Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 104

fD\mfF£

"Een kamerlid loopt op de pu­ blieke tribune en hoort iemand zeggen: "Het is hier verrekte koud!" Het kamerlid snelt naar beneden en krijgt het woord van de voorzitter en zegt: "Me­ neer de voorzitter, democratie is een groot goed. Wij hier in dit huis worden iedere dag gecon­ fronteerd met de waarde van democratie, en het feit dat de burger hier op ons toeziet en ons kan controleren. Maar meneer de voorzitter, het contact tussen burger en Kamer vraagt om meer, ook om een fysiek welbe­ hagen. Ik word in die veronder­ stelling gesterkt door te zien dat een dame op de tribune een sjaal omgeslagen heeft. Zou het mogelijk zijn dat u de bode ver­ zoekt de thermostaat één puntje hoger te draaien? Als een ware conferencier be­ gon de voormalige CPN­parle­ mentarier Marcus Bakker met dit voorbeeld zijn lezing over politieke taal vorige week op de VU. Als eerste spreker in de le­ zingencyclus over taalgebruik, georganiseerd door het Vor­ mingscentrum, vermaakte en onderwees hij zijn gehoor. Het taalgebruik van politici munt volgens Bakker uit in het gebruik van jargon en het pro­ duceren van slechte zinnen. Maar omdat op de politiek de schijnwerpers staan en elk woord van een politicus op schrift wordt vastgelegd, valt het extra op. Die vastlegging van het gesproken woord stimu­ leert het gebruik van indirecte taal omdat een politicus pro­ beert zich immers altijd in te dekken, aldus Bakker. "Alles kan tegen je gebruikt worden." In de politiek vindt machtsver­ werving plaats en dat gebeurt indirect via het woord. Volgens Bakker zie je dat heel duidelijk aan het gedrag van de PvdA. "De PvdA wil heel graag sa­ menregeren met het CDA, maar ook het zittende kabinet aanval­ len. Ze hanteert haar taal daar­ om zodanig dat de zwaarste

Samen werken ze al achttien jaar op de VU. De ene op maan­ dag en dinsdag. De ander op donderdag en vrijdag. Het meeste geluk heb je als je het bureau van het Studentenpasto­ raat op de VU op woensdag bin­ nenwandelt. Want dan zijn ze er allebei: de 'zusjes Jacobs'. Ad Valvas liep op woensdag binnen en maakte een praatje met Josje en Gerda Jacobs, de secretaresses van het Amster­ dams Studentenpastoraat. Ze vinden het beter als we even in een kamer verderop gaan zit­ ten. Want dan stoort de telefoon ons niet. Een goed voorstel, want we zitten nog geen vijf mi­ nuten en er komt al gerinkel uit kamer OA­33. Naast het bedienen van de vele telefoontjes brengen ze de dag door met van alles en nog wat. Affiches maken, mensen uitno­ digen voor vergaderingen en gesprekskringen, advertenties regelen. De jongste van de twee, Ger­ da(32) noemt zichzelf al een deel van het meubilair van het pastoraatsbureau. Twaalf jaar werkt ze er al. In het begin full­ time. Maar na zes jaar kwam er behoefte aan wat meer vrije tijd. Gerda wilde echter alleen dagen inleveren wanneer Josje ze zou overnemen. "Bij perso­ neelszaken hadden ze weleens slechte ervaringen met een moeder en een dochter die het­ zelfde werk deden. Privé ruzies die ook tijdens het werk span­ ningen veroorzaakten. I n ons geval werd Josje vrij gemakke­

EU

'

'

».

.i'

J

25 SEPTEMBER 1987

Ex­parlementariër Marcus Bakker op bezoek bezoel bij VU­studenten

'Eens kijken politi politici mensen weer in dde ogen' M y Smid

Marcus Bakker tijdens zijn politieke conférence. Foto Kees Keuch, AVC/VU

klappen die uitgedeeld worden niet op het CDA, maar op de VVD terechtkomen." Van politici wordt verwacht dat ze op elke vraag een antwoord hebben. Maar ze gaan dat op een gegeven moment ook van zichzelf eisen. Bakker heeft dat aan den lijve ervaren. Ookiiij was, naar zijn zeggen, niet ver­ schoond van het gebruik van omzichtig taalgebruik. "Daar raak je aan gewend als ze je de krankzinnigste vragen stellen." Maar nu hij enkele jaren de ak­

tieve politiek heeft verlaten geeft hij soms zelfs gewoon toe ergens niets van te weten. Zo werd hij onlangs opgebeld door de Volkskrant met de vraag wat hij van Madonna vond. "Ik was daar gewoon eerlijk in. Ik vond nietsl I k had haar namelijk nog nooit gezien. Maar dat werd door die journalist helemaal niet geaccepteerd. Die zei: "Hij be­ weert dat hij Madonna nog nooit gezien en gehoord heeft, en hij zegt wel dat hij dat niet weet, maar dat zou hij vijftien

]jaar geleden ook niet over zijn lippen hebben gekregen. "Maar 1 nou was Madonna er vijftien 1 jaar i geleden nog niet, dat heb ik inmiddels wel begrepen." iUitspraken als: "Neelie, ik hou 1 van je" of "Je ziet een beetje pips" komen in de Kamer niet 1 veel voor. Politieke taal is ont­ <daan van persoonlijke elemen­ ten, wordt bewust algemeen ge­ 1 houden, en is bij uitstek diplo­ ] ]matiek. Ook de troonrede staat iieder jaar weer vol vage en be­ wust onduidelijke termen. Hoe­ )wel het Genootschap Onze Taal dit ( jaar voor het eerst de tekst ^ a n de troonrede kritisch mocht A bekijken, heeft Bakker geen ] verandering bespeurd. "De hoe­ veelheid onzin is er niet minder op < geworden. Er waren hooguit (een paar komma's verzet. Maar termen als randvoorwaarde I (("Rimram, het is gewoon een voorwaarde"), verkokering en ^ meerjarige minima waren er ] volop in aanwezig." 1Ronduit schandelijk vindt hij de <door de Belgische minister van (Oorlog gebruikte term voor ge­ varengeld voor de bemanning van de mijnenjagers in de Golf: bibbergeld. j "Daarmee was het hele pro­ 1 bleem omgedraaid. Het gevaar 1 mag in de politiek geen rol spe­ 1 dus wordt de niet zo grote len, 1 heldhaftigheid van de betrokke­ 1 nen centraal gesteld. Maar zo'n \term wordt gewoon overgeno­ ] men." (Goede politieke sprekers kent 1Bakker niet meer. Zelf leerde hij

De duobaan van de 'zus 'zusjes' Jacobs Diana Doornenbal delijk de drukste praatster van de twee. Helaas wordt het standpunt van de zusjes niet gedeeld door het college van bestuur van de VU en de directie van het VU­zie­ kenhuis. Vooral als het om ba­ nen gaat voor hoger personeel. Dit bleek uit de CAO­onderhan­ delingen voor dit jaar.

IMï**"*'

tj^^:

De 'zusjes' Jacobs: Imks Josje, rechts Gerda. lijk aangenomen. Het pastores­ team kende haar namelijk al. En ruzie hebben we nooit", ver­ telt Gerda. De zusjes delen inmiddels zes jaar één baan. Ze zien in deze duo­baan zoveel voordelen dat ze die met z'n tweeën op papier hebben gezet. Om het deeltijd­ werk te promoten. "We willen graag dat de ogen van de 'ba­ zen' geopend worden. Dat ze bijvoorbeeld gaan inzien dat part­timers veel meer energie hebben om zich volledig in te zetten voor hun baan. Je bent immers vaker thuis om te ont­ spannen. Ook maak je je klus­

Foto AVC/VU

sen dezelfde dag nog af. Mor­ gen is er immers weer een an­ der. Je scheept elkaar niet met vervelende dingetjes op. Dat doe je gewoon niet. En bij ziekte of vakantie is er altijd nog ie­ mand die zorgt voor de continuï­ teit van het werk. Daarnaast ga je meestal in je eigen tijd naar de tandarts!" "Het nadeel voor ons van zo'n duobaan is dat we erg veel op elkaar lijken. Door de telefoon hebben we bijvoorbeeld dezelf­ de lach. En ik laat niet voor niets m'n haar lang groeien. Dat is veel gemakkelijker voor de mensen", beweert Gerda, dui­

Josje en Gerda zijn van huis uit nederlands­hervormd. Maar ze zijn niet praktizerend. Bij hun aanstelling gaf dat geen proble­ men. Gerda: "I k heb een luch­ tig' gesprek gehad met twee do­ minee's en de heer Van Nucfte­ ren van personeelszaken. Daar­ mee was de kous af." I n dat opzicht zijn de gereformeerden gemakkelijk!", voegt haar zus er giechelend aan toe. "Het is toch ook niet nodig om naar de kerk te gaan om je geloof te betui­ gen? Je moet juist uitkijken met bijbelteksten; dat je ze niet gaat misbruiken. Want dat gebeurt maar al te vaak! Goed zijn voor je medemens, daar draait het om!" "Denk ook niet dat er bij het Studentenpastoraat alleen maar gereformeerden over de vloer komen. Nee, je ziet er mensen van alle gezindten. Ook degenen die niet gelovig zijn maar gewoon op de hoogte wil­ len raken. Je kunt niet zeggen

het vak voor een groepje men­ sen in een zaaltje in Zaandam. "Je paste je taalgebruik zo a a n dat de gewone mensen het be­ grepen. Je reageerde op het ge­ drag van mensen in de zaal, je gaf hen het gevoel dat je het over hen had."" Tegenwoordig heeft de journalist de rol van het volk overgenomen, constateert hij. De politicus staat steeds minder oog in oog met het publiek. Het is een eenvoudig rekensomme­ tje, zo stelt Bakker: "Of in Appin­ gedam spreken voor een zaaltje met 30 mensen. Een persbericht voor de krant schrijven voor een oplage van 200.000 exempla­ ren. Of een televisieinterview afgeven met een kijkdichtheid van een miljoen. De neiging om de televisie boven alles te stel­ len wordt hierdoor steeds ster­ ker. Als er zo'n Ferry Mingelen voor je zit, krijg je ook de nei­ ging een zeeslangenzin te pro­ duceren." Het is volgens Bakker echter ook de journalistiek geweest die er voor gezorgd heeft dat de formele relaties in de politiek zijn afgezwakt ("De term excel­ lentie hoor je niet meer."). Maar het is met name de parlementai­ re journalistiek die besmet is met datzelfde verhullende taal­ gebruik in de politiek. Doordat deze journalisten ook in dat cir­ cuit zitten, doen ze mee in het uitspreken en schrijven van ge­ heimtaal. Vooral hoofdredactio­ nele conmientaren staan vol­ gens Bakker vol enerzijds en anderzijds­constructies. Maar Bakker blijft communist, "en dus optimist," en is er van overtuigd dat het in een volk ingebakken zit dat de zwakken zich willen laten gelden. De in­ spiratiebron van de politiek zal ooit weer eens de overhand hebben: "Er komt een tijd dat de voorlichters en p.r.­mensen op­ zij worden geschoven en de po­ litici de mensen in de ogen moe­ ten zien. En dan komt misschien die verbeterde taal ook in zicht." dat de VU meer mensen aflevert dan de UvA." "Vooral de gesprekskringen met heel algemene thema's lopen goed. Typerend is dat bij de eet­ groep, wat we ook een tijdje ge­ organiseerd hebben, opvallend veel jongens van de partij zijn." Om het Studentenpastoraat niet teveel als een serieus, gelovig 'denkhuis' naar voren te doen komen, is er de befaamde borrel tijdens de sociale introductie. "Het is om de drempel naar VE'90 te verlagen. Om te laten zien dat het er echt gezellig is. Daarnaast is de bezoekweek van de dominee's erg goed. Ze bezoeken studenten. Gewoon om duidelijk te maken van 'we zijn er, als je belangstelling hebt, ddar is ons huis. Niet om zieltjes te winnen." De 'zusjes' ontkennen dat er be­ paalde types studenten naar VE'90 komen. Wel zijn er ver­ schillende vaste klanten. "Al met al maak je ontzettend leuke mensen mee. We zien ook ieder jaar nieuwe gezichten. Mensen met een eigen inbreng en ver­ schillende reacties. Dat brengt variatie aan ons baantje. Daar­ door ga je je ook niet te oud voelen, want dat kan ook nog! De studenten lijken ook elk jaar jonger te worden. Maar als je met ze omgaat, merk je er niets van. Je moet jong van geest blij­ ven, je humor houden", beweert Gerda. Josje is het er dik mee eens: "I k zie al zo'n vergrijsde, humeurige secretaresse voor me! Want die heb je ook. Nee, tegen die tijd stoppen we er­ mee!"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen