Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 63

FD\FJ}^/PS

•11 SEPTEMBER 1987 De eerste aanwijzing d a t er e e n universitair offensief ten gunste v a n ondernemersvrijheid voor d e universiteiten in voorbereiding was, k w a m al vorige week dinsdag, toen dr. J.A. van Kemenade, d e voorzitter v a n het college v a n bestuur v a n d e universiteit v a n Amsterdam het a c a demisch j a a r opende. Volgens Van K e m e n a d e moeten d e universiteiten op d e kapitaalmarkt kunnen opereren om a a n h u n financiën te komen. Dat is d e enige manier w a a r o p volgens h e m d e universiteiten in staat zijn te antwoorden op d e bezuinigingen v a n overheidswege en d e op n o o d z a a k om tegelijkertijd e e n reeks v a n vernieuwingen door te voeren. Vervolgens werd door het Nederlands Gesprekscentrum d e o n d e r n e m e n d e universiteit g e lanceerd: d a t is e e n universiteit die niet alleen o p d e kapitaalmarkt opereert, m a a r die ook zelfstandig vaststelt hoeveel studenten voor b e p a a l d e studierichtingen moeten betalen en die natuurlijk ook actief is op het gebied v a n het contractonderzoek. Dit voorstel, d a t onder a n d e r e uit d e koker v a n d e voorzitter v a n het college v a n bestuuur v a n d e Erasmus universiteit, prof. dr. A.H.G. Rinnooy Kan, afkomstig is, w a s tegelijk het meest radicale d a t werd g e d a a n .

Rectores magnifici a a n het begin van het academisch jaar:

Universiteiten moeten de (kapitaal)inarkt op De overheid moet de universiteiten de vrijheid geven om de kapitaalmarkt op te gaan, studierichtingen in te stellen en zelf de hoogte van de collegegelden te bepalen. Dit pleidooi viel deze week in verschillende bewoordingen te beluisteren in de aula's van de diverse universiteiten ter gelegenheid van de opening van het academisch jaar. door d e overheid op h u n kwaliteit beoordeeld e n het resultaat zal e e n middelenverdeling zijn, die rechtstreeks met die kwaliteitsbeoordelingen samenhangt. De meeste a n d e r e universitaire hoogwaardigheidsbekleders gingen m a a n d a g op aspecten v a n d e o n d e r n e m e n d e universiteit in, m a a r d o o r g a a n s gingen ze toch minder ver d a n Rinnooy Kan in Rotterdam.

Concurrentie In Groningen betoogde rector magnificus prof. dr. E. Bleumink, dat "creatieve concurrentie" tussen universiteiten e n weten-

nen, w a t minder pessimistisch over d e mogelijkheden op d e markt voor onderwijs. Het b e drijfsleven geeft volgens h e m per j a a r twee miljard gulden a a n scholing uit. De universiteiten h e b b e n tot nu toe echter n o g niet v a n d e mogelijkheden die d a a r d o o r ontstaan weten te profiteren. In Nijmegen gaf coUege-voorzitter ir. W.C.M van Lieshout te kennen ook voor hoge e n differentiële (per studierichting v a riërende) coDegegelden te zijn, met dien verstande echter d a t d a n tegelijk d e studietoelages a a n g e p a s t dienen te worden. Voor d e overheid is e e n dergelijke maatregel budgettair neutraal. De invloed v a n studenten wordt echter veel e n veel groter, want het geld d a t e e n universiteit a a n collegegeld binnenhaalt, wordt d a n echt belangrijk voor het voortbestaan v a n studierichtingen. Een opvallend pleidooi v a n d e m a n die d e scepter zwaait over e e n instelling die momenteel met teruglop e n d e studentenaantallen te m a k e n heeft.

Durf

Prof.dr. A.H.G. Rinnooy Kan, CvB-voorzitter v a n d e Erasmus-universiteit in Rotterdam: universiteit als onderneming opzetten. Foto Bram d e Hollander

In zijn toespraak v a n m a a n d a g ging prof. Rinnooy Kan nog w a t uitgebreider in o p d e positie die studenten a a n e e n dergelijke universiteit zouden h e b b e n . Studenten zouden h u n studie met het 'veelvuldig besproken voucher-systeem' kunnen bekostigen. Een dergelijk systeem houdt in d a t e e n student e e n soort knipkaart krijgt, die hij k a n gebruiken om onderwijs tot zich te n e m e n o p het moment d a t hij d a a r behoefte a a n heeft. De universiteit waarbij d a t gebeurt, wisselt d e b o n n e n in Zoetermeer in voor geld. Hoeveel bonnen? Dat h a n g t af v a n d e betreffende universiteit. Hoeveel geld per bon? Dat h a n g t af v a n Zoetermeer. In d e vaststelling v a n het b e d r a g k a n e e n a a n m o e d i gings- of ontmoedigingspremie v a n d e overheid verscholen zitten. O p die manier worden d e universitaire opleidingen zowel door studenten, die in dit systeem op basis v a n prijs- e n kwaliteitsvergelijkingen kiezen, als

schappers d e beste manier is om tot topprestaties o p het g e bied v a n onderwijs e n onderzoek te komen. Het is daarvoor volgens h e m i n d e r d a a d noodzakelijk d a t d e universiteiten meer (financiële) armslag krijgen. Een systeem w a a r i n ook d e hoogte v a n d e collegegelden op d e vrije markt tot stand komt lijkt hem echter- zo gaf hij tijdens een persconferentie te kennen ongeschikt voor d e Nederlandse situatie. "Je moet d a n e e n b e drijfsleven h e b b e n d a t bereid is studenten grants te verlenen. In Amerika b e s t a a t dat. Maar hier komt zelfs het veelbezongen initiatief v a n d e informatica-universiteit niet v a n d e grond. M a a r als d e Erasmus-universiteit het wil proberen, m a g ze v a n mij natuurlijk h a a r g a n g gaan."

De rector magnificus v a n d e universiteit Twente, prof van den Kroonenberg, h a d vorig j a a r al e e n pleidooi voor e e n 'doe'-universiteit gehouden, d a t wil z e g g e n e e n universiteit die zich veel meer d a n tot nu toe gebruikelijk bezighoudt met technologische problemen. Dit j a a r brak hij e e n lans voor d e 'durf'-universiteit: e e n universiteit die zich erop toelegt s a m e n met gebruikers fundamentele wetenschappelijk kennis in technologische toepassingen om te zetten e n die daarvoor ook d e nodige vrijheid o p d e markt voor contractresearch e n contractonderwijs moet hebben. Overigens zou het volgens rector Kroonenberg ook weer niet juist zijn alle universiteiten te dwingen technologie-ondernemer te worden. Universiteiten zouden zich volgens h e m als 'zoek'-, 'doe'- of 'durf'- universiteiten moeten profileren, met

Prof dr. R. Rutten, secretaris g e n e r a a l v a n het ministerie v a n Economische Zaken, betoonde zich in Maastricht, w a a r hij het Academisch Jaar mocht o p e -

Adverteer in dit blad

De Twentse rector prof. H. v'.d. Kroonenberg: o p n a a r e e n 'durf'-universiteit. ^ _Fotp_Btara_de JlaJlflader

deuren w a r e n gesloten. W a s d e assistent v a n zijn bootsman in s l a a p gesukkeld?" En in d e t w e e d e plaats omdat prof. Cath zijn pleidooi voor ondernemingslust in e e n regelrechte bedelpartij a a n het a d r e s v a n d e particulieren liet uitmonden: "Indien wij v a n onze 18.000 studenten of hun ouders gemiddeld honderd gulden ontvangen, zouden wij met die 1,8 miljoen e e n beter onderwijsaan-

Hans Kuné/UP bijbehorende financieringsmethoden e n bijpassende relaties met d e overheid. Een dergelijke profilering lijkt in d e Randstad al min of meer tot stand gekomen te zijn, tenminste als d e opmerking v a n prof. dr. J.M. Dirken, rector magnificus v a n d e Technische Universiteit Delft serieus g e n o m e n moet worden: "In Leiden b e d e n k e n ze het, in Delft vervaardigen ze het en in Rotterdam verkopen ze het." Zowel hij, als zijn collegae in Rotterdam e n Delft kondigden een verdieping v a n d e samenwerking tussen deze drie universiteiten a a n , die er volgens d e Delftenaar zelfs in zou moeten resulteren d a t er e e n echte Universitas Neerlandica in d e Randstad zal ontstaan. "In kilometers zijn d e afstanden niet veel meer d a n of zelfs gelijk a a n afstanden die elders soms binn e n é é n universiteit kunnen worden aangetroffen. In mentaliteit zijn d e afstanden niet veel a n d e r s d a n die welke tussen faculteiten bij e e n universiteit zijn w a a r te nemen." De universiteit die als e e n echte ondernemend e universiteit volgens d e criteria v a n het Nederlands G e spreks Centrum a a n d e w e g wil g a a n timmeren, zou dus wel eens e e n combinatie v a n drie universiteiten kunnen blijken te zijn.

Mislukt In d e overige steden vielen v a riaties op d e hier a a n g e s n e d e n thema's te beluisteren. Prof dr. F.N. Hooge, rector magnificus v a n d e Technische Universiteit Eindhoven sprak als zijn m e ning uit d a t d e b a n d e n tussen het bedrijfsleven e n d e (technische) universiteiten best nog wel w a t versterkt m o g e n worden. "In principe is onbeperkte invloed onjuist. W a a r d e grens tussen net t o e g e s t a a n e n te groot ligt, weet ik niet, m a a r hij lijkt m e zover w e g d a t w e ons over deze grens niet druk h o e ,ven te maken." Een v a n d e effecten die zo'n versterkte b a n d k a n opleveren, zo hoopt deze rector, is dat het in Den H a a g duidelijk wordt d a t d e tweefasenstructuur mislukt is. "In eigen land heeft Philips al laten weten d a t het natuurkundig laboratorium g e e n eerste fase-ingenieurs a a n n e e m t . Dat is natuurlijk e e n b a r vervelende opmerking. Maar als die opmerking werkelijk g e m e e n d is, k a n hij niet luid g e n o e g worden g e uit e n niet v a a k g e n o e g worden herhaald, bijvoorbeeld in Zoetermeer." De prijs voor d e meest originele toespraak g a a t natuurlijk weer n a a r mr. K.J. Cath, d e voorzitter v a n het college v a n bestuur v a n d e Leidse universiteit. In d e eerste plaats omdat hij zijn gehoor wist te schokken met d e volgend e vergelijking: "De minister h a d h e l a a s in deze t w e e d e k a binetsperiode zee gekozen met zijn schip zonder d a t d e boeg-

Mr. K.J. Cath, CvB-voorzitter v a n d e Leidse universiteit: geld h a l e n bij particulieren. Foto Bram d e Hollander

bod kunnen leveren. Als onze 12.000 alumni, elk honderd guld e n zouden g e v e n a a n het Leids universiteitsfonds (dat is netto e e n gulden per week), zoud e n wij n o g eens ƒ1.200.000,ontvangen. Beide b e d r a g e n tes a m e n vormen drie miljoen gulden. Het zou ons die injectie g e ven die wij nodig h e b b e n om extra activiteiten te ontplooien."

Star Wars

Het meest bezonnen geluid k w a m dit j a a r uit Wageningen, a l w a a r prof dr. ir. A. R.örsch (lid v a n d e R a a d v a n Bestuur v a n TNO) ervoor pleitte wetenschappers in d e tijd v a n Tsjernobyl. Star Wars e n oliecrises niet alleen specialistische deskundigheid m a a r ook eruditie e n moreel besef bij te brengen. Ook a a n d e Open Universiteit werd het Academisch Jaar g e o p e n d e n wel met e e n toes p r a a k v a n drs. KW. Buck, d e nieuwe voorzitter v a n het colleg e v a n bestuur v a n deze instelling. Deze constateerde d a t d e studenten in groten getale n a a r d e Open Universiteit toestromen. Momenteel s t a a n al ruim 30.000 studenten bij deze instelling ingeschreven. Uit die grote belangstelling concludeerde hij dat d e v r a a g n a a r om-, her-, e n bijscholing o p het niveau v a n het Hoger Onderwijs enorm is en nog steeds toeneemt.

Advertentie

Artsen en verslaafden; De spoorwegpolitie \t.rslaat(ki) hihhtn cli sprttkk.nmr \,iu (k .iris iintdikt v),)l IS (l<).)r (illimaal^iiit te kri|u<.n' \ (Mir n n aantal arlMn is hi,i motilijk NP V U /vj-yin hm ktmit d a t ' \ N \nl(il htt spoor ttruti Heil hit raikrwirk staat stH als tli lond uitiur dal \MI / o n d i r kaarl|i' is \rajiin <tni nmiih|k hidtn d l natkkn \an ru/ii intl dt mncluiliiir Op/iinbari-nd d i Mnirinfrlojisi planiun (ci m \an hit kabintt-( ohin MUD Duitsi tri Nid irland si indin nuar Sunnaini OMT ti l>rtn}>in Hit nihiinu liMii \aii (iraii. kill\ i r /at \uiir undir hit IJS

De verplichte leeslijst iin i\tra id itit \an di \ N Hoikiiibiilaiii imt M)U Mrpluhti sii^jiLstiis loiir hit iimnM sih(i<)t|aar \ imr iKkriin d ti \an tnnktn houd t In (k kkunnhiilam ptKd irlUni in nxsthhk l>i tn.uri)ii slaat van di Nid irland si tlhiiarthiiMH

Lees naast uw krant Vrij Nederland

i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen