Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 383

FDVpJ^/FiS

11 MAART 1988

Holland is beslist geen koploper in Erasmus­programma

Nederlandse stuSent studeert het liefst in zijn eigen land De twaalf lidstaten v a n d e Euro­ pese G e m e e n s c h a p tellen 3500 instellingen voor hoger onder­ wijs met 6,5 miljoen studenten. Met pijn en moeite heeft Marin 90 miljoen Ecu (200 miljoen gul­ den) losgekregen voor d e eerste drie j a a r v a n het Erasmus­pro­ gramma. Met dat geld moeten initiatieven worden gesteund om universiteiten internationaal te laten samenwerken en moe­ ten studenten in staat gesteld worden e e n deel v a n hun studie in het buitenland te volgen. Daarnaast heeft Marin 100 mil­ joen Ecu tot zijn beschikking' voor d e eerste drie j a a r v a n het Comett­programma dat d e uni­ versiteiten e n het bedrijfsleven nader tot elkaar moet brengen. Erasmus en Comett lopen nu ruim een jaar. Dat w a s voor en­ kele grote dagbladen, w a a r o n ­ der d e Telegraaf, aanleiding om in Parijs e e n symposium over d e twee programma's te organiseren. Dat initiatief k w a m niet alleen voort uit enthousias­ me voor d e Europese eenwor­ ding. De kranten h e b b e n d e h a n d e n ineen geslagen om e e n advertentierubriek voor Europe­ se vacatures o p te nemen. Wie d a a r niets v a n wil missen, hoeft niet b a n g te zijn dat hij elke week d e Telegraaf moet kopen. Dezelfde vacatures zijn ook te vinden in Le Monde, El Pais, La Repxibblica e n The F inancial Times.

Overweldigend Op het symposium, waarvoor de Sorbonne h a a r gewijde ruimten beschikbaar gesteld had, bleek dat d e belangstelling voor het kleine beetje Ecu's overweldigend is. Vooral Eras­ mus is vele malen o vertekend. Marin vertrouwt er nu op dat het tweede Erasmus­programma, dat loopt v a n 1990 tot 1993, hem wel in staat stelt zijn doel te be­ reiken: a a n het eind v a n die pe­ riode moet vijf procent v a n d e Europese studenten tijdens zijn studie a a n e e n buitenlandse in­ stelling h e b b e n gestudeerd. Ook al is het m a a r d e helft v a n wat hij h a d gevraagd, eigenlijk mag Marin blij zijn met d e be­ dragen die d e lidstaten voor d e beide programma's g a v e n . De Europese Commissie heeft zich immers niet met onderwijs te be­ moeien. Volgens het Verdrag van Rome moet zij zich beper­ ken tot economische politiek. Wat d a a r t o e behoort is voor meerdere interpretaties vat­ baar. Zo zijn er voor e n n a on­ derwijszaken in d e Europese politiek terechtgekomen. Eind 1985 is d e deur n a a r het onderwijs ineens veel toegan­ kelijker geworden voor d e Brus­ selse­autoriteiten. In d e Europe­ se Akte, die toen is a a n g e n o ­ men, wordt het bevorderen v a n goed onderwijs tot d e t a a k v a n de corrmiissie gerekend. Dat opent volgens Marin grote per­ spectieven. "We h e b b e n het Hof v a n Justitie in Luxemburg g e v r a a g d of wij die bepaling zo mogen interpre­ tereii dat ook het universitair onderwijs d a a r o n d e r valt," zegt hij in een uitvoerig persgesprek d a n de vooravond v a n het sym­ posium. De volgende d a g laat commissievoorzitter Delors in Parijs weten dat desnoods m a a r het­Verdrag v a n Rome moet

"Eigenlijk hadden we veel meer gewild," zegt de Spaanse vice­voorzitter van de Europese Commissie Marin, "maar daar hebben we het geld niet voor gekregen. Het enige dat we nu kunnen doen is proberen een situatie te schep­ pen waarin universiteiten ervan overtuigd ra­ ken dat het een goede zaak is om studenten uit te wisselen."

^

r*A*f;

Tekening Monica de Wit

worden a a n g e p a s t als het no­ dig is voor e e n Europese univer­ sitaire politiek. Vanwaar die bijzondere inte­ resse v a n d e commissie voor d e universiteiten? Europa moet op 1 januari 1993 één grote ruimte zijn w a a r b i n n e n g e e n obstakels meer b e s t a a n voor een vrij ver­ keer v a n goederen, personen, diensten en kapitaal. Er ont­ staat dus één Europese arbeids­ markt en dat is voor d e hogere regionen v a n die markt e n dus voor het hoger onderwijs v a n groot belang. De schaalvergroting zal meer mensen v r a g e n die e e n Europe­ se dimensie a a n hun opleiding hebben toegevoegd, als het m a a r de beheersing v a n e e n vreemde taal. Als het Hof v a n Justitie d e v r a a g v a n Marin bevestigend beant­ woord, kunnen besluiten over onderwijs bij meerderheid wor­ den genomen en is er niet meer zoals nu unanimiteit tussen d e lidstaten vereist. Dat vergemak­ kelijkt d e werkwijze aanzienlijk. Het Brusselse a m b t e n a r e n a p ­ p a r a a t heeft h a a r reputatie v a n steriliteit verworven door einde­ loos te mieren over detaüs. Het heeft bijvoorbeeld 17 jaar ge­ duurd voor men het eens werd over d e definitie v a n het beroep architect, ' ' , Als Marin het heeft o^er e e n Eu­ ropese onderwijspolitiek voor de universiteiten, denkt hij in eerste instantie a a n het w e g n e ­ men v a n barrières die m e n s e n beletten in Europa te g a a n en te s t a a n w a a r ze wiUen. "H^t Zou absurd zijn als n a 1992 d e góé­ deren wel vrij kunnen circiüe­ ren, mdar d e mensen niet." De gelijkschakeling v a n g r a d e n e n diplc5ma's, d e talenkennis en d e toegankelijkheid van over­ heidsfuncties zijn voor Mwin punten w a a r zijn^ eerste, a a n ­ daëlit'"ïie!ör''tutöat.'^an ^en

Stelsel v a n onderlinge vergelij­ king v a n studieresultaten, het "European Credit Transfer Sys­ tem" wordt h a r d gewerkt. Dit jaar hoopt d e commissie een eerste ontwerp a a n d e minister­ r a a d voor te leggen. Het sys­ teem moet iedereen, die n a a r een buitenlandse universiteit wil overstappen, duidelijk ma­ ken w a a r hij of zij a a n toe is. Verder zal het talenonderwijs goed moeten worden a a n g e ­ pakt, vindt Marin. "De Engelsen hoeven niet te denken dat hun taal overal d e o m g a n g s t a a l wordt. ledere universiteit zal d e taal v a n h a a r land blijven h a n ­ teren.

Weren Veel landen h e b b e n volgens Marin d e hebbelijkheid om bui­ tenlanders te weren uit functies in het onderwijs. "Wat in sommi­ g e landen gebeurt is volkomen in strijd met d e jurisprudentie. Het Hof is heel duidelijk: d e b e ­ palingen over ontoegankelijk­ heid van overheidsfuncties moeten zo e n g mogelijk worden geïnterpreteerd. Alleen als er sprake is v a n zeer specifieke functies die d e veiligheid v a n d e staat raken, kunnen buitenlan­ ders worden geweerd. Het Hof heeft met zoveel woorden be­ p a a l d dat onderwijs niet tot die­ categorie behoort." De licht­euforische \ pro­Euro­ pastemming die d e deelnemers a a n het symposium in Parijs b i j ' elkaar opriepen w a s niet alleèh ­ te verklaren uit het feit d a t d e ' sfeer vooral door F ransen; V^^erd b e p a a l d en door F ransen wrerd, genoten. De meeste presenta­ ties v a n Erasmus­projecterrlie^" ten zien dat d e blik v a n studen­ ten aanzienlijk verniiijid ^word't; als zij in het buiteriland g t i a n , studeren. En ook materiesl wor­ den sommigen er ni.st slechter

Jacques Herraets/UP Remco Pols/UP Gerard van Schaik van, vooral als zij iets zoeken in d e hoek v a n d e bedrijfskunde, advocatuur of d e technische wetenschappen. Het recept dat voor d e s c h a a r s e middelen wordt toegepast is eenvoudig: universiteiten of hbo­insteUingen zoeken in e e n of meer Europese l a n d e n part­ ners, stellen met hen een uitwis­ selingsprogramma op e n vra­ gen daarvoor subsidie a a n bij d e conmiissie. Die let erop of a a n alle voorwaarden voldaan is, bijvoorbeeld of d e buiten­ landse studie 'credits' oplevert voor d e eigen studie e n of die niet korter d a n drie m a a n d e n of langer d a n e e n j a a r duurt. De commissie k a n voor het op­ zetten v a n e e n dergelijk pro­ g r a m m a maximaal 25.000 Ecu (60.000 gulden) toekennen. In de eerste ronde werden meer d a n 1000 projectvoorstellen in­ gediend, w a a r v a n m a a r 398 werden goedgekeurd. De ge­ lukkigen kregen via d e bemid­ delende instantie, in Nederland d e NUF F IC, gemiddeld 10.000 Ecu. In d e tweede ronde, w a a r ­ v a n d e inschrijvingstermijn juist gesloten is, zijn t w e e ë n e e n half keer zoveel a a n v r a g e n inge­ diend. Dat hoeft niet te beteke­ nen dat d e spoeling dunner wordt. Voor het eerste j a a r was­ elf müjoen Ecu beschikbaar, voor dit j a a r dertig miljoen. Vol­ gend j a a r wordt het nog interes­ santer om m e e te doen, omdat er d a n 45 miljoen te vergeven is. Behalve voor het opbouwen v a n een samenwerkingsver­ band, kan er ook e e n b e d r a g worden toegekend voor het be­ , vorderen v a n d e mobiliteit v a n studenten. Daaronder vallen d e vergoeding voor e e n talencur­ sus, reiskosten en het bijpassen v a n het verschil in kosten voor levensonderhoud. In 1987 w a ­ ren er voor studentenbeurzen vijf keer zoveel a a n v r a g e n als toekenningen. Verder k a n e e n project op extra subsidie rekenen als d e part­ ners e e n regeling h e b b e n ge­ maakt voor het wederzijds er­ kennen v a n studiepunten. Nij­ meegse rechtenstudenten bij­ voorbeeld kunnen in Munster een Duitse g r a a d b e h a l e n en vice versa. De bedrijfskunde­opleidingen v a n Reutlingen en Reims, Midd­ lesex e n CormUas (Madrid) zijn nog veel verder g e g a a n . Op al deze plekken wordt e e n vrijwel identieke opleiding gegeven. De belangstelling is overweldi­ gend: in Reims h e b b e n zich 4000 g e g a d i g d e n gemeld voor d e 130plaat§en die d a a r in sep­ tember ; vrijkomen. Studenten studeren twee j a a r in eigen land en twee j a a r in e e n part­ nerland n a a r keuze. Bij het af­ studeren krijgen zij in beide lan­ , d e n . hét doctoraal­diploma. ViQor^et zover is, zijp zij in bijna , qU^ gevallen al weggekocht dopr een internationaal opere­ rend bedrijf, r Nederland is beslist geen. koplo­ per in het Erasmus­progranmia. , In d e eerste roiiH behoorde ons land met èen pmticipatie v a n 12 procent in d e sdïtienwerkings­ verbanden duidelijk tot d e ach­

terblijvers, m a a r in d e tweede ronde w a s het percentage ge­ stegen tot 23,4. Van d e 400 goedgekeurde programma's hebben er 66 een Nederlandse inbreng. In d e helft v a n d e gevallen g a a t het om Nederlandse initiatieven , in d e rest v a n d e gevallen is een Nederlandse universiteit of hogeschool door e e n buiten­ landse initiatiefnemer b e n a ­ derd. In principe betekent dat ook dat d e buitenlandse studen­ ten (met uitzondering v a n ne­ derlandstalige Belgen) bereid zijn Nederlands te leren. Ons land met zijn minderheidstaal verkeert daardoor in een n a d e ­ lige positie. De tegenvallende belangstel­ ling v a n Nederlandse zijde is niet alleen te verklaren uit een trage reactie v a n d e universitei­ ten of d e moeilijkheid om bui­ tenlanders bereid te vinden In Nederland te komen werken of studeren. Uit een enquête die Le Monde heeft laten houden on­ der 2700 studenten in zeven Eu­ ropese landen blijkt dat d e Ne­ derlandse studenten nogal hui­ selijk zijn ingesteld. Op d e v r a a g of m e n wel e e n s overwo­ gen heeft om in het buitenland te g a a n werken of studeren, antwoordt zestien procent met 'vaak' ,34 procent met 'wel eens' e n 47 procent met 'nooit'. De ge­ middelde Europese student legt meer mobiliteitszin a a n d e d a g . Op d e v r a a g 'Zou je n a a r e e n a n d e r Europees land willen g a a n om er te werken of te stu­ deren als je v a n d a a g d e kans werd geboden?' antwoordt 14 procent v a n de Nederlandse studenten: 'Ja, meteen', 26 pro­ cent wil eerst d e zaak goed be­ kijken, m a a r 59 procent ant­ woordt resoluut 'Nee'. Dat laat­ ste antwoord doet d e redactie v a n Le Monde verzuchten: "Een gebrek a a n belangstelling? Of zijn d e Nederlandse studenten zo tevreden dot d e wens om er­ gens anders te g a a n kijken ver­ vaagt? Of h e b b e n ze het gevoel dat d e Europese instellingen niets te bieden h e b b e n a a n e e n volk v a n reizigers? Wat d e ver­ klaring ook moge zijn, d e ant­ woorden v a n d e Nederlandse studenten vallen op door hun terughoudendheid. Vreemd ge­ noeg is dit grootste nomaden­ volk het enige dat met overgrote meerderheid d e gedachte ver­ werpt om buiten d e landgren­ zen in Europa of daarbuiten te g a a n werken of studeren. Bij hen brengt d e overgang v a n 1992 noch een gevoel v a n blij­ heid n o c h een gevoel v a n be­ dreiging teweeg." Dr. P.J.A. van de Akker v a n het bureau Planning, onderwijs e n onderzoek v a n d e VU, betreurt het d a t uitgerekend Nederlan­ ders het meest hojikvast blijken te zijn. Van d e Akker heeft d e aarivragen voor het Erasmus­ pfogramma vari 4 VU gecoör­ dineerd. Uit eigeniervaring ove­ rigens kent hij dé w a a r d e v a n ihtetnationoliséringi v a n het on­ detwijsrals .Arabist heeft hij on­ der« a n d e r e in • Libanon e n Egypte gestudeerd. "Ik denk dat iriterndtionalisering heel be­ langrijfc voor ­je ontwikkeling is. Je leert erdoor te relativeren, het betrelckelij^e < ^vani je eigen landsgrenzen in te zien. Ik vind

Vervolg óp pag.

0

7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen