Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 195

20 NOVEMBER 1987 Raat begrijpt dat het voor e e n doorsnee huisarts ondoenlijk is om veel tijd te steken in d e be­ handeling v a n patiënten die moeilijkheden h e b b e n door al­ coholmisbruik. Omdat d e pro­ blemen v a n alcoholisten indruk­ wekkend veel omvangrijker, ernstiger én chronischer zijn d a n die v a n d e doorsnee pro­ bleemdrinker, is hier volgens Raat e e n rol weggelegd voor d e huisarts. Bij zijn onderzoek constateerde Raat dat acht procent v a n d e volwassenen uit Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Haarlem op d e e e n of a n d e r e manier problemen heeft door bij vlagen overmatig alcoholge­ bruik: d e z o g e n a a m d e pro­ bleemdrinkers. In Amsterdam ligt het percentage met 8,5 pro­ cent zelfs nog iets hoger. Eén procent v a n d e Nederlandse bevolking behoort, stelde Raat vast, tot d e z o g e n a a m d e alco­ holisten, een categorie die zeer sterk v a n drank afhankelijk is. Alcoholisten zien hun gezond­ heid zienderogen achteruitgaan e n zijn voortdurend in ernstig conflict met partners, vrienden of familie e n op hun werk. Artsen h e b b e n primair e e n t a a k bij d e bestrijding v a n alcoholis­ me, aldus Raat, omdat zij het juist zijn die met d e lichamelijke gezondheid v a n hun patiënten te m a k e n hebben. En omdat al­ coholisten v a a k p a s n a a r d e huisarts toestappen als zij ern­ stige lichamelijke klachten heb­ ben, k a n die d a a r "strategisch" op inspelen. "Het is immers d e kern v a n het medische werk­ veld," aldus Raat. Raat vroeg 154 'nieuwe' patiën­ ten v a n het Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs (CAD), e e n onderdeel v a n het Jellinek­ centrum in Amsterdam, onder­ meer w a a r o m ze op e e n g e g e ­ ven moment toch hulp zochten. "Die braakneigingen, d a a r ging ik v a n balen. En r a r e eetge­ woontes e n het overmatig trans­ pireren", gaf e e n v a n d e alcoho­ listen als reden op. Alcoholisten komen, merkte Raat, verreweg het meest in contact met d e huisarts vergele­ ken met d e a n d e r e professione­

W3\ïSL\!»

Onderzoeker Hein Raat: 'Arts zou alerter imoeten optreden'

Alcoholist zoekt jpas na zeven jaar hhulp Gemiddeld duurt het zeven jaar voordat alco­ holisten hulp zoeken voor hun problemen en dan meestal pas na aandringen van huri direc­ te omgeving. Vooral huisartsen moeten alerter zijn als een alcoholist in een slechte lichamelij­ ke conditie hun spreekkamer binnenkomt. Zij, maar ook andere professionele hulpverleners, zouden meer getraind moeten worden in het signaleren van alcoholproblemen. Dit stelt de sociaal­geneeskundige Hein Raat (38) in zijn proefschrift 'Alcoholproblematiek en hulpverle­ ning', waarop hij woensdag op de VU promo­ veerde.

Foto Kees Keuch, AVCWU

Ie hulpverleners. Zesentachtig procent v a n d e o n d e r v r a a g d e patiënten h a d in het j a a r voor­

Proefdiergebruik VU met kwart gedaald Het a a n t a l gebruikte proefdie­ ren a a n d e universiteiten is in 1988 opnieuw g e d a a l d v a n 395.000 tot ruim 388.000 dieren. D a a r m e e zet d e daling in voor­ g a a n d e jaren zich voort. In 1982 werden nog 450.000 dieren ge­ bruikt. Gebruikte d e VU in 1985 in totaal 32.112 dieren, vorig j a a r w a s dat bijna e e n kwart minder (24.428). O p d e buitenu­ niversitaire instellingen worden echter meer dieren gebruikt. Alternatieve onderzoeksmetho­ des verdringen in d e universitei­ ten e n academische ziekenhui­ zen dierexperimenten. De ont­ wikkeling v a n dierproef­alter­ natieven door vermindering, vervanging e n verfijning, be­ s p a a r d e vorig j a a r tenminste 11.500 dieren. Vooral d e VU en UvA, Leiden, Utrecht e n Rotter­

d a m h e b b e n belangrijke b e s p a ­ ringen b e h a a l d . Proefdiervriendelijke alternatie­ ven zijn onder meer het m a k e n v a n films voor onderwijs, com­ putersimulaties, reageerbuis­ techniek e n het gebruik v a n menselijk weefsel. Birmenkort zcd voor het eerst e e n jaarlijks uit te reiken "alternatieven­ prijs" worden toegekend a a n d e laborant, analist of proefdier­ verzorger met het beste idee op dit gebied. De prijs b e d r a a g t 5000 gulden. Voor wat betreft het proefdier­ gebruik in wetenschappelijk on­ derzoek is d e daling bij het kan­ keronderzoek (­12,2 procent) op­ vallend, m a a r voor het onder­ zoek n a a r hart­ e n vaatziekten is het a a n t a l proefdieren geste­ g e n (+22,1 procent).

Adverteren in Ad Valvas is adverteren voor een herlcenbare groep en dus gericht adverteren^ . Advertenties opgeven bij:

Bureau Van Vliet B.V. Telefoon: 02507-14745

^'^"*"" -"

Diana Doornenbal gevallen m a a k t e die e e n op­ merking over het drankgebruik. Volgens oudere onderzoeken onderkennen huisartsen v a a k niet dat er een alcoholismepro­ bleem bij een patiënt bestaat door gebrek a a n kennis of ge­ brek a a n vaardigheid om die toe te passen. Ook is het ontbre­ ken v a n belangstelling e n d e gedachte dat d e hulpverlener toch g e e n invloed heeft e e n re­ den. Raat heeft niet onderzocht hoe artsen invloed kunnen uitoefe­ n e n op het hulpzoeken. Toch zegt hij d a a r iets over in zijn proefschrift. Uit zijn gesprekken met CAD­patiënten kwam n a a r voren dat waarschuwende, boude uitspraken v a n hulpver­ leners als 'over een j a a r lig je onder d e zoden', lichamelijk on­ derzoek waarbij flink in d e ge­ voelige leverstreek wordt ge­ pord en uitslagen v a n laborato­ riumonderzoeken indruk ma­ ken. "Huisartsen zouden, ten gunste v a n d e alcoholist, meer hun medische autoriteit in stel­ ling moeten brengen. Ze m a k e n niet optimaal gebruik v a n hun mogelijkheden", schrijft Raat. Volgens hem wordt er overigens veel attenter g e r e a g e e r d door d e bedrijfsgezondheidszorg en d e geestelijke gezondheidszorg. Zeven v a n d e acht patiënten uit d e groep v a n 154 patiënten die contact h a d d e n met een be­ drijfsmaatschappelijk werker zeiden dat die e e n opmerking h a d d e n g e m a a k t over d e alco­ hol.

ten v a n d e basisopleidingen in d e gezondheidszorg zouden volgens d e promovendus getraind kunnen worden in het signaleren v a n alcoholproblemen en het o m g a a n d a a r m e e . Ook moet politie e n justitie, g e zien de l a g e 'pakkans', meteen bij de eerste a a n h o u d i n g die te m a k e n heeft met alcoholmisbruik moet n a g a a n of contact met het CAD nuttig is. Daarn a a s t geeft Raat aanbevelingen als het ontwikkelen v a n programma's voor alcoholpreventie in bedrijven en het instellen v a n a p a r t e spreekuren bij d e Consultatiebureau's voor Alcohol en Drugs voor d e partners v a n alcoholisten. ' Volgens Raat kunnen partners v a n alcoholisten bevorderen dat d i e eerder hulp zoeken. Deze, v a a k vergeten groep, moet d a a r overigens wel sterk op aandringen. Een voorbeeld is d e volgende opmerking v a n e e n pati ent: "Een ruzie met een vriendin w a a r m e e ik praatte over mijn problemen. We h e b b e n zelden of nooit ruzie g e h a d . Maar nu r e a g e e r d e ze heel hard. Ik werd door h a a r veroordeeld als een dronkelap, als niet te vertrouwen. Dat heeft me heel erg a a n het denken gezet." Een belangrijke reden w a a r o m het zolang duurt voor alcoholisten hulpzoeken is schaamte voor hun alcoholmisbruik. "Naar d e detoxicoloog, omdat het afkicken belangrijk w a s . Maar het w a s ook e e n volslagen kapitulatie om toe te geven: d a a r hoor ik nou thuis", zegt een patiënt over z'n moeilijke beslissing om hulp in te roepen. Door professionele hulpverleners era a n te laten w e n n e n om over delicate onderwerpen als alcoholisme te praten kan het taboekarakter misschien l a n g z a a m doorbroken worden. In het organiseren v a n grote c a m p a g nes om het stigma rondom alcoholisme te verminderen ziet Raat g e e n heil. Het zit té diep in d e Nederlandse samenleving geworteld.

a f g a a n d a a n het bezoek a a n het CAD contact met d e huis­ arts. Slechts in d e helft v a n d e

Artsen, m a a r ook verpleegkun­ digen, paramedici e n m a a t ­ schappelijk werkers e n studen­

De buitenimiversitaire t o e n a m e heeft diverse oorzaken. De be­ langrijkste oorzaak is d e groei in het onderzoek n a a r milieu­ schadelijke stoffen, vooral ten dienste v a n het waterkwoliteits­ beleid. N a a r diersoort is vooral d e stijging v a n d e aantallen ge­ bruikte vogels (+49 procent) e n vissen (+78 procent) opmerke­ lijk. Voor vissen h a n g t dit s a m e n met het g e n o e m d e milieu­on­ derzoek. Meer vogels zijn ge­ bruikt in onderzoek n a a r veteri­ naire vaccins, d e pluimveevoe­ ding e n d e immunologie. Ook op d e universiteiten zijn d e stijgin­ g e n bij deze twee diersoorten het grootst. Behalve op het a a n t a l dierproe­ ven g a a t het rapport ook in op het beleid v a n d e 87 instellingen w a a r dierproeven worden ge­ d a a n . Op d e universiteiten e n academische ziekenhuizen blij­ ken d e krachtens d e Wet op d e dierproeven a a n te stellen proefdierdeskundigen hun w e g soms "moeizaam" te vinden. Op twee instellingen ontbreken d e binnenkort verplichte dierexpe­ rimentenconmiissies, die zich over ethiek e n uitvoering (alter­ natieven, pijnbestrijding, onno­ dig lijden) v a n elke proef moe­ ten buigen. Uit inspectie­onderzoeken zijn voorts op twee universiteiten misstanden gebleken bij d e huisvesting v a n h o n d e n e n con­ stateerde d e inspectie e e n slechte verzorging e n huisves­ ting v a n a n d e r e proefdieren.

Kamer: onderzoek tweede geldstroom versterken

(Bert

Bakker/UP)

Een meerderheid in d e Tweede Kamer v a n PvdA e n W D wil geld overhevelen v a n d e eerste n a a r d e tweede geldstroom voor het universitaire onder­ zoek. Volgens beide fracties komt dat het fundamentele on­ derzoek ten goede. Het PvdA­kamerlid ƒ. Wallage vindt dat het budget v a n ZWO, d e organisatie die d e zogeheten tweede geldstroom voor wetenschappelijk onderzoek onder b e h e e r heeft, omhoog moet. Het kamerlid zal begin december, tijdens d e behandeling v a n d e onderwijsbegroting, voorstellen doen om jaarlijks vijf miljoen extra voor ZWO uit te treldcen, zodat deze organsatie d a n in totaal 225 miljoen gulden per j a a r kan besteden. De verhoging moet gefinancierd worden door d e rechtstreekse bijdrage v a n d e overheid a a n d e universiteiten (de eerste geldstroom) in gelijke m a t e te verlagen. Bolkestein (WD) legde zich afgelopen week, tijdens het d e b a t over het Wetenschapsbudget 1988 niet op d e o m v a n g vast, m a a r verwacht v a n d e overheveling e e n "vergroting v a n het rendenjent". Wallage wil met zijn voorstel d e nu veel te l a g e toekenningspercentages voor onderzoeksaan-

Bert Bakker/UP v r a g e n bij ZWO omhoogbren­ gen. D a a r m e e dolen die per­ centages voor het universitair onderzoek, met n a m e d e voor­ waardelijke financiering. Om die reden minister Deetman en ook d e CDA­parlementariër Beinema het voorstel e e n a a n ­ tasting v a n d e universitaire zelf­ standigheid, waartoe ook het prioriteiten stellen in het onder­ zoek behoort. Volgens Deetman is het meren­ deel v a n het voorwaardelijk ge­ financierd onderzoek, w a a r a a n jaarlijks één miljard gulden om­ gaat, fundamenteel, en g a a t d a a r e e n a a n ZWO vergelijkba­ re kwaliteitstoetsing a a n vooraf. Bovendien is er op d e universi­ teiten al veel bezuinigd, vindt Deetman. Een uitzondering maakt hij voor het gamma­on­ derzoek, dat sinds 1980 sterk is toegenomen en w a a r i n relatief veel eerste geldstroomonder­ zoek wordt verricht. PvdA­woordvoerder Wallage toonde zich somber over het we­ tenschapsbeleid: er is te weinig geld, te weinig coördinatie e n te weinig visie op middellange ter­ mijn. "Het is een miezerig be­ leid, er g a a t weinig v a n uit", al­ dus Wallage.

(Bert Bakker/UP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen