Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 307

PD\FJ^^

29 JANUARI 1988

k nMjn' universiteit Witwatersrand 'hypocriet' ^

ïebe blanke veel te bieden' de toepasselijke titel: Education for a new nation. Hij droomt ervan ooit nog e e n s een universiteit te stichten die helemaal gestoeld is op d e Afri­ kaanse cultuur e n w a a r i n op Afrikaanse termen gecommuni­ ceerd wordt met studenten. Op de universiteit v a n Witwa­ tersrand werkt Holdstock bin­ nen een beperkt kader. Hij k a n niet zomaar e e n Afrocentrisch onderwijs n a a r zijn eigen zin in­ richten. Gedwarsboomd wordt hij op kleinigheden ,zoals bij­ voorbeeld het roosteren v a n zijn colleges over Afrocentrische psychologie op dezelfde tijd met een verplicht curriculum­onder­ deel. Deze indirecte tegenwerking maakt zijn positie binnen het do­ centenkorps er niet makkelijker op. Hij staat tevens kritisch te­ genover d e leiding v a n deze zo­ genaamde liberale universiteit. Hij verwijt ze e e n met d e mond beleden anti­regeringsgezind­ heid en afwijzing v a n apart­ heid, m a a r feitelijk tolereert Wit­ watersrand dat systeem e n stemt ze in met d e controle die veiligheidspolitie uitoefent op de campussen. Een voorbeeld: "Toen hier vorig jaar op d e campus m a n s c h a p ­ pen van d e politie tegenover d e studenten stonden, keek d e rec­ tor veilig vanachter 't glas vanaf de elfde verdieping, n a a r d e confrontatie. Pas n a afloop ver­ oordeelde het bestuur in scher­ pe bewoordingen het politie­in­ grijpen." Intern wordt op Witwatersrand Randse Afrikaanse "Universiteit (Rau) in Johannesburg, d e d e n dat verder zonder enig com­ mentaar, m a a r e e n a n d e r be­ groette d e maatregelen zelfs met de nodige welwillendheid. Zo verklaarde d e rector v a n d e conservatieve universiteit v a n Potchefstroom, professor Tjaart van der Wal, 'dat het begrijpe­ lijk is, dat d e regering zulke maatregelen heeft moeten ne­ men. Er gebeuren immers op een a a n t a l universiteiten din­ gen die een regeringsingreep

Prof.Holdstock: "Een tekort a a n respect voor d e zwarte identiteit is d e dieperliggende oorzaak v a n apartheid" Foto Kees Keuch, AVC/VU

d e diplomatie hoog g e h o u d e n e n wordt d e partij­politiek met zorg in acht genomen, terwijl ze voor het oog v a n d e buitenwe­

reld h a a r status quo over d e anti­apartheid handhaaft. Met deze hypocriete houding beleidt Witwatersrand dat d e wetten

regelen kwam v a n d e 'verlichte' Universiteit v a n Stellenbosch, het rustiek wijnplaatsje bij Kaapstad. Ofschoon ook d a a r door rector Mike de Vries aanvankelijk werd gesteld, 'dat er met d e maatregelen geleefd zou kun­ nen worden, omdat ze niet we­ zenlijk verscholen v a n d e prak­ tijk die op deze universiteit geldt', bleek in e e n later sta­ dium, dat de meeste weten­ schappelijke medewerkers v a n Stellenbosch wel degelijk grote

in de aanloop voor d e verkiezin­ gen v a n het blanke parlement v a n mei verleden j a a r bleek, dat juist deze 'verlichte' profes­ soren het vertrouwen in Botha grotendeels w a r e n kwijtge­ raakt. Zij beschuldigden hem er zelfs openlijk v a n zich uitslui­ tend te richten op zijn ultra­ rechtse blanke achterban. Er gingen in die d a g e n in d e universiteitsraad d a n ook stem­ men op om president Botha te verzoeken zijn ere­functie als kanselier v a n d e universiteit te­ rug te geven. En tijdens d e ver­ kiezingen b e h a a l d e n in Stellen­ bosch e n het nabije kiesdistrict Helderberg d e 'verlichte' onaf­ hankelijke kandidaten Ester La­ tigan en Dennis Worrall bijna­ overwinningen op d e kandida­ ten van de Nationale Partij, on­ der wie Botha's vertrouweling Chris Heunis, minister v a n Grondwetswijzigingen.

Confrontatie

Een demonstratie a a n d e Universiteit v a n Witwatersrand g a a t v a n start en e e n professor spreekt bij voorbaat kalmerende woorden. Sinds e e n a a n t a l jaren zijn ook zwarte studenten op Witwatersrand welkom. Zij lopen voorop in het protest. Foto: Afrapix/Sandy Smit

rechtvaardigen.' O ok d e rector van de Universiteit v a n Pretoria, professor Danie Joubert, Uet zich in zulke bewoordingen uit e n voegde e r a a n toe 'er het volste vertrouwen in te hebben, dat d e maatregelen niet tot een hek­ senjacht zullen leiden.' De enige dissonant in d e Afri­ kaanstalige academische a c ­ ceptatie v a n d e regeringsmaat­

bezwaren h a d d e n . De rector werd publiekelijk teruggefloten. Helemaal verrassend is dit af­ wijkend g e d r a g ook weer niet. Tot ruim een j a a r geleden wa­ ren het met n a m e d e 'verlichte' professoren v a n Stellenbosch die de regering Botha adviseer­ den over diens 'hervormingsbe­ leid ten einde d e apartheid ge­ faseerd te ontmantelen'. Maar

In universitaire kringen ver­ wacht men d e feitelijke confron­ tatie tussen d e Engelstalige uni­ versiteiten e n d e regering Botha op zijn vroegst volgende m a a n d . Het academisch j a a r is nu afgesloten en p a s deze week komt het universitaire leven in Zuid­Afrika weer op g a n g . De meeste universiteiten h e b b e n aangekondigd d e regerings­ maatregelen voor d e rechtbank te zullen aanvechten. De uni­ versiteiten v a n Kaapstad, West­ k a a p l a n d en Natal h e b b e n zelfs ^ laten weten, dat ze d e maatre­ gelen gewoon n a a s t zich neer zullen leggen, ongeacht d e rechterlijke uitspraak. De nieu­ we vice­kanselier v a n Witwa­ tersrand, professor Robert Charlton, heeft a a n g e k o n d i g d af te zullen treden, als hij ge­ dwongen wórdt om a a n d e

moeten veranderen, dat d e poli­ tiek moet veranderen. Maar­ ..."het is theorie, in d e praktijk blijft alles bij het oude."

Nauwelijks discussie De controle binnen d e universi­ teitsmuren g a a t zelfs zo ver dat nauwelijks op collegiaal a c a d e ­ misch ­laat s t a a n op studenti­ koos­ niveau gesproken kan worden over alternatieven voor d e apartheid. In ieder gesprek over een alternatief is er die vrees om gecontroleerd wor­ den. De angst voor verraad. En als op Witwatersrand een wille­ keurige bijeenkomst het karak­ ter lijkt te h e b b e n v a n e e n open­ b a r e vergadering, is d e veilig­ heidspolitie er in e e n mum v a n tijd bij. "Beklemmend," zegt Holdstock. De ijzeren arm v a n Botha heeft d e universiteiten in zijn greep. Een nieuw decreet dat in okto­ ber is afgekondigd, d r a a g t d e universiteitsbesturen op 'staats­ vijandelijke' e n propagandisti­ sche activiteiten te rapporteren en disciplinaire maatregelen te nemen. Het chantagemiddel w a a r o n ­ der d e universiteiten (met uit­ zondering v a n Natal en d e Westkaap) zwichtten is het stop­ zetten v a n d e staatssubsidies. Witwatersrand heeft het decreet geaccepteerd. De universiteiten v a n Natal en Westkaap willen het m a n d a a t gerechtelijk a a n ­ vechten. Deze nieuwe wet is e e n reactie op d e studentenonlusten v a n het afgelopen j a a r die d e politie h a r d h a n d i g beteugelde. Via dit decreet v a n het departement v a n onderwijs heeft Botha e e n middel gevonden om universi­ teiten nu dienstbaar te m a k e n a a n racisme e n apartheid. De censuurmaatregelen leidden in diverse steden tot e e n protest­ mars. "Ik w a s ook bij d e demon­

stratie die Witwatersrand op 28 oktober in het centrum v a n Jo­ hannesburg hield,"zegt Hold­ stock. "Voor wat het w a a r d is, heb ik meegeprotesteerd." Belangrijker echter d a n meelo­ pen in e e n demonstratie, zegt hij, is het bevechten v a n je ei­ gen ideeën binnen het beperkte kader v a n je universitaire vrij­ heid. "Het openlijk bevorderen v a n d e zwarte cultuur vergt veel meer guts, want ik steek binnen d e poorten v a n mijn instelling mijn nek uit. Daar is meer moed voor nodig. Tussen zeggen e n doen bestaat een groot ver­ schil." Op d e v r a a g wat nu daadwer­ kelijk gedaan kan worden om te bewerkstellingen dat d e blanke minderheids­ n a a r e e n zwarte meerderheidsregering omscha­ kelt, en dat d e apartheid ver­ dwijnt, heeft hij g e e n antwoord. Met mijn typisch westerse op­ voeding, westerse scholing en westerse cultuur ­die ik h e b meegekregen v a n mijn Neder­ landse e n Engelse voorouders­ probeer ik op e e n wetenschap­ pelijke, psychotherapeutische é n op een voor mijn eigen ge­ weten integere basis, te werken a a n een Afrikaans Zuid­Afrika. In zekere zin is mijn werk ge­ richt op d e post­apartheid." "En als je me blijft v r a g e n wat kan je nu doen of w a a r o m on­ derzoek je niet stelselmatig d e onderdrukking v a n die cultuur, d a n kan ik alleen m a a r nog­ maals uitleggen hoe ik ijver voor d e bewustwording v a n die Afrikaanse cultuur en blijven zeggen dat dat ook effect heeft. Niet nu, m a a r misschien wel op d e lange duur. Want: Hoe ver­ ander je d e apartheidspolitiek? Hoe verander je d e wetten? Hoe bevecht je d e houding tegen­ over apartheid? Hoe verander je d e vooroordelen? Ik weet het niet. O f je gooit e e n atoombom of je doet het zoals ik het doe!"B

maatregelen mee te werken. Hoe de uitkomst v a n d e confron­ tatie ook zijn zal, één ding is zeker: d e internationale positie v a n de Zuidafrikaanse universi­ teiten, die toch al dagelijks d e gevolgen moeten d r a g e n v a n een steeds verder om zich grij­ p e n d e wetenschappelijke boy­ cot, is door d e recente ontwikke­ lingen nog verder verzwakt. Dat is tevens een verklaring voor d e confronterende en eensgezinde opstelling v a n En­ gelstalige universiteiten tegen het regeringsdictaat. Dat zal echter d e Afrikaanstalige uni­ versiteiten een zorg zijn, omdat die al e e n verleden v a n weten­ schappelijke isolatie achter d e rug h e b b e n e n zich dus in het geheel niet druk lijken te m a k e n om zo'n boycot. De Engelstalige universiteiten, daarentegen, re­ aliseren zich m a a r al te goed, dat een verdere wetenschappe­ lijke isolatie uiteindelijk diepe voren in het academisch niveau zal trekken. De enige manier om

Wordt dit n a februari e e n gebruikelijk beeld op d e Engelstalige universiteiten v a n Zuid­Afrika? Foto; Afrapix/Sandy Smit

dat te voorkomen is blijvend verzet tegen d e regeringsopvat­ ting, dat d e wetenschap in Zuid­ Afrika volledig in dienst moet s t a a n v a n de apartheidspoli­ tiek.

Oproep tot steun De Anti­Apartheids­bewe­ ging Nederland e n het komi­ tee Zuidelijk Afrika roepen d e Nederlandse universitei­ ten op bij d e Nederlandse re­ gering hun ongerustheid te tonen over een nieuwe Zuid­ afrikaanse onderwijswet. Die nieuwe wet dwingt d e Zuidafrikaanse universitei­ ten alle anti­apartheidslobby op de campussen disciplinair te straffen. Het verzet d a a r t e g e n ver­ dient internationale onder­ steuning, zeker vanuit d e universitaire wereld," schrij­

ven ze. Zij vragen d e univer­ siteiten zich solidair te ver­ klaren met d e studenten e n docenten in Zuida.frika die zich verzetten tegen d e wet. In het voorjaar start e e n c a m p a g n e met als doel geld in te zamelen voor onder­ steuning v a n het Zuidafri­ k a a n s e verzet, in het bijzon­ der voor de overkoepelende onderwijsorganisatie NECC (een instelling die zich bezig houdt met het ontwikkelen v a n alternatieve onderwijs­ programma's).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen