Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 285

22 JANUARI 1988 "De leek ziet a a n deze dia w a a r ­ schijnlijk heel weinig. Dit is n a ­ melijk e e n infectie v a n beide tongranden, veroorzaakt door het aids virus. Voor mij is het vol­ doende. Je wordt er in getraind n a a r detaüs te kijken." De hoog­ leraar v a n de pathologie v a n d e mondholte en tevens kaakchi­ rurg prof. dr. I. van der Waal, werkzaam in het academisch ziekenhuis v a n d e VU, toont d e dia's v a n aUe patiënten die n a a r hem zijn doorgestuurd en waarbij hij besmetting met het aidsvirus heeft geconstateerd. Sinds e e n p a a r j a a r is in Neder­ land bekend, met n a m e door er­ varingen in d e Verenigde Sta­ ten, dat b e p a a l d e afwijkingen in d e mond wijzen op besmet­ ting met het HIV, het human im­ mune deficiency vir u s dat de veroorzaker is v a n aids. Omdat tandartsen zestig pro­ cent v a n d e bevolking geregeld zien, zijn zij d e g e n e n die d e eer­ ste tekenen v a n aids in e e n vroeg stadium kunnen signale­ ren. Maar door d e gespeciali­ seerde kennis die mondheel­ kundigen hebben, worden 'ver­ dachte' patiënten veelal n a a r hen doorgestuurd. In het VU­ ziekenhuis zijn tot nu toe zo'n vijftig seropositieve mensen op­ genomen. Van der Waal constateerde bij vijf v a n h e n de ziekte via infec­ ties in d e mondholte. De laatste tijd ziet hij gemiddeld e e n nieuw besmet persoon per week, en dat a a n t a l stijgt langzaam. Een kenmerkende voorbode v a n aids, die Van der Waal het meest tegenkomt, is d e witte verkleuring v a n d e tongranden, hairy le u koplakia genaamd. Maar ook merkwaardige tand­ vleesontstekingen die ondanks herhaalde behandelingen door een mondhygiënist niet g e n e ­ zen, wijzen op d e voor deze ziekte typerende afnemende werking v a n het afweersys­ teem.

Aidsdeskundigen Het is e e n nieuw verschijnsel op het terrein v a n d e behandeling van seropositieven dat tandart­ sen vroegtijdig d e HlV­besmet­ ting kunnen signaleren. En met­ een werd d e discussie a a n g e ­ zwengeld of het zinnig is in zo'n vroeg stadium te weten dat ie­ mand seropositief is of niet. Voor d e patiënt zelf m a a k t het w a t betreft zijn genezing niet uit. Het middel AZT, het enige middel tot nu toe, garandeert g e e n gene­ zing m a a r heeft slechts e e n rem­ mende werking op het aftake­ lingsproces. O f het zin heeft dit

N^^/pJ^/p£

Nieuw aandachtsgebied voor tand tandheelkunde

Prof. Van der Wo Waal: aids opsporen vroegtijdig ops] Sinds e e n p a a r j a a r is in Nederland bekend dat bij tien tot vijftien procent v a n d e seropositieven de eerste verschijnselen v a n AIDS in d e mond­ holte optreden. Mondheelkunde­specialisten kunnen deze ziekte hierdoor in e e n soms heel vroeg stadium ontdekken. De Nationale Aids­ commissie is er niet zo gelukkig mee, e n vreest ook voor toename v a n het a a n t a l weigerachti­ ge tandartsen.

Prof. dr. I. v a n der Waal: 'Tandarts moet zorgen voor e e n zo goed mogelijke vertrouwensrelatie met patiënt.' poto Michel Claus, AVC/VU middel in e e n vroegtijdig sta­ dium v a n de ziekte te geven, is ook nog niet duidelijk. En het is ook m a a r d e v r a a g of d e patiënt die verneemt dat hij besmet is zijn g e d r a g zal a a n p a s s e n . Er zijn mensen die bij die kennis g a a n r a a k leven zolang het nog kan. De meeste Nederlandse aidsdeskundigen zijn het erover eens dat vroegtijdige opsporing om deze redenen g e e n zin heeft. Van der W a a l hoort bij d e groep die zegt: hoe eerder je het weet, hoe beter. De epidemie moet worden beperkt, dus moet je d e patiënt op d e hoogte steUen en liefst zo vroeg mogelijk. Tand­ artsen die e e n verraderlijke in­

fectie vermoeden, moeten d e patient onmiddellijk doorsturen n a a r e e n mondheelkundig spe­ cialist, die eventueel e e n aid­ stest k a n laten doen, volgens Van der Waal. De Nationale aidscommissie vindt eigenlijk dat d e tandart­ sen zich nergens mee mogen bemoeien, en zeker niet moeten v r a g e n of e e n patiënt misschien homosexuele contacten heeft. Met d a t laatste is Van der W a a l het wel eens. Tandartsen wor­ den d a a r in verhouding te wei­ nig mee geconfronteerd, vindt hij. Zeer verbolgen is hij echter over het feit dat d e commissie patiën­

Zoute planten moeten landbouw in Pakistan redden Pakistan volgt met interesse d e VU­onderzoe­ kers die over d e buitendijkse gebieden zwer­ ven. Deze wetenschappers onderzochten d e ef­ fecten die zout e n overspoeling h e b b e n op kweldervegetatie. Kennis over zouttolerantie bij planten is v a n b e l a n g voor het cultiveren v a n l a n d b o u w a r e a a l dat door verzilting verloren is gegaan. Dijkbescherming heeft topprio­ riteit gekregen. Na d e ramzalige februaristorm v a n 1953 heeft Rijkswaterstaat d e kwelders, buitendijkse landerijen, be­ plant, om te voorkomen d a t kuststromingen d e dijken onder­ mijnen. De stromingen in d e Zeeuwse binnenwateren kun­ nen het zand onder d e dijken wegspoelen waardoor d e kust­ bescherming zou verzakken. Wat helmgras voor d e duinen

betekent, is e e n plant als Engels slijkgras voor d e dijken achter d e kwelders, die zich vooral in d e Zeeuwse Scheldearmen e n het Waddengebied bevinden. Deze kwelders lopen geregeld onder water. De m a t e w a a r i n hangt af v a n d e hoogte v a n het gebied e n d e waterstand. Kwelders zijn uitgegroeid tot stukken natuurgebied met e e n zeer gevarieerde e n produktie­ ve vegetatie. Er is echter nog

Henk Vlaming niet veel bekend over deze planten. Ze lijken te gedijen op d e natte e n zilte gronden en ook een regelmatige onderdompe­ ling v a n Noord­ en Waddenzee­ water roeit h e n niet uit. Jarenlange aktiviteiten in Zee­ land in het kader v a n d e Delta­ werken, h e b b e n hun invloed op d e getijdewisselingen niet g e ­ mist. De bouw v a n d e storm­ vloedkering in d e O osterschel­ de is hiervan het meest a a n ­ sprekende voorbeeld. O m enig inzicht te krijgen op d e invloed die dit op d e kustvegetatie heeft, verstrekte BIO N (Stichting Biolo­ gisch O nderzoek) d e opdracht a a n d e Vrije Universiteit om te onderzoeken w a t voor invloed zout e n overspoeling h e b b e n op kwelderplanten.

Ally Smid ten, die al v a n hun besmetting op d e hoogte zijn, heeft a a n g e ­ r a d e n hun tandarts d a a r niet over in te lichten. Dit advies is een reactie op d e eventuele weigering v a n tandartsen om seropositieven te b e h a n d e l e n en ook op de teneur binnen d e tandartsorganisaties dat d e ta­ rieven verhoogd moeten wor­ den om voldoende veiligheids­ maatregelen te nemen. De com­ missie meent dat als aUe tand­ artsen zo hygiënisch mogelijk werken ze g e e n risico lopen. Van der Waal: "Ik vind het merkwaardig dergelijke infor­ matie achter te houden. Je wUt als tandarts toch ook weten of je patiënt bijvoorbeeld bloeddruk­ verhogende middelen gebruikt of bij d e bloedtransfusiedienst loopt? Je moet zorgen voor e e n zo goed mogelijke vertrouwens­ relatie." Die hogere tarieven w a a r d e commissie b a n g voor is lijken volgens Van der Waal weinig zin te hebben. Tenzij je d e be­ handelkamer v a n d e tandarts als operatiezaal zou moeten in­ richten. Als je weet dat iemand besmet is, kun je als tandarts wel zorgvuldiger werken, aldus Van der Waal. "Ik denk niet dat je praktisch gezien als tandarts elke patiënt in optimale omstan­ digheden kunt laten b e h a n d e ­ len. Tandartsen moeten wel hy­ giënischer werken d a n nu. Wij zijn als kaakchirurgen ook niet altijd zo schoon bezig. O ok al is de kans op besmetting via het werk betrekkelijk klem, vind ik toch dat je het moet weten om voor mijn part d e mogelijkheid te h e b b e n dubbele handschoe­ nen a a n te trekken of meer tijd uit te trekken voor d e b e h a n d e ­ ling."

Voorlichting De achtergrond v a n het advies a a n patiënten v a n d e Nationale Aidscommissie is ook gelegen in d e veronderstelde discriminatie door tandartsen v a n d e risico­ groepen en weigering v a n b e ­ Onderzoekers v a n d e VU trok­ ken d e kwelders binnen, bestu­ deerden d e vegetatie en voer­ d e n experimenten uit in d e labo­ ratoria v a n d e universiteit. Half januari promoveerde Jaap van Diggelen op het uitputtende on­ derzoek, waarin hij m a a r liefst zeventien zouttolerante planten h a d onderzocht. Samen met het voorkomen v a n overspoeling door het zeewater

handelen. O nlangs gebeurde dat met e e n m a n in Rotterdam die n a anderhalf j a a r onder be­ handeling te zijn geweest bij zijn tandarts, door hem de deur werd gewezen toen hij vertelde seropositief te zijn. De m a n kreeg vervolgens bij acht a n d e ­ re tandartsen ook nul op het re­ quest. Hem werd elke b e h a n d e ­ ling geweigerd. Alleen 'nette' mensen in d e wachtkamer, g e e n spuiters of homofielen, g e e n risico's. Een tandarts k a n dat redelijk goed selecteren, in elk geval makke­ lijker d a n e e n arts. "Van ouds­ her is de tandarts opgeleid om elke patiënt a a n d e h a n d v a n een ideaal behandelingsplan te helpen. Geen compromissen. Geld te weinig? Dan m a a r niet. En als tandarts kun je in princi­ pe iemand die je niet a a n s t a a t ook indirect weigeren, zonder dat dat tot levensbedreigende situaties leidt. Door het monopo­ lie wat je hebt door die specifie­ ke deskundigheid. Het is eigen­ lijk schandalig, m a a r het ge­ beurde wel. Gelukkig is er in dit opzicht veel veranderd." Hoewel de Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (NMT) kort­ geleden nog krachtig stelling n a m tegen weigerachtige tand­ artsen, blijkt die angst onder hen dus wel degelijk te bestaan. Van der Waal voelt meer voor een goede voorlichting a a n tandartsen, d a n om mee te g a a n in hun verkeerde g e d r a g zoals d e Aidscommissie nu in feite doet. "O mdat er e e n kans bestaat op discriminatie e n ta­ riefsverhoging dus d e tandarts m a a r niet inlichten, d a a r schiet je niets mee op." De associatie v a n de HlV­be­ smetting met d e sexuele g e ­ aardheid v a n de patiënt speelt in het tandartswereldje e e n niet geringe rol. Van der Waal: "Een a a n t a l decennia geleden w a s het nog zo dat veel tandartsen emotioneel g e e n r a a d wisten met e e n homosexueel g e a a r d e patiënt in hun stoel. Hoewel het nu makkelijker is, speelt het bij sommigen nog wel. Het g a a t bo­ vendien ook niet alleen om d e kans op besmetting, m a a r het is een emotioneel b e l a d e n om­ standigheid, te weten iemand te b e h a n d e l e n met e e n vrijwel ze­ ker beperkte levenskans." Ondanks alles k a n volgens d e hoogleraar d e tandheelkunde een uiterst belangrijke rol spe­ len op het voor e e n groot deel nog onontgonnen terrein v a n deze dodelijke ziekte.

is zout in d e bodem d e faktor die het meest invloed heeft op d e kwelderplanten. O p d e kwel­ ders, ook wel schorren g e ­ noemd, groeien twee soorten zouttolerante planten of halofy­ ten, zo ontdekte Van Diggelen. Sommigen h e b b e n zout nodig voor hun bestaan; a n d e r e n g e ­ dogen het slechts. Deze laatste

Vervolg op pag. 15

Ligt d e oplossing voor Pakistan op d e Zeeuwse kwelders?

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen