Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 305

29 JANUARI 1988

PD\FlS/FiS

Satelliet leert lezen in Botswana De mogelijkheden v a n e e n sa­ telliet zijn legio. Hij kan veel zien, m a a r ondanks dat is het a p p a r a a t eigenlijk toch nog a n ­ alfabeet. Het weet niet wat het ziet en kan er nog g e e n beteke­ nis uit afleiden. Op d e VU is e e n grootschalig onderzoeksplan ontwikkeld om d a a r v e r a n d e ­ ring in te brengen. Het wachten is nog op het groe­ ne licht (en financiële onder­ steuning) v a n d e Beleidscom­ missie voor Remote S ensing (BCRS), d e grote geldschieter van het projekt, w a a r n a het on­ derzoek e e n a a n v a n g k a n ne­ men. D a a r o p vooruitlopend zijn enkele VU­medewerkers vast n a a r Afrika gereisd om voorbe­ reidmgen te d o e n voor d e uit­ voering v a n het projekt. Botswana is voor voedselvoor­ ziening afhankelijk v a n sorg­ hum en mais. De regenperiode begint ongeveer half oktober e n men zaait als d e grond d a a r vochtig genoeg voor is. Plaatse­ lijke agrariërs g a a n af op hun eigen oordeel om het moment van zaaien te bepalen. Die in­ schatting hoeft niet d e beste te zijn. De bodemvochtigheids­ g r a a d verschilt v a n plaats tot plaats. S oms zaaien boeren in een lokatie op e e n verkeerd mo­ ment, waardoor d e oogst ge­ deeltelijk mislukt. Satellieten h e b b e n d e mogelijk­ heid om foto's te m a k e n v a n het aardoppervlak w a a r o p in prin­ cipe d e bodemconditie is af té lezen. Op grond v a n deze foto's kurmen wetenschappers het beste ogenblik om te zaaien be­ palen. Het interpreteren v a n op­ pervlaktefotot's heet remote sensing. Het probleem is echter dat men met in voldoende m a t e over die kennis beschikt. S atel­ lieten produceren vooral foto's waarop cijfertjes met opper­ vlaktetemperaturen staan. Maar wat dat allemaal zegt is (nog) niet bekend. Men weet bij­ voorbeeld niet of d e gemeten temperaturen op vegetatie of op de bodem zelf slaan. De uitvoering v a n het projekt, opgezet door dr. A.A. van dei Griend van d e vakgroep Hydro­ logie (Aardwetenschappen), komt er op neer dat oppervlak­ tefoto's zullen worden vergele­ ken met w a a r n e m i n g e n op aar­ de. Het onderzoek bestaat mt verschillende onderdelen. VU­ medewerkers verrichten metin­ gen v a n vocht­, temperatuur­, wmd­ e n kooldioxideuitwisse­ ling tussen verschillende lucht­ lagen. Het is e e n stukje funda­ menteel onderzoek. Zij probe­ ren e e n indruk te krijgen hoe deze uitwisselingsprocessen plaatsvinden.

Uitstekend "Botswana leent zich uitstekend voor dit onderzoek," zegt prof. dr. Hans Vugts. Hij leidt het on­ derzoek n a a r uitwrisselingspro­

KNAW­feUows Dit jaar zijn er opnieuw 52 veel­ belovende onderzoekers in Ne­ derland uitgekozen door d e Ko­ ninklijke Nederlandse Akade­ mie van Wetenschappen (KNAW) voor een 'fellowship'. Dat IS een beurs voor toponder­ zoekers, die d e leemte moeten vullen tussen d e vergrijzende generatie onderzoekers en d e jonge assistenten­in­opleiding m het onderzoekersbestand v a n universiteiten. Vorig j a a r z e g d e Deelman toe dat er d e komende VI]f jaar driehonderd v a n der­ gelijke onderzoekers op basis van een eigen onderzoeksvoor­

VU­medewerkers doen in Botswana een poging om de satelliet te alfabetiseren. Het lezen van oppervlaktefoto's kan grote betekenis hebben voor de voedselverbouw in de derde wereld. Zowel de wereldvoedselbank als het bedrijfsle­ ven zijn hier sterk in geïnteresseerd.

Henk Vlaming portmogelijkheden b e s t a a n . De binnenlandse v r a a g is gering, m a a r in het buitenland, met n a m e d e derde wereld, ligt er een interessante markt.De ge­ zamelijke ministeries h e b b e n een speciaal potje a a n g e l e g d waaruit jaarlijks zes miljoen gulden valt te verdelen ten be­ hoeve onderzoeksprojekten die bijdragen tot d e ontwikkeling hiervan. Het stimuleringsprojekt is in 1986 v a n start g e g a a n e n heeft e e n looptijd v a n vijf jaar.

Bedrijfsleven "Nu al h e b b e n we zoveel a a n ­ vragen dat w e d e helft v a n alle projekten af moeten wijzen," zegt een medewerker v a n BCRS, d e beheerder v a n het sti­ muleringspotje. "Het is nadruk­ kelijk d e bedoeling dat het be­ drijfsleven er d e vruchten v a n plukt. Het past in het overheids­ beleid dat er v a n uitgaat dat een deel v a n het wetenschap­ pelijk onderzoek bij het bedrijfs­ leven terecht komt." Vooralsnog neemt remote sensing in Neder­ land e e n bescheiden plaats in vergeleken met Duitsland e n Frankrijk. "Het beleid op dit ge­ bied is bij ons echter prima," meent d e medewerker v a n het ministerie. Een satelliet ziet veel, m a a r begrijpt weinig. cessen op d e bodem e n in d e lucht tot enkele meters boven het aardoppervlak. "Eigenlijk zouden w e dit onderzoek ook in een a n d e r Afrikaans land kun­ nen uitvoeren. Maar dit is poli­ tiek e e n redelijk stabiel land, terwijl het klimaat zich er ook goed voor leent. Je moet e e n gebied h e b b e n dat niet te droog, m a a r ook niet kletsnat is. Bovendien h e b b e n we al jaren een samenwerkingsverband met d e Universiteit v a n Botswa­ na. Behalve het d o e n v a n me­ tingen geven we ook colleges op d e universiteit. Je bent d a a r niet alleen voor je pondje w e ­ tenschappelijke bevrediging." Vugts heeft al eerder e e n verge­ lijkbaar onderzoek in zuid­ Frankrijk uitgevoerd. In op­ dracht v a n d e EEG verrichtte hij metingen m het kader v a n ^en projekt over verwoestijning. "Het grootste probleem bij dit soort onderzoek is om d e m a s ­ ten m e e te nemen. Ze zijn me­ ters hoog e n meten op diverse hoogtes op gezette tijden d e temperatuur het vocht in d e lucht. Ze liggen nu nog in d e kelder. In Frankrijk h e b b e n w e d e grootste moeite g e h a d om die dingen in d e grond te zetten. De bodem w a s v a n steen. Het is v a a k improviseren." Andere deelnemers a a n het projekt zijn onder a n d e r e e e n

stel kunnen worden aangesteld. De VU heeft dit j a a r twee beur­ zen meer gekregen d a n vorig jaar. Toen w a r e n het er drie, nu vijf. Gekozen zijn: dr. A. Sch ofle­ leer (geneeskunde), dr. L. van Wissen (economie), drs. Brom­ mer (aardwetenschappen), dr. R. Jansen (biologie) en dr. C. Meerhoff (letteren). In prmcipe gelden deze plaatsen voor drie jaar, m a a r een verlenging tot vijf j a a r is mogelijk. Voor d e beurzen wordt door het ministe­ rie g e e n extra geld uitgegeven. De universiteiten krijgen deze beurzen voor een deel 'terug' van het geld dat afkomstig is uit d e arbeidsduurverkorting.

Om die reden honoreerde het departement d e subsidieaan­

v r a a g voor het projekt, op voor­ w a a r d e dat d e NAS A partici­ pant zou zijn. Na afloop v a n het projekt kunnen alle deelnemers d e o p g e d a n e kennis n a a r eigen believe gebruiken. ' Van d e Griend e n NAS A zijn oude be­ kenden v a n elkaar. De Hollan­ der heeft voor d e Amerikanen gewerkt, waardoor het contact relatief makkelijk gelegd werd. "NASA heeft nog steeds e e n af­ deling die zich bezig houdt met hydrologie e n remote sensing," weet Van de Griend. Een a n d e ­ re geïnteresseerde in het onder­ werp is d e wereldvoedselbank FAO. Deze krijgt d e beschikking over e e n computersysteem, Ar­ temis g e n a a m d , d a t w a t e r b a ­ lanscomponenten bijhoudt. Het is e e n systeem dat v a n b e p a a l ­ d e gebieden iedere tien d a g e n d e hoeveelheid neerslag, d e waterverdamping e n d e hoe­ veelheid bodemvocht noteert. De uitkomsten v a n het onder­ zoek n a a r vochtuitwisselings­ processen p a s s e n uitstekend in hun systeem. Artemis zal wor­ d e n gebruikt bij ontwikkelmgs­ projekten in d e derde wereld. Het projekt kost ongeveer a n ­ derhalf miljoen gulden. Een deel d a a r v a n komt uit het uni­ versiteits stimuleringsfonds. "Het is d e bedoeling dat er ie­ m a n d op dit projekt zal kunnen promoveren," zegt Vugts, "en dat is toch m a a r weer mooi meegenomen."

groep britse biologen e n NAS A, het a m e n k a a n s e centnmi voor ruimteonderzoek. NAS A zorgt voor satelietfoto's v a n het ge­ bied w a a r d e VU­mensen hun metingen verrichten e n d e Brit­ ten maken uit een vhegtuig op­ pervlaktefoto's. De foto's zullen worden vergeleken met d e be­ vindingen v a n d e VU­medewer­ kers. Zodoende hopen d e ge­ leerden e e n model te kunnen ontwikkelen waaruit men e e n oppervlaktefoto k a n mterprete­ ren. Een tweede team VU­we­ tenschappers, b e s t a a n d e uit hy­ drologen, zal zich bezighouden om modellen over bodemvocht e n verdamping te ontwikkelen. In het geval v a n Botswana wü men a a n d e h a n d v a n satelliet­ foto's vaststellen w a n n e e r zich d e beste omstandigheid voor zal doen om d e nieuwe oogst in te zaaien. Van overheidswege is met wel­ willendheid g e r e a g e e r d op het plan v a n initiator dr. Van d e Griend. Het ontwikkelen v a n re­ mote sensing in Nederland heeft d e w a r m e belangstelling v a n d e regering. De verwachte overheidssubsi­ die wordt niet verstrekt in het kader v a n d e ontwikkelingssa­ menwerking, m a a r heeft e e n economische betekenis. Bij d e overheid meent men dat er voor remote sensing aanzienlijke ex­

Een satellietopname v a n Nederland

Rechter: S S H mag lastige bewoner kamer uitzetten De S S H­VU m a g e e n bewoner v a n Uilenstede die overlast ver­ oorzaakte op zijn eenheid, uit zijn kamer zetten. Dat heeft d e vice­president v a n d e Amster­ d a m s e rechtbank, mr. J.M. Frak­ king, vorige week d o n d e r d a g m een kort geding b e p a a l d . De jongen zou zowel zijn eigen kamer als d e g e m e e n s c h a p p e ­ lijke keuken, douches e n toilet­ ten op d e e t a g e met veertien wooneenheden h e b b e n ver­ waarloosd en bevuüd.

De overige bewoners h a d d e n in d e rechtszaak, die d e S S H­VU voor het mogen beèmdigen v a n d e huurovereenkomst h a d a a n ­ gespannen, onder meer a a n g e ­ d r a g e n dat d e bewoner door w a n g e d r a g het gewone leven op d e afdeling onmogelijk maakte. Behalve dat hij zijn kle­ ding en zichzelf nooit waste, veroorzaakte zijn nalatigheid tevens brandgevaarlijke situa­ ties. Daar kwam bij dat d e afde­ ling afgesloten werd v a n d e te­

lefoon omdat hij zijn deel v a n d e rekening, driehonderd gulden, niet betaalde. Begin januari besloten d e me­ debewoners tot e e n huurstaking om hun klachten over d e situatie kracht bij te zetten. De rechter achtte d e grieven ernstig ge­ noeg om de eis v a n d e S S H­VU , beëindiging v a n d e huurover­ eenkomst, m te wüligen.

(Geeja

Oldenbeuvmg)

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen