Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 192

/yD\^VPS

"Ik h e b a a n d e universiteit v a n Amsterdam sociologie gestu­ deerd. Het w a s in d e tijd w a a r i n d e ASVA nog groot w a s e n waarin het Maagdenhuis bezet werd. De docenten vond ik voornamelijk slecht. Pas n a mijn studie besefte ik dat ze toch wel kwaliteit h a d d e n . Ik lees nu ook weer de oude, klassieke so­ ciologie ­ boeken die ik vroeger zo v e r s m a a d d e . Veel v a n die kritiek w a s misschien terecht. Maar ik h e b er spijt v a n dat w e meteen het hele vak op d e schroothoop gooiden. Abram d e S w a a n vind ik nu erg goed. Ook q u a stijl. In d e stu­ dentenbeweging moest het al­ tijd moeüijk zijn. Iets mooi for­ muleren vond men e e n estheti­ sche, dus onbelangrijke over­ weging. In De mens is de mens een zorg v a n De S w a a n s t a a n prachtige stukken. Een d a a r v a n g a a t over het concentratiekamp­syn­ droom. Dat is volgens De S w a a n ook e e n sociaal pro­ bleem: dat kamp­ervaringen niet besproken werden, w a s niet zozeer e e n gevolg v a n het falen v a n d e spreker die iets zou inslikken, m a a r vooral ook v a n het falen v a n d e luisteraars. In de jaren vijftig w a s er gewoon­ w e g g e e n ruimte voor die ver­ halen. De wereld wilde niet her­ innerd worden a a n die n a r e tij­ den. Het mooie v a n zijn boeken is dat hij de a n a l y s e v a n d e grote maatschappelijke verbanden koppelt a a n d e a n a l y s e v a n heel intieme menselijke g e d r a ­ gingen. Zó moet vrouwenstu­ dies óók b e d r e v e n worden, vind ik. De laatste tijd h e b ik veel opge­ ruimd. Vooral boeken e n bro­ chures v a n d e studentenbewe­ ging e n al dat Oostduitse mar­ xistische n a p r a t e n . In die boe­ ken worden steeds weer op­ nieuw het historisch­ materialistisch wereldbeeld e n d e kapitalistische bewegings­ wetten uitgelegd. Die loodzware analyses s l a a n d e nieuwsgie­ righeid dood. Ik wist zeker dat ik er nooit meer in zou kijken. Marx zelf gooi ik natuurlijk niet weg. Die vind ik nog steeds zeer lezenswaardig. Hoofdstuk 8 v a n Het Kapitaal over d e verkorting v a n d e a r b e i d s d a g ­ schitte­ rend. Maar die exegeten met hun zo­ veelste interpretatie die steeds dezelfde teksten herkauwe­

13 NOVEMBER 1987

'Ik lees nu boeken die ik vroeger versmaadde' Wie vertelt wat hij leest, vertelt wat hij is. Studenten en medewerkers v a n d e VU over hun ideale auteurs, over d e boeken die onuitwisbare indruk op hen h e b b e n gemaakt, kortom over hun boekenkast. In deze aflevering: Jolande Withuis medewerkster vrouwenstudies bij d e vakgroep politicologie

Jolande Withuis n...Inteelt. Vaak bevatten die boeken aUeen m a a r standpun­ ten e n 'de juiste Ujn'. De angst om d a a r v a n af te wijken werkte remmend op het d o e n v a n goed onderzoek, want d a a r v o o r moet je toch e e n open blik h e b b e n e n niet v a n te voren het juiste ant­ woord op zak hebben. Tijdens scholingen lazen we boeken als Zur Klassenanal y se der Intelligenz. Daarin werd d a n 'geanalyseerd' dat d e intel­ ligentia in feite ook tot het ge­ knechte proletariaat behoort. Het w a s e e n populair onder­ werp voor werkstukken en scripties. De inhoud w a s v a a k volstrekt theoretisch. Het k w a m niet in ons hoofd op die mensen te interviewen om te controleren of ze er zelf ook zo over dachten. De S w a a n schreef in 1972 Een

Een eigenaardige drukte, bij d e i n g a n g v a n d e Grote en mooie kerk in het kleine stadje Maassluis. Alsof een important bruidspaar n a a r buiten zou treden, zo ston­ d e n honderden te wachten. Oude b e k e n d e n vonden elkaar terug ("U bent intussen ook gepensioneerd, zeker"), jonge mensen m a a k t e n kennis, totdat d e deu­ ren die 29 October open z w a a i d e n om toegang te geven tot de herdenking v a n A b r a h a m Kuyper's ge­ boorte. Hondervijftig j a a r geleden kwam d e domi­ neeszoon ter wereld, die d e toekomst bouwde v a n het tot d a n onaanzienlijk calvinistisch volksdeel, die mi­ nister­president zou worden en stichter v a n d e Vrije Universiteit. Met dat vrije doelde hij op d e fameuze souvereiniteit in eigen kring: het zich binnen eigen universiteit kunnen houden a a n collectieve uitgangspunten, vrij v a n bui­ tenuniversitaire inmenging. Aldus vond Kuyper ook de stichting v a n d e K.U. N ijmegen een goede zaak. Analoog met deze souvereiniteit moet je a a n d e Vrije Universiteit v a n Brussel d e gelofte ondertekenen dat je liberaal­humanistische beginselen zult delen, en vooral g e e n religieuze. Maar heel wat a n d e r s is het vrije v a n de Free University in N ew York ­ die w a s kosteloos, for free. In het h e d e n d a a g s geangliceerd wetenschappelijk verkeer doet het a d r e s Free Univer­ sity, Amsterdam, wenkbrauwen rijzen. Daarom stelde Prof. v a n Hinte voor d e VU om te dopen in Kuyper­ Universiteit. Het College v a n Bestuur antwoordde dat deze n a a m s v e r a n d e r i n g ook verwarring zou kunnen zaaien; en dus bleef d e VU d e Vrije Universiteit. In d e Maassluizer kerk blies eerst e e n hetelucht­ka­ non, vervolgens blies het orgel, uiteindelijk spraken ook d e sprekers. De historici Puchinger e n De Bruijn spraken over Kuyper als m a n v a n nationaal belang.

E

Foto Bram d e Hollander

Wim Crezee boterham met tevredenheid, e e n boekje met interviews met arbeiders die min of meer be­ rusten in hun lot. Nu, wij v a n d e studentenbeweging vonden dat e e n slecht boekje v a n De S w a a n , want het w a s niet strijd­ b a a r e n het bevatte g e e n klas­ seanalyse. Tevreden arbei­ d e r s ­ dat kon niet; dat p a s t e niet in d e theorie. De S w a a n repre­ senteerde dus d e burgerlijke wetenschap e n d a a r h a d je dus niets a a n . Begrijp me goed, d e studenten­ beweging w a s niet e e n e n al tirannie ten opzichte v a n d e g e ­ nen die e r a a n d e e l n a m e n . Het w a s vooral een kwestie v a n je­

zelf tiranniseren. Op zichzelf is dat al e e n studie w a a r d : e e n beweging die zo kritisch w a s over alles en iedereen, e n die tegelijkertijd zo braaf kon zijn in d e leerstelligheid en in het zich­ zelf normen opleggen. Mijn eigen creativiteit k w a m weer tot leven toen ik psychopa­ thologie ging studeren. Het w a s e e n vakgebied dat ik nu e e n s zélf interessant vond. Het hoef­ d e niet per se relevant of m a a t ­ schappijverbeterend te zijn. Dat w a s voor mij een hele bevrij­ ding. Ik liep colleges bij P.C. Kuiper, d e m a n v a n het stan­ d a a r d w e r k over d e neuroseleer. Er ging e e n wereld voor me open. Het feit dat er mensen be­ s t a a n die g e d r e v e n worden door voor hen zelf volstrekt on­ b e k e n d e motieven. Mensen die hun a r m e n niet kunnen b e w e ­ gen, terwijl er g e e n fysiologi­ sche gebreken zijn. In d e studentenbeweging w a s d e w e t e n s c h a p die over dat soort verschijnselen nadenkt ta­ boe. Mensen zijn door d e poli­ tiek b e p a a l d . En als ze dat niet s n a p p e n h e b b e n ze e e n vals be­ wustzijn, zo r e d e n e e r d e men. Het idee dat er ook nog allerlei niet­rationele motieven e e n rol spelen in het menselijk g e d r a g , paste niet in dat plaatje. De boeken v a n Freud zijn, n a a s t die v a n Marx, voor mij e e n be­ langrijke inspiratiebron. N a­ tuurlijk, Freud w a s niet vrij v a n sexistische vooroordelen. Maar d e psychologische mechanis­ men die hij beschrijft, zijn leer­ z a a m en verhelderend. Iemand als N ancy Chodorow

Geboortig uit Maassluis Bert Boekschoten

Foto Peter Wolters, AVCWÜ

De werken v a n Kuyper leven voort a a n VU en CDA; rector Prof. Datema en minister­president Lubbers brachten dat in toespraken tot gelding. De laatste ontvirig d e eerste delen v a n d e Passage­reeks (van het Historisch Documentatiecentrum a a n d e VU) uit

m a a k t d a a r v a n creatief ge­ bruik. H a a r boek Waarom vrou­ wen moederen is voor mij nog steeds het mooiste boek op het terrein v a n vrouwenstudies. Het is e e n prachtige combinatie v a n sociologie en psychoanalyse. Degelijk, precies en toch heel betrokken bij het onderwerp. Het boek laat zien dat het sche­ m a v a n vrouwen als onderdruk­ ten e n m a n n e n als onderdruk­ kers veel te simpel is. Wat boeken betreft b e n ik zeer hebberig. Dat is het prettige v a n e e n goed inkomen: je kunt veel k o p e n ­ ook al g a je het niet di­ rect lezen. Dat zou ik iedereen gunnen. Fotocopieën zijn toch zo armoedig. De studieboeken die ik lees, s t a a n vol met strepen. Ik k a n niet lezen zonder e e n potlood in d e h a n d . Luchtig door e e n boek h e e n fietsen is niets voor mij. Ik moét strepen en uitroeptekens zetten. Laatst herlas ik e e n boek v a n Simone d e Beauvoir. In d e kantlijnen stonden d e opmer­ kingen die ik op 18­jarige leef­ tijd h a d gemaakt. Ik snapte er niets van. 'Bah!' e n 'Onzin' op plekken die ik nu kennelijk heel a n d e r s lees. Ik moet mezelf ertoe dwingen om n a a s t vakliteratuur e n kran­ ten ook romans te lezen. Dat vind ik erg belangrijk. Je krijgt een eenzijdig soort inzicht in mensen als je aUeen a a n we­ tenschap doet. Het is ook e e n behoefte a a n verstrooiing. Vorig j a a r b e n ik o v e r s p a n n e n geweest. Sindsdien b e n ik ver­ slaafd a a n detectives. Het is on­ zin dat die per definitie slecht geschreven zouden zijn. De whodunnits v a n Dorothy Sayers bijvoorbeeld bevatten schitte­ r e n d e dialogen!

Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunnelweg). Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon: 623366. Filiaal: W. de Zwijgerlaan 101. , Telefoon: 183767, 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder: FORD - OPEL - RENAULT - BMW en: MERCEDES. NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGEN S tot 42m3 en 9 ton. (groot en klein rijbewijs) t e g e n inlevering v a n d e z e " advertentie 1 0 % korting

h a n d e n v a n redacteur en auteur De Bruijn. N amens d e (voormalige) A.R. Kiesvereniging "Vreest God, eert den Koning" te Maassluis werd gesproken. Een w a a r ­ dige herdenking, e e n bemoedigende bijeenkomst; het verslag in Trouw sprak zelfs v a n e e n dienst. Maassluis, a a n zo'n invasie niet gewend, stond lichte­ lijk op z'n kop. Horeca, overvallen door wildvreemde klandizie, sloot hoofdschuddend d e deuren. Vanuit erkers en balcons bekeken theekransjes d e voortwan­ delende kamerleden, VU­mensen e n Verenigingsle­ den, met onverholen nieuwsgierigheid. Een mooie expositie (die nog n a a r d e VU zal komen in januari) over Kuyper in het Sluizer museum werd druk bezocht. Je kon er uit leren dat d e kinderen v a n deze overweldi­ g e n d e figuur allerminst door hem w e r d e n platgewalst. Ook hangt er d e bul v a n zijn eredoctoraat te Prince­ ton. Intussen verkocht d e souvenirwinkel Kuypertegels, d e bakker Kuypermoppen, d e antiquair oude Kuyperboe­ ken. Hoewel onlangs zelfs e e n kerkelijke handleiding voor boeken v a n Maarten't Hart uitkwam, is deze a n d e r e Sluizenaar voorlopig door Kuyper verdron­ gen. N iet Patijnestraat 8, m a a r superdrogist Cenci a a n het Zuidvliet­grachtje geldt d e belangstelling. De noordelijke k a d e langs dat water werd in 192(] omge­ doopt tot Dr. Kuyperkade. En premier Lubbers onthul­ d e ter plaatse v a n het v e r d w e n e n geboortehuis een herinnerende plaquette, g e m a a k t door Hans Koetsier. Aan diezelfde drogistenpui viel mij e e n met groen plastic omwikkelde en door bloemen verhulde con­ structie op. De kast voor e e n reddingsboei? N a g e ­ v r a a g d bij twee winkelende d a m e s w a a r ik n a a s t stond. Hevig blozend zeiden ze, dat ik zelf m a a r be­ denken moest, wat d a a r a a n die gevel hing...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen