Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 93

iVD\pL\?y5

25 SEPTEMBER 1987

Na rondvraag van subcommissie VU­fonds aantal verdrievoudigd

Bijzonder hoogleraren zijn a a n de VU al bijna gewoon Naast gewone (voltijds) en bui­ tengewone (deeltijds) hooglera­ ren bestaan sinds 1903 ook bij­ zondere hoogleraren. Bijzonder zijn ze met name door de ma­ nier waarop ze benoemd wor­ den. Dat gebeurt namelijk niet door de imiversiteit, maar door een stichting, vereniging of an­ dere rechtspersoon 'van buiten'. Zo is bij natuurkunde prof.dr. M.J. van der Wiel al jaren bij­ zonder hoogleraar atoom­ en molecuulfysica vanwege de stichting FOM (voor Fundamen­ teel Onderzoek der Materie). Bijzondere hoogleraren worden niet uit de reguliere personeels­ formatie van de universiteit be­ kostigd.

Bijzonder hoogleraren worden a a n de VU al bijna gewoon. Sinds het Vrije Universiteitsfonds een jaar geleden het vestigen van bijzondere leerstoelen toevoegde a a n haar takenpakket, is hun aantal verdrievoudigd. De 18 bijzondere hoogleraren die inmiddels een zelf te kiezen deel van de week a a n de De Boelelaan door­ brengen, zijn allemaal zonder meer "professo­ rabele figuren, voor vriendjespolitiek is de be­ noemingsprocedure veel te zwaar", zo verze­ kert het VU­fonds.

Om deze constructie mogelijk te maken wordt soms ook een ge­ legenheids­stichting in het le­ ven geroepen, die dezelfde naam draagt als de leerstoel die zij wil vestigen. Via een omweg kunnen universiteiten ook zelf bijzondere leerstoelen vestigen. Gebruikelijk daarvoor is de vorm van een universiteitsfonds dat niet financieel, maar wel ju­ ridisch onafhankelijk is van de universiteit. De VU en de Vereniging waar de VU vanuit gaat, hebben de bijzondere leerstoelen vorig jaar 'ontdekt'. De Vereniging was al langer medefinancier van de leerstoelen Judaïstiek (bij de theologen) en Onderwijs­ recht (juridische faculteit). Maar in vergelijking met bijvoorbeeld de Leidse universiteit, die vorig jaar maar liefst 31 bijzondere leerstoelen had, is de achter­ stand duidelijk. "De VU had als jonge en misschien niet erg rijke universiteit minder dan anderen de beschikking over allerhande fondsen die hiervoor nodig zijn", vertelt prof.dr. F. Bickelhaupt, de voorzitter van de conmiissie van het VU­fonds die zich met de bijzondere leerstoelen bezig­ houdt.

Buit "Via het VU­fonds is er nu de kans om een zekere achter­ stand in te lopen. Onze conmiis­ sie is rond de jaarwisseling sa­ mengesteld. Er was het per­ spectief dot er een niet onaan­ zienlijke uitbreiding van het aantal bijzondere leerstoelen mogelijk zou zijn. We wilden voorkomen dat één of twee fa­ culteiten de hele buit in de wacht zou slepen, daarom heb­ ben we bij aÜe decanen of fa­ culteitsraden die mogelijkheid op tafel gelegd. De reacties wa­ ren zeer uiteenlopend. Begrijpe­ lijk, het is iets wat tot nu toe niet tot het instrvunentarium behoor­ de. Enkele faculteiten hadden

Studiegeld Surinaamse studenten Surinaamse studenten die door de recente maatregel van mi­ nister Bukman in aanmerking komen voor studiefinanciering (zie Ad Valvas van 4 september) wordt verzocht zich te melden bij het Bureau Studentendeca­ nen (kamer OE­GS). Daar wordt een lijst aangelegd van namen en adressen van de betreffende

Prof.dr. F. Bickelhaupt, voorzitter Coirmiissie Bijzondere Leerstoe­ len VU­fonds: Inspelen op ideeën en behoeften van faculteiten. Foto Michel Claus, AVCWU

net een ontwikkelingsplan ont­ worpen en waren vaak in een goede positie om zes leerstoelen te noemen, waar wij dan keuzes uit gemaakt hebben." De subcommissie Bijzondere Leerstoelen heeft binnen het, eerste jaar van haar bestaan een snel resultaat geboekt. De universiteitsgids '86­'88 ver­ meldt nog slechts zes bijzondere hoogleraren, maar intussen zijn er twaalf nieuwe bij gekomen (zie kader). Daarnaast is er bij scheikunde al een negentiende bijzondere leerstoel gevestigd, maar nog niet Jbezef (de proce­ dures daarvoor zijn geschei­ den). De medische faculteit komt nog niet in de plannen van de com­ missie voor. Precies in de tijd dat Bickelhaupt rondvraag deed, zot Geneeskunde in een studenten. Deze lijst wordt ver­ volgens doorgegeven a a n de Centrale Directie Studiefinan­ ciering in Groningen, die op haar beurt de betrokken studen­ ten rechtstreeks zal benaderen met een formulier dat momen­ teel nog in de maak is. In ieder geval zal bij de behandeling van deze verzoeken om studiefi­ nanciering een recente op naam gestelde verklaring van de Surinaamse Deviezencom­ missie moeten worden overlegd waaruit blijkt dat de ouders geen toestemming krijgen om geld over te maken.

nogal problematische situatie van bezuinigingen en overleg met de Universiteit van Amster­ dam. In overleg met het facul­ teitsbestuur is toen besloten dat de financiële reserves van het VU­fonds opengehouden wor­ den, zodat Geneeskunde nu als­ nog een kans krijgt. De medi­ sche faculteit heeft inmiddels voorstellen aan het VU­fonds in voorbereiding. De ambtelijk secretaris van het VU­fonds, Pefer Brasik weet dat er voor het komende studiejaar nog eens vijftien andere leer­ stoelen in aantocht zijn. Maar omdat het nooit zeker welke voorstellen door de procedure zullen komen, houdt hij liever een slag om de arm: "Dit studie­ jaar denk ik dat er in ieder ge­ val tien nieuwe bijzondere leer­ stoelen bij komen, waarvan minstens twee voor 1 januari. En dan heb ik het alleen over de plannen van het VU­fonds. Er zijn ook weer verschillende rechtspersonen van buiten de VU die serieuze plannen heb­ ben om hier deze leerstoelen te vestigen."

Inhaabnanoeuvre Samengevat zou de inhaalma­ noeuvre van de VU volgend jaar kunnen resulteren in 34 bij­ zondere leerstoelen. Brasik op­ pert voorzichtig dat het budget dat de Vereniging jaarlijks voor deze leerstoelen reserveert "on­

Gerard van Schaik derhand wel ietsje meer zou mogen zijn", overigens niet na­ dat hij eerst de Vereniging de hemel in heeft geprezen als de grote geldschieter in deze. Vol­ gens drs. J.M. Mudde, de pen­ ningmeester van de Vereniging, zal een eventuele verhoging niet op problemen stuiten: "We hebben destijds gezegd: er zijn twee speerpunten in het beleid van de Vereniging, enerzijds in­ ternationale samenwerking, waar we graag zoveel mogelijk middelen voor vrij maken, en anderzijds de bijzonder hoogle­ raarschappen. Wanneer de be­ hoefte op dat gebied blijkt, en ook duidelijk gemaakt kan wor­ den dat het zinvol is, zullen de middelen daarvoor ook wel be­ schikbaar komen." Bijzondere leerstoelen kosten een fractie van een gewone leerstoel. Bickelhaupt: "Je hebt /er mensen uit het bedrijfsleven bij die er geen geld voor hoeven te ontvangen, die vinden dit leuk om te doen, het gaat dan om de eer. Ze kunnen immers de titel 'professor' dragen en zijn gerechtigd om als promotor op te treden. In andere gevallen, bijvoorbeeld als je een universi­ tair hoofddocent die op het punt staat om te vertrekken graag voor de VU wilt behouden, dan hoef je in feite alleen het ver­ schil in salaris te betalen." De Vereniging had in het boekjaar 1986 dan ook ruimschoots ge­ noeg aan een vast budget voor bijzondere leerstoelen van 90.000 gulden, aangevuld met een gedeelte van het zoge­ naamde Dittmarfonds.

Andersdenkenden Het instituut van de bijzondere leerstoel was ooit een initiatief van Abraham K uyper, die in 1903 als minister van Binnen­ landse Zaken een wetswijziging met die strekking voorstelde. Hij deed dat naar eigen zeggen om "voorstanders van andere dan thans aan Rijksuniversiteiten meer algemeen beleden begin­ selen in de gelegenheid te stel­ len hunne richting op onderwijs­ gebied aan de Rijksuniversitei­ ten te doen gelden". Met andere woorden: ervoor zorgen dat mensen uit 'eigen' gelederen voet tussen de deur krijgen bij de rijksuniversiteiten. Het laten ontstaan van een dis­ cussie tussen andersdenkenden speelt als motief om een bijzon­ dere hoogleraar aan te trekken tegenwoordig geen rol meer. Nu benoem je een bijzonder hoog­ leraar 'om de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek te waarborgen' of, omgekeerde a a n de oorspronkelijke bedoe­ lingen van K uyper, juist de ei­ gen universiteit te profileren. Die laatste motivatie maakt deze leerstoelen interessant voor de Vereniging waar de VU van uit gaat. Tot nu toe hebben zich nog geen humanisten of atheïsten bij de VU gemeld, die graag een we­ tenschappelijke dialoog willen aangaan met christelijke colle­ ga's. Dat zou overigens niet makkelijk zijn, want bijzonder hoogleraren moeten net als an­ der personeel van de universi­ teit de doelstelling onderschrij­ ven. Vanuit de Vereniging ge­ zien een redelijke eis: "Het geld

dat de VU werft ­ dus ook voor hen ­ wordt duidelijk geworven op basis van die doelstellingen. Dan moet je ook kunnen zeggen dat dat geworven geld ook wordt besteed in de lijn van die doelstellingen, dus voor (bijzon­ dere) hoogleraren die die doel­ stellingen onderschrijven", al­ dus secretaris P.J. K ruysse. Bickelhaupt: "Ik denk niet dat er een centraal idee of doelstelling is met betrekking tot de bijzon­ dere leerstoelen, zoals 'het bin­ nenhalen van andersdenken­ den'. Onze commissie wil in eer­ sten instantie inspelen op iedeeën en behoeften die bij fa­ culteiten leven. Er blijkt een gro­ te verscheidenheid aan motie­ ven te zijn. Zoals het behouden van goede mensen, het leggen van accenten in die anders ­ door de bezuinigingen ­ geen kans zouden krijgen, of gewoon het aantrekkelijker maken van onderwijs en onderzoek."

Wie is er 'bijzonder' op de VU? De bijzonder hoogleraren aan de VU, met tussen haak­ jes hun leeropdracht. Waar niets anders vermeld is, zijn zij benoemd vanwege het VU­fonds. Theologie: • prof.dr. A. van der Heide (Judaïs­ tiek ­ vanwege de stichting tot be­ vordering van het wetenschappe­ lijk onderwijs in de judaïstiek) Recht: • prof.mr. H.J. de Ru (Economische Bestuursrecht) • prof.mr. A. Postma (Onderwijs­ recht ­ vanwege de Stichting Bijzon­ dere Leerstoelen Onderwijsrecht) • mevr. prof.mr. W.M. Levelt­Over­ mars (sociaal zekerheidsrecht ­ vanwege het Mr. J.P.L.C. de Kruyff­ fonds) • prof.dr. H.E.S. Woldring (Levens­ beschouwing en politieke filosofie ­ vanwege de stichting Dr. A. Kuy­ perfonds) Natuurkunde: • prof.dr. M.J. van der Wiel (Atoom­ en molecuulfysica ­ vanwege de stichüng FOM) • prof.dr. W. Hogervorst (Atoomfy­ sica) • prof.mr.dr. W.F. van Gunsteren (Numerieke natuurkunde) Biologie/Wijsbegeerte: • prof.dr. W.J. van der Steen (Wijs­ begeerte van de biologie) Geologie: • prof.dr. J.F. Vandenberghe (Pleis­ tocene geologie en ­morfologie) Letteren: • prof.dr. E. Kooiman (Orgelkunde) • prof.dr. G.J. Schutte (Geschiede­ nis van het Nederlands protestan­ tisme) • prof.dr. J. van Marie (Taalveran­ dermg) Economie: • prof.dr. J.W. Gunning (Staatshuis­ houdkunde, i.h.b. op het terrem van de mternationale economische be­ trekkingen en de ontwikkelingseco­ nomie) • prof.dr. A.H.E.M, Wellink (Mone­ taire en bancaire vraagstukken ­ vanwege de gelijknamige stichting) • prof.dr. C.E. Beckers (Beleg­ gingsleer­ vanwege de gelijknami­ ge stichting) PPW: • prof.dr. P.L. Koopman (Psycholo­ gie van management en organisa­ tie ­ vanwege de BV Laboratorium voor Toegepaste Psychologie) Wijsbegeerte: • prof.dr. H.G. Geertsema (Wijsge­ ng denken van Herman Dooye­ weerd en de betekenis ervan voor hedendaagse wijsgerige discus­ sies) W

Q

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen