Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 433

CULTUUR Een levend schilderij van Magritte Zaal 7A­05 in het hoofdgebouw van de VU is afgezien v a n de dagelijkse one m a n / w o m a n ­ shows niet b e p a a l d d e entoura­ ge voor e e n theaterrepetitie. Toch is deze zaal d e oefenruim­ te van d e VU­toneelgroep Fu­ nest. 'Dit is e e n v a n d e weinige zalen zonder vaste collegeban­ ken,' geven d e spelers als reden op. Funest staat voor Free Universi­ ty English Speaking Theatre en IS twee jaar geleden opgericht door studenten v a n d e subfacul­ teit Engels. "Jammer d a t d e VU g e e n eigen theatertje heeft," zegt Richard

Dick Roodenburg Todd d e regisseur v a n Funest. "In d e aula verzuip je e n het zaaltje in PH'31 bleek voor deze produktie te klein. Trouwens, dat keukentje d a a r w a s wat krap om je om te kleden." Todd is docent Engels a a n d e VU m a a r zegt hij: "Ik zit hier nu in d e eerste plaats als regisseur. Hoe­ wel ik moet toegeven dat e e n repetitie soms voelt alsof je e e n goede werkgroep geeft. Alhoe­ wel, tijdens d e colleges stel ik me nooit als e e n echte docent op." Zijn acteurs/studenten b e ­ vestigen dit.

Lente in Rusland Het vormingscentrum VU or­ ganiseert in april lezingen over de recente ontwikkelin­ gen in het Rusland v a n Gor­ batsjov. In s a m e n h a n g daarmee worden drie 'lang verboden' Russische fUms vertoond, kondigt het Vor­ mingscentrum trots a a n . Dat klopt niet helemaal. Tema (1979) lag i n d e r d a a d zeven jaar op d e plank, met n a m e omdat regisseur Panfilov in de film d e Joodse emigratie uit de Sovjet­Unie ter sprake brengt. Mijn vriend Ivan Lapshin (1984) d e e d er ech­ ter niet veel langer over om in Nederland te komen d a n pakweg e e n fUm uit Holly­ wood. Al moet d a a r bijver­ teld worden dat d e maker, German, gedurende zijn carrière regelmatig last h a d met de Russische autoritei­ ten.

d e Sovjet­republiek Georgië genoten regisseurs al lang iets meer artistieke vrijheid. Voor zover ik kon n a g a a n w a s De blauwe bergen nooit verboden, wat natuurlijk niet wü zeggen dat d e film overal gedraaid is. In De blauwe bergen wordt d e Perestrojka (verbouwing) wel heel letterlijk ter h a n d genomen. Schrijver Soso wacht op d e publicatie v a n zijn manuscript. En omdat hij verder toch niets te doen heeft, g a a t hij op onderzoek n a a r d e oorzaken v a n het verval v a n het gebouw waarin d e uitgeverij is g e ­ vestigd. De parallel zal dui­ delijk zijn: Shenguelaia geeft zijn ­satirische­ kijk op de stand v a n zaken in d e Sovjet­Unie. Ook Tema stelt d e functie van e e n kunstenaar in d e

Vorig jaar speelden ze in thea­ ter PH'31 Nightschool v a n Ha­ rold Pinter, deze m a a n d s t a a n ze met Alter Magritte v a n Tom Stoppard in Crea, het theater v a n de UvA. Het toneel is hun hobby n a a s t hun studie. Volgens speler J an­ WiUem Reitsma fungeert Funest als de opvolger v a n d e enkele jaren geleden ter ziele g e g a n e Studenten Vereniging Engels. "Het contact met d e mensen v a n de faculteit, d e gezelligheid, dat is het wat je in deze toneelgroep terugvindt. Er doen ook opval­ lend veel eerstejaars mee. Blijk­ b a a r is er toch behoefte a a n e e n ontmoetingspunt buiten d e stu­ diebijeenkomsten om," vertelt hij. De keuze is op e e n stuk v a n Tom Stoppard gevallen, v a n w e g e het spel met de taal en h a a r betekenissen. "Zijn toneelstuk­ ken zijn werelden v a n taal waarin alles mogelijk is. Jum­ pers bijvoorbeeld is het toppunt van verbaal vermogen," zegt Richard Todd. "Het bevat veel acrobatiek, zowel in woorden als in bewegingen." De grens tussen realiteit en fictie lijkt bij Stoppard moeilijk te trek­ ken. "Ik w a a r d e e r Stoppard vooral om zijn gevoel voor hu­ mor. In zijn werk zitten veel slapstick e n music­haU elemen­ ten. Hij persifleert allerlei gen­ res. After Magritte is e e n persi­ flage op het detective­genre v a n Maigret. Zelfs d e regie­ aanwijzingen in Alter Magritte zijn een persiflage d e cliché­uit­ drukking: 'She could b e dead, but is not'. In Alter Magritte laat Stoppard een schUderij v a n René Magrit­ te tot leven komen. Studente Liesbeth d e Leth zit ­ als in e e n schilderij v a n Magritte ­ e e n deel v a n de voorstelling achter een tuba.

Foto Bram d e Hollander

Alter Magritte verwijst aller­ eerst ­ heel simpel ­ op het ver­ haalniveau n a a r e e n famUie die n a a r e e n Magritte­tentoonstel­ ling geweest. Niet omdat ze zul­ ke kunstliefhebbers zijn m a a r omdat moeder tuba speelt, e e n instrument dat op d e schilderij­ en v a n Magritte veelvuldig voorkomt. D a a r n a a s t verwijst de titel n a a r d e inhoud v a n het werk v a n Magritte. In d e ope­ ningsscène ligt moeder op d e strijkplank, hangt e e n fruitmand a a n het plafond, kortom w e worden geconfronteerd met e e n absurde situatie die door Ma­ gritte geschilderd zou kunnen zijn. Stoppard g a a t echter e e n stap verder. In dit stuk laat hij vooral zien wat er nd Magritte gebeurt. Op het verhaalniveau houdt d a t in dat d e openingsscène in d e loop v a n het stuk 'uitgelegd' wordt. Moeder ligt op d e strijk­ plank omdat ze g e m a s s e e r d moet worden, d e fruitmand dient als contragewicht voor d e kapotte lamp. "There is obvious­ ly a perfectly logical explana­ tion for everything", zegt e e n v a n d e personages. Zo beschouwd k a n After Magrit­ te e e n anti­absurdistisch stuk

genoemd worden, wat niet weg­ neemt dat d e slotscène zo mo­ gelijk nog vreemder is d a n d e genoemde opening. Het zal duidelijk zijn dat d e taal­ acrobatiek v a n Tom Stoppard nogal wat vergt v a n d e spelers. "In dat opzicht b e n ik toch we­ tenschapper of docent," zegt Ri­ chard Todd. "Het respect voor de tekst staat bij mij voorop. Stoppard schrijft zo perfect dat je er g e e n woord a a n kunt ver­ anderen. Heel dwingend." "Dictatoriaal zelfs," vult e e n v a n d e spelers a a n . Het stuk is ­ ook voor wie het Engels niet goed beheerst ­ redelijk te volgen. Tij­ dens d e repetitie bleek Herman te Loo als agent Foot van de Yard e e n redelijke Monty Py­ thon­John Cleese­imitatie. Liesbeth d e Leth past als d e oude moeder in d e Coronation Street­sfeer. Het echtpaar wordt gespeeld door Albert Ouimet en Elizabeth J acobs, twee studen­ ten voor wie het Engels hun moedertaal is.

After Magritte v a n Tom Stoppard is vrij­ d a g 15 e n zaterdag 16 april om 20.30 uur en zondag 1 7 a p n l o m 14.30 uur te zien m: Crea­theater, Grimburgwal 10, Amster­ dam, telefoon 26.24.12.

Kunst in kinderschoenen

Yesenin, d e hoofdpersoon in Tema German m a a k t e in twintig jaar tijd v a n w e g e zijn moei­ lijkheden met d e autoriteiten slechts vier films. 'Maar', zegt hij zelf, 'een film die wordt aangepast, g a a t voor­ goed verloren. Een film die intact blijft, wordt misschien ooit nog eens vertoond'. Deze m a a n d dus, in Filmhuis Uilenstede. Mijn vriend Ivan Lapshin g a a t over e e n ver­ teller die e e n ­zeer com­ plexe­ terugblik op zijn jeugd in d e jaren dertig geeft, d e tijd v a n d e show­ processen v a n Stalin. Een verhaal a p a r t is De blauwe bergen (1984) v a n de Georgiër Shenguelaia. In

maatschappij a a n d e orde. Toneelschrijver Yesenin ver­ keert in e e n impasse omdat hij zich altijd te veel confor­ meerde a a n d e s m a a k v a n d e autoriteiten. Tevergeefs probeert hij op het platte­ land nieuwe inspiratie op te doen. Tema won vorig j a a r d e Gouden Beer voor d e beste film op het festival v a n Berlijn.

(Dick Roodenburg)

Tema is vanavond te zfen in het film­ huis; Mi)n vnend Ivan Lap shm vrij­ d a g 22 april e n De blauwe bergen op vrijdag 29 apnl, a a n v a n g 21.00 uur. Filmhuis Uilenstede, Uilenstede 108, tel. 548 8076.

De voor het Rusland v a n Gor­ batsjov zo kenmerkende Pere­ strojka laat ook d e beeldende kunst niet ongemoeid. In dit land w a a r in 1932 het socialis­ tisch realisme tot norm werd verheven, krijgen niet­officië­ le kunstenaars steeds meer mogelijkheden. Vooral in Moskou e n Leningrad worden buiten d e b o n d e n om allerlei kunstenaarsverenigingen op­ gericht. Van e e n v a n die groe­ pen. Hermitage, is v a n d a a g voor het laatst e e n selectie te zien. Studenten v a n d e TU in Eindhoven stelden e e n expo­ sitie s a m e n die Vormingscen­ trum VU en CREA n a a r Am­ sterdam haalden. Zo'n zestig j a a r ontwikkeling in de moderne kunst is a a n dit land voorbij g e g a a n . De avantgardekunst in d e Sovjet­ unie is te vergelijken met e e n wees, zonder geestelijke ou­ ders. De Russische a v a n t g a r d e staat nog in d e kinderschoe­ nen. Tussen oost e n west moet een eigen richting gevonden worden.

Individualiteit is e e n eerste stap op w e g n a a r volwassen­ heid. De stillevens v a n Roiter tegen felgekleurde achter­ gronden, sober m a a r indruk­ wekkend, zijn hiervan e e n voorbeeld. Ook d e schilderij­ en v a n Tumova, onder a n d e ­ ren, e e n vrolijk groen gezicht met felgekleurde ogen, kun­ nen mij bekoren. Een deel v a n d e kunstenaars g a a t te r a d e bij het westen. Opvallend is d e invloed v a n d e Franse Figuration Libre. Veel schilderijen zijn bezaaid met vrolijke figuren in d e stijl v a n comic­strips, zoals d e schilderijen e n animatiefümp­

jes v a n Sturman Zjor. Beter oogt het w a n n e e r d e kunstenaar omkijkt n a a r het eigen verleden. Fonin grijpt terug n a a r het Russisch con­ structivisme. De g r a u w e kleu­ ren v a n zijn in strakke recht­ hoeken verdeelde doeken verschülen hiervan echter op­ vallend. Hij ziet in dat e e n dergelijke stijl a n n o 1987 niet meer fris is. Georgij Ostretsov hanteert d e symbolen v a n d e agitprop. Wapperend kaasdoek is be­ schilderd met strakke figuren in rood e n zwart: CCCP's, h a ­ mers en sikkels, m a n n e n met klaroeneïi. Hij actualiseert d e revolutie door er raketjes bij te schilderen. Niet b e p a a l d vre­ delievend e n nogal provoca­ tief, is hij zich tenminste b e ­ wust v a n zijn eigen cultuur. (Iris Dik)

Een schilderij v a n Turnova

Hermitage in Holland. V a n d a a g (!) nog in de Agnietenkapel, Oudezijds Voor­ burgwal bij de Oudemanhuispoort. Hierna te zien in Rotterdam. Voor info: Vormingscentrum VU.

il

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen