Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 389

fiDVps^/p£

11 MAART 1988 "U zult wel h e b b e n geconsta­ teerd dat d e g a n g v a n zaken tot nu toe niet rooskleurig is, "aldus prof. Posthumus tot zijn gehoor. "Een studie uit 1983 schatte dat in Nederland d e vermindering v a n het productievolume v a n land­ en tuinbouwgewassen door ozon 3,4 procent bedroeg. De totale vermindering door luchtverontreiniging v a n ozon, zwaveldioxide e n waterstof fluo­ ride zou vijf procent bedragen." Posthumus werd a a n d e VU be­ noemd tot hoogleraar in d e fyto­ toxicologie v a n luchtverontrei­ nigende stoffen, d e eerste in Ne­ derland. Fytotoxicologie is d e wetenschap die zich bezighoudt met d e bestudering v a n d e in­ vloeden v a n giftige stoffen op planten. "Zure regen wordt ervaren als een grote bedreiging," m e e n d e Posthumus. Hij w e e s op d e pu­ blieke belangstelling voor puljli­ caties over zaken als d e ver­ dwijning v a n d e vissen in Scan­ dinavische meren, het afsterven of minder vitaal worden v a n bossen in Midden­Europa, het vergrassen v a n heidevelden, de verzuring v a n vennen e n het plaatselijk uitsterven v a n be­ paalde plantensoorten zoals korstmossen.

Fytotoxicoloog prof. dr. A.C. Posthumus in oratie:

'Vaker planten gebruiken voor opsporen luchtverontreiniging' Wetenschappers moeten vaker gebruik m a k e n van b e p a a l d e gevoelige planten om n a te g a a n welke effecten luchtverontreiniging heeft. Zij zouden moeten onderzoeken wat d e gevoelig­ ste planten zijn om die te kunnen gebruiken zo­ als ratten en cavia's als proefdieren dienen. Dat zei prof. dr. A.C. Posthum us, d e eerste hoogleraar in d e fytotoxicologie v a n d e lucht­ verontreiniging in ons land, gisteren in zijn inaugurele oratie.

Henk Vlaming In en vooral n a d e Tweede We­ reldoorlog zijn extra grote pro­ blemen met luchtverontreini­ ging ontstaan omdat d e indus­ triële ontwikkeling in verschil­ lende l a n d e n d e uitstoot v a n vervuilende stoffen d e e d toene­ men, zonder dat bestrijdings­ of zuiveringstechnieken werden toegepast. "Tegenwoordig wordt d e angstige verwachting uitgesproken dat d e aantasting v a n d e vegetatie op a a r d e steeds verder doorgaat," zei Posthumus. "De hoge tot zeer hoge schoorstenen d r a g e n hier a a n bij e n ook het sterk toege­ nomen weg­ e n luchtverkeer zorgen voor wijde verspreiding ervan."

Stress

Ozon "Maar lang niet al deze effecten worden door verzuring of verzu­ ring alleen veroorzaakt," zei d e fytotoxicoloog. "Ook niet­zure luchtverontreinigende stoffen zoals ozon zijn hiervoor mede­ verantwoordelijk." Hij noemde ozon om drie redenen zeer b e ­ langrijk in onze atmosfeer. On­ der invloed v a n ultraviolet zon­ licht wordt uit verontreinigende stoffen, zoals stikstof­ e n kool­ waterstofverbindingen, voor d e planten giftig ozon gevormd. Dat is wat a n d e r s d a n d e ozon­ l a a g op vijftien tot vijftig kilome­ ter hoogte. Dat beschermt d e a a r d e tegen het schadelijke ul­ traviolette zonlicht. Deze ozon wordt door d e luchtverontreini­ gende stoffen, vooral drijf g a s ­ sen uit spuitbussen, afgebroken. In de derde plaats speelt ozon een rol bij het broeikaseffect. Met n a m e door e e n toename van d e concentratie v a n ozon als luchtverontreinigende stof, neemt d e warmte­isolatie v a n de a a r d e toe. Daardoor stijgen de temperaturen. "Na zure re­ gen is er d a a r o m steeds meer aandacht nodig voor ozon, in relatie met energie v a n d e zon," vond Posthumus. "Voor wat be­ treft de luchtkwaliteit in Neder­ land wisselen zure regen e n ozon­zonneschijn elkaar af. Daarbij geraken we thans v a n de zure regen in d e ammonium­ zoute drup." "Het is zeker realistisch om in plaats v a n stress door zure re­ gen te spreken v a n 'a cup full of stresses," legde hij uit. "Het beeld dat hieruit n a a r voren komt is dat v a n e e n emmer die zo ver gevuld is met negatieve componenten dat hij dreigt over te lopen. Een belangrijk onder­ deel hiervan is d e fotochemi­ sche luchtverontremiging. Ozon en peroxyacylnitraten zijn hier­ van de bekendste fytotoxische stoffen. Het is al lang bekend dat deze vanaf d e veertiger ja­ ren in zonnige gebieden met veel koolwaterstoffen e n stik­ stofdioxiden, bijvoorbeeld Cali­ fornié schade toebrachten a a n de vegetatie."

Historie Posthumus ging in op d e historie van d e luchtverontreiniging. "Ook in d e prehistorische tijd heeft luchtverontreiniging d e vegetatie beschadigd," zo weet Posthumus. Hij wees op vul­ kaanuitbarstingen, bosbran­ den, en bliksem. "De mens droeg droeg toen slechts zeer

Prof. Posthumus: Zure regen wordt als bedreigend gezien, m a a r ozon is het zeker ook. Foto AVC/vu lokaal e n sporadisch bij door het stoken v a n vuren voor ver­ warming e n bereiding v a n voedsel," zo doceerde d e hoog­ leraar. "De zwavelhoudende ertsmijnen en ­roosterovens v a n d e Egyptenaren zullen al duide­ lijk meer luchtverontreiniging h e b b e n geproduceerd. In d e tijd

Adverteren in Ad Valvas is adverteren voor een herltenbare groep en dus gericht adverteren

\

v a n het Romeinse rijk zullen d e metaalsmelterijen e n a n d e r e luchtverontreinigende verbran­ dingsprocessen op lokale schaal negatieve effecten a a n d e vegetatie h e b b e n veroor­ zaakt. Seneca k l a a g d e in het jaar 61 over d e stank v a n d e lucht in de stad Rome."

"De effi jten v a n luchtverontrei­ niging g a a n g e p a a r d met ver­ schillende soorten symptomen. Meestal zijn d e reacties v a n planten a l g e m e n e stressreac­ ties, die ook door a n d e r e facto­ ren, zoals ziektes, insectenpla­ gen of vorst kunnen worden ver­ oorzaakt. De symptomen varië­ ren v a n bladstandveranderin­ gen, versnelde veroudering, bladvergeling en ­afsterving, blad­, bloem­ en vruchtabortie, groeivermindering tot totale af­ sterving v a n d e plant. Soms tre­ den er verliezen op die niet di­ rect in economische termen zijn terug te leiden. Sommige effec­ ten, zoals het optreden v a n re­ sistentie tegen luchtverontreini­ ging, lijken positief. Maar uitein­ delijk levert het een verlies a a n genetische variatie e n e e n ver­ minderde groeikracht op." "Het is nodig om drastische maatregelen te treffen om die luchtkwaliteit te krijgen e n te

houden die nodig is voor het ongestoord voortbestaan van veel levende organismen," be­ toogde Posthumus. Hij sugge­ reerde zo min mogeLjk luchtver­ ontreinigende energie en luxe consumptiegoederen te gebrui­ ken. "Daarnaast zijn technische oplossingen mogelijk, zoals ver­ mindering of preventie v a n emissies door bestrijdings­ en zuiveringstechnologieèn toe te p a s s e n bij allerlei energie­ en a n d e r e productieprocessen."

Indicatoren Posthumus legde uit dat met fy­ totoxicologische kennis meer kan worden g e d a a n voor mi­ lieubeheer d a n het onderzoe­ ken en evalueren v a n s c h a d e door luchtverontreiniging. Ge­ voelige planten r e a g e r e n snel op luchtverontreiniging. Het is mogelijk om met behulp v a n deze 'indicatorplanten' n a te g a a n w a n n e e r e n hoeveel s c h a d e de luchtverontreiniging het plantenrijk toebrengt. Ook kunnen op deze manier trends en veranderingen in d e veront­ reinigingseffecten worden op­ gespoord. Het probleem is dat er te weinig v a n deze planten voorhanden zijn. "Het is a a n d e vakgenoten om gezamenlijk vast te stellen wat d e gevoeligste planten zijn," stelde Posthumus. "Die zouden als een toetsobject kun­ nen dienen voor dit onderzoek, net zoals ratten e n cavia's bij onderzoek als proefdieren wor­ den gebruikt. Rekening hou­ dend met het feit dat d e milieu­ problematiek in d e zich ontwik­ kelende derde wereldlanden een grotere rol zal g a a n spelen, denk ik dat ook plantensoorten uit deze landen in het toetsas­ sortiment moeten worden opge­ nomen."

PROMOTIEPLAATSEN QUANTUMELEKTRONICA Ultra­Centrifuge Nederland NV zoekt voor h a a r laserresearch

JONGE FYSICI EN ELEKTROTECHNICI (DRS., IR.) (voor promotie-onderzoek) Met duidelijke belangstelling voor fundamenteel onderzoek op het g e b i e d van laserfysica en d e daarbij b e h o r e n d e elektrotechnische apparatuur ontwikkeling

EEN BEDREIGING VOOR ONS ALLEMAAL

Het onderzoekprogramma omvat d e volgende onderwerpen — hoogvermogen excimeerlasers met hoge herhalmgsfrequentie m internationaal Eureka­ verband — fundamenteel onderzoek aan verstembare free­elektronlasers — frequentie­conversie via gestimuleerde Ramanemissie — optisch geisompte verstembare lasers

Iedere Nederlander tussen de 20 en 40 jaar kan het slachtoffer worden van de slopende ziekte Multiple Sclerose. En de medische wetenschap kijkt machteloos toe. Omdat er nauwelijks geld is vooronderzoek. Uw bijdrage helpt mee een eind te maken aan de bedreiging die MS voor ons allemaal is. (,IR()6989

Aanstelling zal g e s c h i e d e n m dienst van d e onderneming voor d e duur van het onderzoek e n dient te leiden tot e e n promotie Het onderzoek wordt m teamverband verricht o n d e r leiding van Prof Dr Ir W J Witteman Desgewenst kunnen inlichtingen worden ingewonnen bij het hoofd Technische staf, ir HJG. van Heel, tel 05490­45218 Belangstellenden wordt verzocht hun sollicitatie te zenden aan het hoofd Personeel Organisatie van Ultra Centrifuge Nederland NV, Postbus 158, 7600 AD Almelo, onder vermelding van referentienr CA 003 U C N heeft een internationale bekendheid op het gebied van de hoogwaardige ultra­centnfuge­technologie voor de verrijking van uranium Een bedrijf waar zowel baan­ brekend onderzoek naar als produktie van zeer snel rote­ rende centrifuges wordt verricht UCN m aakt deel uit van het Nederlands­Westduits­Bntse Urenco­concern

Ultra-Centrifuge Nederland N.V.-Almelo \

^^s^Èh.

^Ê^ÉirnhMé mmm è Msi m éAt m

Partner m UrenCO

/

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen