Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 147

CULTUUR Het schommelend oog van Alex Vermeulen Het werk v a n Alex Vermeulen, momenteel te zien bij galerie Torch, is niet in é é n discipline onder te brengen. Hij m a a k t a b ­ stracte objecten, schetsmatige tekeningen e n zorgvuldig in scène gezette foto's. De objecten spelen meestal e e n rol op d e tekeningen e n foto's. Van foto's, tekeningen e n erbij geschreven sprookjesachtige teksten m a a k t Vermeulen sinds e e n a a n t a l j a a r prachtig uitgevoerde boe­ ken, 'filmboeken'. Zijn i d e a a l is het m a k e n v a n e e n bioscoop­ film. Achter deze diversiteit steekt e e n steeds terugkerende inhoud. Vermeulens oeuvre is e e n pleidooi voor d e verbeel­ ding, met als w a p e n verwonde­ ring. In zijn t w e e d e boek, 'In het Avond­uur der Verwondering', dat d e reizen beschrijft v a n e e n mysterieus voertuig, schrijft hij: "Het voertuig is voorstander v a n d e herinvoering der verwonde­ ring voor iedereen. Het onder­ neemt zijn reizen omwille v a n het reizen zelf, met als doel d e grenzen v a n het begrijpbare te verleggen." Tijdens e e n ge­ sprek licht hij zijn ideèen over

verwondering n a d e r toe: "Als je iets voor het eerst ziet, v e r b a a s je je er meer over d a n over het bekende. Je doet er automatisch meer m e e . De geest is nog niet bevooroordeeld, zodat je er hel­ der over kunt denken." Mensen moeten er wel voor openstaan.. "Sommige m e n s e n zoeken in­ d e r d a a d alleen herkenning­ , herhaling e n bevestiging. Ze n e m e n niet d e moeite over nieu­ w e dingen n a te denken. Neem mijn werk. Juist e e n a a n t a l men­ sen die veel v a n kunst weten, begrijpen het niet, omdat het moeilijk i n p a s b a a r is. Het is niet slechts beeldhouwkunst, foto­ grafie of tekenkunst. Voor som­ mige kunsthistorici bijvoorbeeld is dit verwarrend. Het past niet in hun kraam." Vermeulen krijgt d e k a n s zijn laatste boek, 'En Passant Balti­ more K rüger', te verfilmen bij producent K ees K asander (van o.a. Peter G r e e n a w a y s 'ZOO'). Een bioscoopfüm dus. V a n w a a r d e ambitie om e e n füm te ma­ ken? "Ik vind het k n a p als je erin slaagt e e n film te m a k e n zonder daarvoor inhoudelijk conces­ sies te hoeven doen. Ik wU dat

Just a Date lijkt nergens op Van 17 september tot en met 14 november worden door het hele land d e voorrondes g e h o u d e n voor d e Grote Prijs v a n Nederland. Reeds e e n a a n t a l jaren is dit m a s ­ sale g e b e u r e n e e n mogelijke springplank voor a a n k o ­ m e n d e p o p b a n d s . O p 12 de­ cember wordt in P a r a d i s e uitgemaakt welke groep door d e jury wordt uitverko­ ren als meestbelovende. On­ der d e deelnemers, die door d e voorselectie v a n 700 (!) b a n d s zijn gekomen, be­ hoort ook Just a Date, e e n viermansformatie wier luiers nog op het ACC liggen. Bestaande uit Carsten Mein, zang/toetsen, H a n s Jonge­ pier, toetsen. Rob ter K eurs, basgitaar, e n Anne d e Graaf, drums, b e h a a l d e d e groep twee j a a r g e l e d e n op het Lenteoffensief in d e gro­ te zaal op Uilenstede d e pu­ blieksprijs. Voor henzelf w a s d e overdondering het grootst, want ze h a d d e n nog nauwelijks s a m e n gespeeld. In e e n stijl die ze punkfunk noemen, legden zij destijds eenzelfde overtuiging a a n d e d a g , welke ze nu nog steeds als hun sterkste ei­ g e n s c h a p betitelen. De mu­ ziek is intussen sterk wel sterk v e r a n d e r d . W a r e n het vroeger alleen 'uptempo' nummers, snel, druk en toch d a n s b a a r , momenteel zijn hoekig e n melodieus d e be­ langrijkste karakteristieken. In d e podiumruimte v a n het ACC wordt elke week h a r d gewerkt a a n vervolmaking v a n het repertoire. "Nog voor dat we eigenlijk beston­ den, kregen we al e e n optre­ d e n in d e schoot geworpen. We h e b b e n toen snel e e n re­ pertoire opgebouwd: e e n

p a a r akkoordjes en klaar. M a a r alle nummers uptempo bleek al snel e e n dood spoor. Er moest e e n nieuwe formule komen. O m d a t w e allemaal uit e e n a n d e r e mu­ ziekhoek komen, kunnen w e erg vruchtbaar gezamenlijk d e nummers a r r a n g e r e n . Er is e e n gezond s p a n n i n g s ­ veld door al die verschillen­ d e invloeden." Waarschijn­ lijk is d a t ook d e reden, d a t ze vinden nergens op te lij­ ken. Ze w e n s e n niet in e e n b e p a a l d e categorie gestopt te worden. "Mensen moeten m a a r komen luisteren." Ook op het punt v a n favorie­ te musici lopen d e voorkeu­ ren sterk uiteen: v a n David Sylvian tot Miles Davis tot d e Tapes e n Rolf Hermsen. W a n n e e r d e nieuwe Prince uitkomt, is dat e e n gebeurte­ nis. De nieuwe plaat v a n on­ der a n d e r e Just a Date ver­ oorzaakt iets minder op­ schudding. O p "Netnummer 020" (voor 12 gulden 50 in d e betere popplatenzaak) spe­ len tien b a n d s e e n a a n t a l ei­ g e n nummers. Als overzich­ tje v a n wat er zoal gebrou­ w e n wordt op a m a t e u r g e ­ bied e e n prima initiatief. "Beroemd worden met pop­ muziek in Nederland kun je wel vergeten. Hier is g e e n popcultuur, d a a r v o o r moet je n a a r Engeland. We zijn natuurlijk ook realist g e n o e g om onszelf g e e n finaleplaats toe te denken. Maar eigen­ lijk moet je toch e e n beetje durven dromen v a n w a a r je m e e bezig bent."

(Francis

Lesman)

lust a Date treedt 8 november op in d e Melkweg voor de Grote Pnjs v a n Nederland De avond begint om 21 30 uur Entree ƒ5,-, exclusief lidmaatschap

door e e n symbolische onderstroom alles multi-interpretabel is. Men k a n d a n zelf b e p a l e n op welk nivo m e n e r n a a r kijkt." Deze toegankelijkheid e n g e l a a g d h e i d tracht Vermeulen in zijn hele oeuvre te bereiken. "Bij mijn tentoonstelling in het v a n Abbemuseum (1985,1.D.) kreeg ik zeer uiteenlopende reacties. Van kinderen tot e n met d e werkster die alles schoonhield. Iedereen h a d er tot op zekere hoogte iets in gezien. Ze konden er interessante dingen over vertellen." Speelt Vermeulen er bewust op in zijn werk voor veel m e n s e n aantrekkelijk te maken? "Aantrekkelijk is e e n verkeerd woord. Het moet aanspreken, prikkelen. Dat heeft niet zozeer met schoonheid te maken. Als het m a a r tot d e verbeelding spreekt." Dat doet het zeker, d e foto's e n tekeningen verbeelden wonderlijke e n a b s u r d e situaties, d e fabelachtige verhaaltjes lezen makkelijk, m a a r zitten tevens vol met sym^iolische verwijzingen. Van a l het werk zijn d e objecten het minst toegankelijk. Het zijn abstacte bouwsels die soms iets w e g h e b b e n vim 19e eeuwse machines. Het lijkt hier voornamelijk om d e vorm te g a a n . Vermeulen spreekt dit echter nadrukkelijk tegen: "Ik g a absoluut niet uit v a n formele aspecten. Mijn grootste interesse g a a t uit n a a r hoe m e n s e n r e a g e r e n in b e p a a l d e omstandigheden. In mijn tekeningen geef ik dit vrij schetsmatig e n intuïtief weer, op d e foto's zijn d e situaties in scene gezet. Ook bij

het m a k e n v a n d e objecten g a ik uit v a n gemoedstoestanden e n ideéen. Ik a b s t r a h e e r ze d a n echter tot e e n meer a l g e m e e n beeld." Ze zien er wel heel es-" thetisch uit.. "Ja, ik houd er wel v a n om iets mooi te maken. Of liever gezegd, ze moeten er geloofwaardig uizien, alsof ze e e n functie hebben, zodat m e n s e n erover n a g a a n denken." De b e e l d e n zijn sterk metaforisch. Een bezoek a a n Vermeulens atelier wordt e e n w a n d e ling langs uiteenlopende gemoedstoestanden. Bij d e vormgeving e r v a n speelt symboliek e e n belangrijke rol e n worden clichés niet geschuwd. Vaak vormen d e beelden e e n b a l a n s tussen uitersten, zoals goedslecht, aantrekken-afstoten, leugen-waarheid. Met behulp v a n d e titel is het beeld meestal niet zo moeilijk te ontsluieren. Je moet d e objecten echter wel goed bekijken, erover n a d e n ken. Het beeld 'Under the Vulcano', gebruikt voor zijn laatste boek, stelt e e n klein wankel tafeltje voor met op e e n koperen voet e e n rondgeslepen bergkristal. Erboven h a n g t e e n grote, zware constructie, e e n soort diamant met d e punt n a a r beneden, vanbinnen e e n gloed v a n rood koper. Dit werk g a a t over d e risico's die je als kunstenaar e n als mens moet nemen, zoals, zegt Vermeulen in 'En Passant Baltimore Krüger', e e n boer die a a n d e voet v a n e e n vulkaan zijn bouwgrond heeft. De vulkaan maakt d e grond vruchtbaar, is oorzaak v a n e e n g o e d e oogst, m a a r k a n ook d e o n d e r g a n g erv a n betekenen. Ook het JDeeld 'Het grenzeloze bereik' is a l g e m e e n filosofisch v a n a a r d . In e e n b a k met koperen spijlen staat e e n verstelbare koperen stang. Bovenaan zit e e n ronde, d r a a i b a r e ring.

Afrika in beeld Vanaf 5 november vindt in Amsterdam het festival 'Afri­ c a in the picture' plaats. Tien d a g e n l a n g zijn in K riterion e n in d e Melkweg zo'n vijftig zwart­Afrikaanse films te zien. De nadruk ligt op re­ cente fUms uit l a n d e n als Burkina Faso, K ameroen, Mali, Nigeria e n Senegal. Regisseurs komen n a a r Ne­ derland om over hun werk te vertellen. De Tunesiër Ferid Boughedir ­ a l jaren d e theo­ reticus en zeg m a a r het ge­ weten v a n d e Afrikaanse film ­ geeft lezingen. Zijn do­ cumentaire Camera d'Afrique wordt tijdens het festival vertoond. O u s m a n e Sembe­ n e uit Senegal, d e v a d e r v a n d e Afrikaanse film, staat centraal in e e n retrospectief met op é é n n a al zijn films. Verder worden er rond het festival allerlei nevenactivi­ teiten georganiseerd. In d e Melkweg treden Afrikaanse muziekgroepen op en is e e n fotoexpositie georganiseerd. Voor wie dit allemaal e e n beetje te veel vindt, heeft Filmhuis Uilenstede drie füms uit het pakket gekozen: Kin Kiesse, Finye e n Jom. Ter introductie v a n het pro­ g r a m m a op Uilenstede wordt in het hoofdgebouw v a n d e VU d e zo o n d e r h a n d klassieke Afrikaanse füm Xala v a n O u s m a n e Sembe­ n e vertoond. Laat ik gelijk b e k e n n e n dat ik v a n boven­

;e:

AFRICA •IN THEPICTURE g e n o e m d e füms dUeen Xala - m a a r d a n ook vier keer ­ h e b gezien. Voor d e in­ houdsbeschrijvingen moest ik me behelpen met d e iet­ wat v a g e informatie v a n d e festivalorganisatie. Eind ok­ tober verschijnt e e n catalo­ gus met uitgebreidere b e ­ schrijvingen e n achter­ grondartikelen over d e Afri­ k a a n s e füm. Kin Kiesse (Zaire, 1983) is e e n korte documentaire v a n Mweze N'gangura. De titel v a n d e füm betekent zoiets als 'het vrolijke K inshasa'. N'gangura laat echter ook d e minder positieve kanten v a n d e drie müjoen inwo­ ners hoofdstad zien. Finye (Mali, 1982) wordt door d e maker, Souleymane Cissé, e e n speurtocht n a a r nieuwe verhoudingen ge­

Vermeulen temidden v a n zijn metaforische objecten. Foto Peter Cox

w a a r b i n n e n e e n kleinere ring met een oog e r a a n . Het oog k a n alle kanten- opdraaien. Ook w a n n e e r het oog niet in b e w e ging wordt gehouden, wijst het n a a r beneden, e n 'ziet' het niets. Het is het verlangen dat ons in beweging zet, stimuleert, maakt dat we ons ontwikkelen. Verlang e n is noodzakelijk. Zonder verl a n g e n kom je nergens."

(Iris Dik) Op de tentoonstelling zijn objecten, foto's en tekeningen te zien v a n Vermeulens nieuwe project 'Alleen Onno Trueman' en v a n 'En Passant Baltimore K rüger', dat verfilmd wordt Vermeulen m a a k t e d e boekjes 'Het schoon schip' (1982), 'In het Avond­uur der Verwondering' (1985) en 'En Passant Baltimore K rüger' (1988) Ze zijn te koop bij d e g a l e n e De expositie duurt t/m 12/11, bij Torch, Prinsengracht 218, Amsterdam

noemd. De füm vertelt het verhaal v a n Bah, d e zoon v a n e e n traditionele leider, en zijn vriendin Batrou, d e dochter v a n e e n müitair gou­ verneur. Als op hun school geknoeid is met d e e x a m e n ­ resultaten en d e v e r m e e n d e fraudeurs h a r d h a n d i g a a n ­ gepakt worden, moeten ze hun houding bepalen. In Jom, I'histoire du p eup le (Senegal, 1981) grijpt regis­ seur A b a b a c a r Samb­Mak­ h a r a m terug n a a r d e Afri­ k a a n s e verteltraditie. A a n d e h a n d v a n verhalen over m a n n e n e n vrouwen die in verschillende omstandighe­ d e n hun e i g e n w a a r d e weten te behouden, legt d e griot, verteller, K hali uit w a t voor hem 'Jom', eer, betekent. Kenmerkend voor bijna aUe Afrikaanse füms is hun b e ­ trokkenheid op het degelijk­ s e leven. Voor e e n ieder die ook m a a r enigszins in Afrika geïnteresseerd is ­ en uiter­ a a r d voor iedereen die eens e e n a n d e r e füm wü zien ­ lijkt me het festival 'Africa in the picture' d a n ook e e n niet te missen k a n s .

(Dick

Roodenburg)

Km Kiesse en Fmye d r a a i e n op don­ d e r d a g 12 en Jom draait op vrijdag 13 november m Filmhuis Uilenstede, a a n v a n g 2100 uur Regisseur Mwe­ ze N'gangura zal d o n d e r d a g a a n w e ­ zig zijn om over zijn film te praten Xala wordt d i n s d a g 10 november om 12 30 uur vertoond in het hoofdge­ bouw v a n de Vrije Universiteit. De week v a n 9 tot en met 13 november organiseert het Algemeen Cultureel Centrum diverse optredens m het Buurthuis Uilenstede en op de VU.

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen