Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 328

fiD\pJ]\/pS

5 FEBRUARI 1988 m

Het eerste wat Hugo S. Ver­ brugh vertelt is e e n kleine anek­ dote. A a n een a a n t a l kinderen dat in een kamer bijeen is, wordt gezegd dat er zich ergens in d e kamer een witte zakdoek bevindt. Ze krijgen d e opdracht die zakdoek zo snel mogelijk te vinden. De kinderen doorzoe­ ken alle hoeken v a n d e kamer, de witte zakdoek blijft echter on­ vindbaar. Terwijl Verbrugh dit vertelt pakt hij een k a n d e l a a r die al vanaf het begin op het bord voor d e collegezaal staat. Een vreemde plaats om e e n k a n d e l a a r neer te zetten, m a a r ook niet iets om je al te zeer over te verwonde­ ren. Pas w a n n e e r hij die k a n d e ­ laar optilt en demonstratief laat zien, realiseren we ons dat in d e k a n d e l a a r g e e n k a a r s staat m a a r een opgerolde witte zak­ doek. Je zou anders vermoeden, m a a r we zijn terechtgekomen op een lezing over reïncarnatie e n a n ­ troposofie, gegeven door d e Rotterdamse medicus Hugo S. Verbrugh, die zelf ook d e begin­ selen v a n de antroposofie is toe­ g e d a a n . De moraal v a n zijn anekdote is dat we soms dingen over het hoofd zien die er wel zijn, of in zijn eigen woorden: "We zien niet wat we weten en we weten niet wat we zien." En dat schijnt voor d e reïncarnatie ook op te g a a n . Doorgaans worden die verha­ len over reïncarnatie en a n d e r e paranormale verschijnselen door 'serieuze' wetenschappers met een flinke scheut scepsis bejegend. Herinneringen uit een vroeger leven zouden her­ inneringen uit een vroege jeugd kunnen zijn, wordt er wel ge­ zegd. Misschien dat je als kind

Piggelmee w a s g a a n vissen. Hij hengelde zowaar een tovervis boven water. Na wat h e e n e n weer g e p r a a t kreeg Piggelmee v a n d e vis e e n flesje met tover­ vloeistof. D a a r m e e kon hij iede­ re gewenste drank maken. Zo passeerden melk, slagroom e n rode spa d e revu. Het verhaal werd door d e a a n ­ wezige congresgangers, leden v a n d e Engelse Vereniging v a n Natuurwetenschappers, zeer g e w a a r d e e r d . Het leverde drs. J. Bouma eind vorig j a a r in het Engelse Nottingham d e eerste prijs op in een demonstratie­ wedstrijd. Bouma is scheikunde­ didacticus a a n de VU e n leidt als universitair docent studen­ ten, n a het behalen v a n hun doctoraal examen, op tot schei­ kundeleraren. De demonstratie die bij het ver­ h a a l hoorde ging over man­ gaanreduktie. Bouma reduceer­ d e het metaal in stappen v a n +7 n a a r +2. Hij h a d het kaliumper­ manganaat in een bekerglas g e d a a n en bij iedere volgende fase in het reductieproces n a m d e vloeistof een a n d e r e kleur a a n . Die kleurenwisselingen begeleidde Bouma met e e n re­ l a a s over de avonturen v a n Pig­ gelmee. Gelach uit d e zaal. Bouma kreeg de h a n d e n v a n d e n a ­ tuurwetenschappers op elkaar e n versloeg d e Britse deelne­ mers a a n d e wedstrijd op eigen bodem. De twee Britten, die op d e tweede en derde plaats ein­ digden, sloten d a a r m e e d e rij. Meer deelnemers a a n d e wed­ strijd w a r e n er niet. De é é n toonde met e e n kleurreaktie a a n dat waterstofperoxide in een alkalisch milieu zowel oxi­ derend als reducerend werkt. Een goed verhaal, m a a r nogal voorspelbaar e n d a a r o m e e n beetje saai.

i

Het mannetje met de rode puntmuts Koos Neuvel schapsbericht. Er w a s eens e e n vrouw die tijdens h a a r zwan­ gerschap voortdurend het beeld kreeg dat er een mannetje met e e n kleine rode puntmuts in h a a r binnenste rondwoelde die h a a r alle o r g a n e n v a n h a a r li­ c h a a m liet zien. En wat bleek: d e boreling w a s niet alleen v a n het mannelijk geslacht, m a a r is later bovendien dokter gewor­ den! De logica is onontkoom­ baar: als een toekomstvoorspel­ ling juist kan zijn, w a a r o m zou een visioen v a n het verleden d a n niet eveneens op w a a r h e i d kunnen berusten?

Tekening Monica d e Wit

ooit e e n b e p a a l d v e r h a a l ge­ hoord hebt, dat d a a r n a weer vergeten is m a a r wel door het onbewuste is opgeslagen; on­ der b e p a a l d e omstandigheden zou dat verhaal weer opgeroe­ pen kunnen worden. In ieder geval vinden 'serieuze' weten­ schappers dat je die reïncarna­ tie­verhalen niet al te snel voor w a a r moet houden. Verbrugh hoort echter niet tot d e sceptici, m a a r tot d e gelovigen. Zijn antwoord op d e v r a a g of reïncarnatie bestaat is v a n een betoverende eenvoud: "Zeker,

want te geloven dat het afgelo­ pen is n a d e gemiddeld zeventig j a a r die we gemiddeld leven, dat is zoiets banaals..." Kortom, als d e reïncarnatie nog niet be­ staat, dient hij zo snel mogelijk te worden uitgevonden. Ook een gelovige heeft echter enkele aanwijzingen nodig die zijn overtuiging kunnen recht­ vaardigen. Reïncarnatieverha­ len zijn moeilijk op hun w a a r ­ heid te onderzoeken, bij toe­ komstvoorspellingen is dat ech­ ter heel wat beter mogelijk. Ver­ brugh vertelt d a a r o m het verhaal v a n een zwanger­

Er is vanuit d e antroposofie ook een praktische reden voor het individu die het b e s t a a n v a n reïncarnatie zeer wenselijk maakt. De antroposofie g a a t er namelijk vanuit dat elk mens in zijn leven e e n b e p a a l d doel heeft, een levensontwerp, dat hij al bij d e geboorte heeft mee­ gekregen. Het is onze t a a k om er achter te komen wat dat doel is. Die reïncarnatiegedachte m a g daarbij zonder meer ge­ ruststellend genoemd worden: w a n n e e r het je in het huidige leven niet lukt om je levensdoel te kennen, kom je in het volgen­ d e leven in een herkansing te­ recht. Met het a a n t o n e n v a n het be­ s t a a n v a n reïncarnatie is, be­

Tovervis moet leerlingen wakkerschudden Henk Vlaming blanke vla wit is kun je die goed zien." Een p a a r d a g e n geleden kreeg Bouma een briefje v a n Gordon Woods, Brits scheikundelraar. Vol enthousiasme deelde hij m e e dat hij d e onderscheiden proef v a n Bouma nu ten over­ s t a a n v a n zijn eigen klas de­ monstreert.

Pingpong ballen

Kampioen Bouma: "De scheikunde is bij uitstek geschikt om er iets boeiends v a n te maken". Foto Kees Keuch, AVC/vu De tweede Brit demonstreerde het belang v a n e e n stabiele benzeenring bij het maken v a n kleurstoffen. Het verhaal w a s niet saai, m a a r er k w a m veel vuur en stank bij te p a s . Daar­ mee overtrad deze r a b a u w d e wedstrijdregels e n eindigde on­ d e r a a n . Veiligheid, effectiviteit, belangrijkheid, geschiktheid, en originaliteit waren criteria w a a r a a n d e proeven tijdens d e demonstrie moesten voldoen. De wedstrijd ging om d e v r a a g of je met behulp v a n scheikundi­ g e proeven iets uit kunt leggen. Het w a s d e bedoeling d a t d e aanwezige scheikundeleraren

door d e wedstrijd geïnspireerd zouden worden om voor d e klas interessanttere proeven te doen. "O p zich zou je mijn proef ook s a a i kunnen noemen," meent Bouma. "Maar door er een verhaaltje bij te vertellen kreeg het het bekoorlijke v a n het onvoorspelbare. Het is uit­ gesloten dat je bij dit soort proe­ ven werkelijk iets nieuws ont­ dekt. Ik h e b e e n m a a l een nieu­ we proef uitgevonden. Dat w a s het aantonen v a n voedingsstof­ fen in blanke vla. Zo toon je zetmeel a a n met behulp v a n jo­ dium, eiwit door salpeterzuur. Je krijgt kleurreakties en omdat

Bouma maakt zich al jaren sterk voor een optimale kennisover­ dracht in de scheikunde. Het boeiend onderwijzen ziet hij als één v a n d e belangrijkste hulp­ middelen hiertoe. O p dit gebied verschenen v a n zijn h a n d al een a a n t a l educatieve werkjes, variërend v a n 'Een Verzame­ ling Spelletjes' e n 'Werken Met Wasmiddelen' tot 'Differentiale Thermoanalayse O p School'en 'Eenvoudige Gaschromatogra­ fie'. Op zijn kamer staat een bijna twee meter hoge, doorzichtige buis met pingpongballen. Ten behoeve v a n e e n experimentje stellen ze moleculen voor. Bou­ m a werpt een a a n t a l knikkers, twee soorten v a n verschillende grootte, v a n boven in d e buis. De knikkers rollen tussen d e ta­ felterinisballen n a a r b e n e d e n . De kleinste zijn er het eerst. Het is een proefje om iets over mole­ cuulscheiding te demonstreren. "Ik h a m e r al jaren op hetzelfde aambeeld," zegt Bouma. "Schei­

halve een individueel belang, ook e e n niet gering m a a t s c h a p ­ pelijk b e l a n g gediend. Dat be­ grijpen we termiinste uit de woorden v a n Verbrugh. Als de mensen zich nanielijk g a a n rea­ liseren dat ze in een volgend leven geconfronteerd zullen worden met d e ellende die ze momenteel uitrichten, d a n is het snel uit met het 'gezooi'. De ge­ reïncarneerde vervuiler betaalt immers zelf! Helaas kent het idee v a n de reïncarnatie nog enkele belang­ rijke theoretische problemen die om een oplossing schreeuwen. Wat bijvoorbeeld te denken van het grote a a n t a l bewoners dat d e a a r d e momenteel telt, een veel groter a a n t a l d a n er ooit geweest is. Kan iedereen dan toch e e n reïncarnatie v a n een vroeger iemand zijn? Verbrugh is niet voor één gat te vangen, want hij legt uit dat dit inder­ d a a d mogelijk is. Nagenoeg alle mensen die vroeger ooit ge­ leefd h e b b e n zouden namelijk nu in een reïncarnatie a a n w e ­ zig zijn. Verbrugh: "Reïncarna­ tie treedt d o o r g a a n s vrij zelden op, je bent met lange tussen­ pauzes weg. De laatste tijd is de a a n d r a n g om te reïncarneren echter heel sterk, want het is hier zo spannend." Toegegeven, die theorie bezit een nog niet al te stevig funda­ ment, m a a r Verbrugh denkt dat dit slechts een tijdelijke zwakte is. Voor d e wetenschap is er een schone t a a k weggelegd in het operationeel m a k e n v a n het idee v a n d e reïncarnatie e n de Rotterdamse medicus hoopt in een volgende incarnatie het raadsel d a a r o m nog eens defi­ nitief te ontsluieren. We wach­ ten dat moment in grote span­ ning af.

kunde is bij uitstek geschikt om er iets boeiends v a n te maken. De lieve Heer b e w a r e me voor d e g e n e n die dat uit h a n d e n la­ ten vallen." Boimia doceert on­ der a n d e r e Chemie e n Samen­ leving, e e n verplicht college voor eerstejaars scheikundestu­ denten. "Scheikunde is v a n we­ zenlijk belang in onze maat­ schappij," meent hij. Daarom kan hij zich k w a a d m a k e n over verdachtmakingen aan het a d r e s v a n chemici, als zouden zij verantwoordelijk zijn voor de aantasting v a n het milieu. "De chemicus is er om het leven op a a r d e mogelijk, e n niet on­ mogelijk te maken," zegt hij. "De industrie is niet d e enige vervui­ ler. Wie vervuilde d e Noordzee? Waren dat scheikundigen of w a s dat d e kapitein v a n een Roemeense tanker? Hoeveel mensen gooien afgewerkte olie weg, hoeveel spoelen genees­ middelen door het toilet? Heb je wel eens gezien wat er allemaal in d e Amsterdamse grachten wordt gegooid? Het is e e n my­ the dat d e chemische industrie d e grote vervuiler zou zijn. Veel fosfaat komt in het milieu terecht door menselijke uitscheidings­ produkten." "Ik kan een mooi verhaal over d e hysterie rond d e rol v a n de scheikunde vertellen. Toen ik n a a r d e wedstrijd reisde, heb ik d e grootste moeite g e h a d om een koffertje met eenvoudige, onschadelijke schoolchemica­ lieën het vliegtuig in te krijgen. In Engeland h e b ik zelfs een flesje zwavelzuur achter moeten laten. Dat is tekenend voor de positie w a a r d e scheikunde v a a k in wordt gemanoue­ vreerd. Maar bedenk ook eens: met olie besmeurde vogels kun­ nen alleen worden schoonge­ maakt met behulp v a n chemi­ sche middelen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen