptisch, uitgezonderd het CDA. "Die Onderwijsraad denkt ei­ genlijk heel ouderwets," zegt vier d a g e n later kolonel mr. W. Van den Berg v a n d e Koninklij­ ke Militaire Academie ­ e e n en­ clave in het centrum v a n Breda, met e e n grote muur er omheen e n e e n kasteeltje. "Die Onder­ wijsraad denkt in termen v a n d e recht op zijn doel af g a a n d e vechtersbaas, versus d e weife­ lende wetenschapper. Dat g a a t dus op e e n ongelofelijke manier voorbij a a n d e veranderingen in het officierschap, en a a n d e steeds hogere scholing die zelf voor lagere functies nodig is. Om e e n tank te kunnen bestu­ ren moet je al bijna MTS heb­ ben. Om het leger te kunneh besturen h e b je wel iets meer nodig d a n e e n grote mond." Op het eerste gezicht ziet d e KMA er net zo uit als het KIM. Een afgesloten terrein, w a a r o ­ ver ploegjes cadetten ­ zo heten d e studenten hier ­ h e e n en weer lopen, op e e n manier die zonder d a t je weet w a a r o m or­ deii/i lijkt. De jongens met blau­ we truien zijn v a n d e lucht­ macht; groene kleding betekent landmacht. O p het terrein heerst d e gewoonte te groeten als je elkaar tegenkomt ­ dat is allang g e e n verplichting meer, m a a r d e cadetten bleken d e af­ schaffing v a n d e groetplicht e e n verlies te vinden, en h e b b e n d e gewoonte dus m a a r weer in ere hersteld.

Maar op e e n of a n d e r e manier is d e KMA toch net iets gewoner d a n het KIM. Ook op d e KMA ligt het a a n t a l snorren hoger d a n het landelijk gemiddelde ­ zeker. Maar k a n het soms zijn dat ze in Den Helder toch net iets scherper zijn bijgeknipt? En is het nou gezichtsbedrog, of verloopt hier e e n gesprek tus­ sen e e n hoge ome en e e n cadet net iets, tja, vriendelijker? En ligt d a a r op die trap g e e n z a n d ? Dat zou bij het KIM toch echt on­ d e n k b a a r zijn! Kolonel Van d e n Berg is eerst een hele tijd stil, en moet d a n een beetje nerveus lachen. Ver­ volgens prijst hij d e scherpte v a n d e observatie, m a a r of w e hem wel goed willen begrijpen: wat hij nu g a a t zeggen is geen kritiek op zijn collega's v a n d e marine. "Er is zeker e e n kli­ maatverschil tussen KMA e n KIM," zegt hij, "maar dat te b e ­ noemen is moeilijk. Ik denk dat het s a m e n h a n g t met het publiek w a a r m e e je te m a k e n krijgt. De marine b e s t a a t voor het over­ grote merendeel uit beroepsmi­ litairen ­ er zijn m a a r weinig dienstplichtigen. De landmacht heeft er d a a r veel v a n . God­ dank: ik vind d a t e e n g o e d e zaak. Dienstplichtigen zorgen ervoor dat d e stem v a n d e bur­ ger­samenleving in het leger gehoord wordt. De marine kent dat niet, e n d a t is v a n invloed op d e stijl v a n het leiderschap. Bij d e marine is sinds d e jaren zes­ tig nauwelijks iets veranderd." "Bij ons is er veel veranderd in het klimaat, m a a r ook bijvoor­ beeld in het a a n t a l civiele do­ centen ­ d a t is sterk gegroeid. Je zou kunnen zeggen: op d e KMA wordt onderwijs g e g e v e n dat een grotendeels civiel karakter heeft ­ en voor d e vertaalslag n a a r het militaire h e b b e n w e nog even e e n militaire docent nodig. Op het KIM ligt dat niet zo. Daar h e b je voor het meren­ deel marine­docenten. Maar

die h e b b e n ze d a a r ook nodig." Voor d e KMA zou het d a n ook niet zo'n b e z w a a r zijn als het militaire onderwijs zou worden ingericht zoals d e Bondsrepu­ bliek het ook doet: die heeft, in Hamburg, d e Univers itat der Bundeswehr. In weerwil v a n d e n a a m is dat e e n g e w o n e univer­ siteit, w a a r ook mensen stude­ ren zonder d e minste ambitie om ooit iets in het leger te g a a n doen. N a e e n vierjarige oplei­ ding kunnen d e studenten die die ambitie h e b b e n nog twee j a a r doorgaan. P a s d a n krijgen die hun militaire vorming. Over hun status v a n academicus hoeft niet d e minste twijfel te bestaan. Over hun militaire v a a r d i g h e d e n ook niet. Zo'n structuur heeft als voordeel dat er g e e n onduidelijke vermen­ ging v a n militaire en academi­ sche pretenties k a n optreden Van d e n Berg zou d a a r in theo­ rie niet e e n s zo'n moeite m e e h e b b e n ­ al zou hij veruit d e voorkeur geven a a n e e n status­ verhoging v a n d e huidige KMA. Trouwens, zijn collega's uit d e Bondsrepubliek werpen ook ja­ loerse blikken op het N eder­ landse wetsvoorstel. Maar, zecft hij, w e moeten niet net doen of alle studierichtingen die nu we­ tenschappelijk heten te zijn, dat ook echt zijn. Is d e studie rech­ ten in d e praktijk niet gewoon e e n beroepsopleiding? Is d e stu­ die geneeskunde dat niet ook? Is het niet w a t vreemd om d e militaire opleidingen d a n d e t o e g a n g tot e e n fel b e g e e r d e status te ontzeggen? "Weet u wat het ^s," zegt hij later in d e oiliciers mes s , als d e ober ("Karnemelk of zoete melk, kolo­ nel?") is verdwenen, "we zijn gewoon bezig met e e n imago­ kwestiel Als d e Universiteit Twente onderzoek doet n a a r het scheurgedrag v a n e e n be­ p a a l d materiaal, vinden ze dat ze verantwoord wetenschappe­

lijk bezig zijn. Zou Defensie ze W a g e n onderzoek te doen n a a r het scheurgedrag v a n het mate­ riaal w a a r kanonskogels in worden verpakt, d a n heet pre­ cies hetzelfde onderzoek opeens niet ethis ch. Dat is het hele eieren­eten." "Aüe onderzoek is in principe bruikbaar voor het leger. Men wil dat niet inzien, e n begint over d e academische vrijheid. Alsof er a a n d e universiteiten g e e n derde geldstroom­onder­ zoek zou zijn, waarover je b e ­ p a a l d niet moet publiceren voordat d e opdrachtgever is b e ­ diend." Maar als het d a n toch allemaal e é n pot nat is, w a a r o m moet er d a n e e n a p a r t e WWO voor d e krijgsmacht komen? En w a a r o m zijn in die a p a r t e WWOK d e g a ­ ranties voor academische vrij­ heid e n autonomie zo beroerd geregeld? Maar d a a r is Van d e n Berg het dus niet mee eens. Hij verwacht dat het Curatorium v a n KMA e n KIM prima in staat zou zijn om te voorkomen dat e e n minister v a n Defensie e e n te grote vinger in d e p a p zou krijgen. Dat Curato­ rium is e e n gezelschap civiele wetenschappers v a n andere, echte universiteiten, dat het ge­ halte v a n d e opleiding in d e pei­ ling moet houden. Zowel bij KIM als bij KMA is het Curatorium e e n bont gezel­ schap. Zo houden d e Utrechtse taalwetenschapper prof. dr. S.D. Fokkema, d e Delftenaar prof. ir. J. in 't Veld, e n d e Am­ sterdamse (UvA) organisatieso­ cioloog prof. dr. H.K. Thierry d e KMA in d e gaten. En het KIM wordt g a d e g e s l a g e n door d e Rotterdamse statisticus prof. dr. W. Begeer, d e Tilburgse belas­ tingkenner prof. mr. Ch. G e p ­ paart, d e Delftse kernreactor­ specialist prof. ir. D. Latzko, en d e VU­econoom prof. dr. W.J. Wieringa. Een dergelijke club is volgens zijn inschatting prima in staat om e e n defensie­minister die teveel zou wUlen sturen, te corrigeren. Dat er niettemin nog enig water langs Den Helder zou moeten stromen voordat het KIM d e at­ mosfeer v a n e e n universiteit heeft, wordt er bewezen als je vraagt om e e n exemplaar v a n het wetens chappelijk s ver lag v a n vorig jaar. Het wetenschap­ pelijk verslag? Ja, u weet wel, d e lijst met onderzoeksprojecten. "Dat spijt m e nou," zegt kolonel Lempers, "maar dat k a n ik u dus niet geven want dat is geklass i­ iiceerde informatie. Een in­ ventarislijst v a n lopend onder­ zoek ­ dat k a n nog wel. Maar inzage in het onderzoek zelf, dat zou niet h e b b e n gekund. De lijst ligt echter, helaas, juist dezer d a g e n op d e drukpers ­ m a a r als hij klaar is sturen w e h e m na." Enkele d a g e n later arriveert e e n exemplaar v a n d e KIM­ spiegel, het mededelingenblad v a n het KIM. Het nummer in kwestie doet verslag v a n d e jaarlijkse docentendag, en biedt e e n overzicht v a n wat d e KIM­docenten a a n onderzoek doen: corrosie­ onderzoek, tril­ lings­analyse, scheeps­simula­ tie, volkenrechtelijke aspecten v a n het militaire gebruik v a n d e zee. Maar helemaal tevreden over d e situatie is d e redactie niet, blijkt uit e e n voorwoord: "...op eigen gebied is éénoog koning. Het ontbreekt op het KIM a a n concurrerende weten­ schappers, die op eigen vakge­ bied controleren en inspireren. (...) Het is d a a r o m jammer dat op d e docentendag niet alle hoogleraren acte d e presence gaven, en slechts é é n v a n h e n verslag deed v a n zijn onder­ zoeksinspanningen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen