Ad Valvas 1987 - 1988 - pagina 529

—

^CULTUUR

Fort a a n de Drecht geeft kunst de ruimte Er is een wereld v a n verschülen tussen d e kunstexpositie d e KunstRai en e e n tentoonstelling m het Fort a a n d e Drecht in Uit­ hoorn. In d e RAI wordt het werk gepresenteerd als haringen in te kleine tonnetjes. Een w a r e uitdragerij. Het m a g hier d a n g a a n om het signaleren v a n tendenzen in d e h e d e n d a a g s e kunst, deze kunst heeft zich wel moeten schikken n a a r d e be­ perkte ruimte v a n d e galerie en het rigide circuit v a n d e kunst­ handel. Ook het Fort a a n d e Drecht pre­ senteert h e d e n d a a g s e kunst. Actueler k a n eigenlijk niet, d e kunstenaars m a a k t e n het werk speciaal voor deze tentoonstel­ ling en deze ruimte. En ze kre­ gen de ruimte. K unst heeft hier niet het onwrikbare gewicht v a n een zak goud. Het zijn tijdelijke ingrepen in d e architectuur e n m het landschap. Tijdelijk e n in die zin vluchtig, m a a r wel een blijvende indruk achterlatend op het netvlies. Hier staat d e ervaring v a n kunst voorop, niet de w a a r d e . Stichting Fort a / d Drecht is er voor kunstenaars door kunste­ naars. In ongeveer drie exposi­ ties per j a a r geeft zij kunste­ naars d e mogelijkheid zich bui­ ten de condities v a n kunsthan­ del en musea te presenteren. Dwalend door het fort duiken telkens uit onverwachte hoeken beelden, installaties en w a n ­ dobjecten op. Het meeste werk heeft direct betrekking op d e omgeving. De krukjes v a n Wal­ do Bien, w a a r o p stukken wal­ visbot en een k r a a g v a n karton

Iris Dik (het silhouet v a n honden sugge­ rerend) trekken een spoor door g a n g e n e n zalen. Het indrukwekkendst is d e in­ stallatie 'Nachtwache' v a n Ka­ zuo Katase. Een keten v a n asso­ ciaties verbindt zijn werk met d e omgeving. Een schüderij v a n Magritte uit 1947, w a a r o p e e n n a a k t e vrouw met een groenig lichaam e n e e n masker, domi­ neert als uitvergrote dia, d e ruimte. De w a n d e n zijn beschil­ derd in het groen v a n het li­ chaam. De r a m e n zijn zwart ge­ blindeerd met twee uitgesneden spleten, als in het masker. Het fort is potdicht, op twee kijkga­ ten na. Een sfeer v a n spanning e n mysterie wordt versterkt door e e n b r a n d e n d e k a a r s in d e gang. Buiten g a a t K atases installatie verder. Een schaal in hetzelfde groen als d e ruimte staat boven­ op het fort tussen het gras, e n legt zo een verbinding met d e natuur eromheen. Plotseling zie ik, wat K atase moet h e b b e n ge­ ïnspireerd: d e donkere roestige bollen op het dak met spleten erin, ter luchtverversing. Het lij­ ken de onheUspeUende maskers v a n bewakers. De groene schaal is hier d e omgekeerde vorm van: open voor nieuwsgie­ rige blikken. K atase speelt met d e contrasten gesloten­open, donker­licht, onheUspellend­ lieflijk tussen het fort e n d e om­ ringende natuur. Ook Michael Jacklin verwijst n a a r het verdedigingskarakter

v a n het gebouw. Voor zijn in­ stallatie 'Wachters' vormde hij d e constructiematerialen v a n het fort tot fantasierijker bouw­ sels. Twee cementen kolossen s t a a n verscholen in e e n betonij­ zeren kooi. Pionnen in e e n nooit gespeeld spel stratego. Borek Sipek creëerde een prachtig romantisch hoekje om even bij w e g te dromen. Een glazen v a a s v a n deze architect en ontwerper staat in e e n lieflijk prieeltje tussen het bladeren­ groen. 'Glazende rust op en tus­ sen beton' luidt d e toepasselijke titel. A a n d e tentoonstelling werd het idee m e e g e g e v e n dat er in d e kunst momenteel e e n scheiding optreedt tussen werk met e e n Apollonisch e n e e n Dyonisisch karakter, tussen ratio en emotie, strenge geometrie e n uitbundi­ ger werk. De v r a a g in d e catalo­ gus is of dit ook in d e tentoon­ stelling in het fort te zien zal zijn. Over het a l g e m e e n getuigt d e expositie eerder v a n d e tegen­ woordig zo kenmerkende diver­ siteit in d e kunst, d a n v a n een b e p a a l d e tweedeling. W a a r ge­ bruik wordt g e m a a k t v a n con­ trasten, lijken deze veelal geïn­ spireerd door d e omgeving zelf, zoals buiten­binnen, natuur­cul­ tuur, heden­verleden. De monumentale sculpturen v a n Rudi van de Win f verbinden d e twee uiterste punten boven­ op het fort. Het werk zelf g a a t ook over uitersten: d e e n e toren­ hoge obelisk is wit, d e a n d e r e zwart. Midden ertussen staat e e n houten paaltje met inscrip­

Vier postbodes in Filmmuseum Wie wat bewaart, heeft wat. Daar k a n g e e n museum om­ heen. Een probleem met het Nederlands Filmmuseum was tot voor kort dat al het in de loop der jaren verzamel­ de fraais zelden a a n d e ge­ ïnteresseerde filmkijker ­ laat s t a a n a a n het grote pu­ bliek ­ getoond werd. Alleen de bibliotheek functioneer­ de, m a a r ik h e b altijd ge­ leerd dat films g e m a a k t zijn om te zien. Het afgelopen seizoen is gelukkig het roer omgegooid. Directie en vele nieuwe medewerkers d o e n er aUes a a n om het FUmmu­ seum te m a k e n tot wat het hoort te zijn: e e n plek voor de uitbreng, begeleiding e n vertoning v a n hoogte­ e n dieptepunten uit d e filmge­ schiedenis. Ossessione v a n Luchino Vis­ conti dateert v a n 1942 e n wordt gerekend tot d e hoog­ tepunten v a n d e filmge­ schiedenis. N a a r aanleiding van de hernieuwde uitbreng van de film vertoont het Filmmuseum ook d e a n d e r e versies v a n d e roman w a a r ­ op Visconti zich b a s e e r d e : ^ 'The Postman Always Rings Twice' v a n James M. Cain, verschenen in 1934, is vier keer verfilmd. Het v e r h a a l in het kort: G a r a g e h o u d e r neemt monteur in dienst die een hartstochtelijke verhou­ ding begint met zijn vrouw. De geliefden besluiten d e echtgenoot uit d e weg te rui­

Hartstocht in Ossessione v a n Visconti men. Dat loopt, uiteraard, slecht af. Een Franse versie Le dernier fournanf uit 1939 v a n Pierre Chenal schijnt zelfs voor d e medewerkers v a n het Film­ museum nog e e n verrassing te zijn. Hollywood w a a g d e zich twee keer a a n d e ro­ m a n v a n Cain. Zelf vind ik d e film noir­versie v a n Tay Garnett uit 1946 verre te ver­ kiezen boven d e verfilming v a n Bob Rafelson uit 1981. De laatste bevat meer porno d a n passie, een onderhuidse spanning m a a k t e plaats voor grof geweld. Mijn favoriet blijft Ossessio­ ne. Misschien wel door d e manier w a a r o p Visconti zijn personages in hun omge­

ving weet te plaatsen. Over Ossessione houdt Eric d e Kuyper, adjunct­directeur v a n het Filmmuseum, op dinsdag 7 juni om 18.00 uur een lezing. Van harte a a n ­ bevolen: als weinig a n d e r e n is De K uyper in staat zijn fil­ mische hartstochten op e e n publiek over te brengen. Maar d a a r n a snel n a a r het Amsterdams Filmhuis, want d a a r draait d e film.

(Dick

Roodenburg )

Le dernier tournant di 7 juni, The postman always ring s twice (1946) wo 8 juni. The postman always ring s twice (1981) do. 9 juni om 20 00 uur m het Filmmuseum, Vondelpark 3. Ossessione vanaf do. 2 juni in het Amsterdams Filmhuis, Ceintuurbaan 338

Foto Bram d e Hollander

ties, ervoor een ronde cirkel. Hier werd tijdens d e opening hout verbrand met e e n hevige rookontwikkeling. Een magi­ sche bezwering v a n het Apollo­ nische e n het Dyonisische? Of symbool voor het rookgordijn v a n theorieën, nieuwe stromin­ gen en etiketten w a a r m e e d e h e d e n d a a g s e kunst omgeven wordt? De expositie in het Fort a / d Drecht heeft dergelijke defi­ nities in elk geval niet nodig. Het

meeste werk is even fris, verras­ send, eeuwenoud e n toch weer nieuw als d e prachtige natuur er omheen.

Een fietstochtje w a a r d . Of met bus 170 vanuit Amsterdam, t / m 17/7 ; do t / m zo 12­18 u. Fort a / d Drecht, Grevelmgen 28, Amsteldijk­Zuid, Uithoorn. Entree fl. 2,50; catalogus fl. 25,­ Info: 020­221732 K uns­ tenaars Bien, Blake, Claassen, Dilworth, Jacklin, K atase, K ormerlmg, K uijer, Maaskant, Sipek, Wery, v a n de Wint De expositie kwam dit keer tot stand i s m. het Praktijkburo Beeldende K unstop­ drachten v a n WVC

De 'state of mind' van Quartette Jazz, tango, pop e n klassiek; alle muziekstromingen zijn aanwezig m d e Quarttetto, een schouwspel w a a r i n n a a s t muziek ook zang, d a n s en toneel e e n promi­ nente rol spelen. Dit muziek­ theater heeft g e e n plot of hoogtepunt, m a a r is een lust voor het oog. Quartette speelt zich af op e e n ver­ hoogd podium dat beschil­ derd is met rood, oranje, grijs en groene vierkantjes. Het publiek zit rondom dat podium. Om d e d a n s e r s het totale vloeroppervlak te la­ ten benutten spelen d e muzi­ kanten op e e n platform dat twee meter boven d e toneel­ vloer zweeft. Aan het begin klinkt slepen­ d e vioolmuziek. De vier ak­ teurs/dansers s t a a n doods­ til. Gelijk met d e eerste viool­ noot laten d e vier danser­ s/akteurs elkaar los, d a n s e n wervelend om elkaar h e e n en rennen tussendoor n a a r d e zijkant v a n het podium om e e n toeschouwer een h a n d te geven of g e d a g te zeggen. Een overweldigend begin. In feite is Quartetto niet zo­ zeer een verhaal, alswel e e n in beelden, muziek, z a n g en d a n s omgezette 'state of mind.' Componist Henk v a n der Meulen b a s e e r d e zich op de anekdote dat d e enige vrouw v a n het beroemde strijkkwartet Quartetto Itali­ ano om beurten getrouwd zou zijn geweest met alle drie de m a n n e n . De Ameri­ k a a n s e regisseur Ping Chong geeft hier een speel­ se uitwerking a a n .

Hoofdlijn in d e g e d a c h t e n v a n d e drie m a n n e n is Viv (Beppie Blankert), de enige vrouw in het gezelschap. Bob d e vrohjke flierefluiter (Arthur Rosenfeld), Ernst d e treurige pechvogel (Nicholas Pap), Joe d e animator v a n het stel (Michael Matthews) flirten met en wedijveren om d e liefde v a n deze vrouw. Ernst bijvoorbeeld tobt met het probleem dat hij g e e n vrouwen k a n versieren, in ieder geval Viv niet. Bob, d e tegenpool v a n Ernst, flirt juist met iedereen, inclusief d e zangeressen v a n het zangkwartet Vocem en d e vrouwen in de zaal. Joe is d e g e n e die d e troep bij el­ k a a r moet houden. In diverse scenes last Ping Chong denkpauzes in w a a r ­ in elk v a n d e m a n n e n ­ ieder op e e n hoekje v a n het podi­ um ­ e e n strategie uitdenkt om Viv te verleiden. Zo heeft Bob een prachtige scene waarin hij voordoet hoe hij vrouwen in e e n Italiaanse hotelloge kiest en versiert. Stuntelige Ernst laat d e toe­ schouwers meebeleven hoe hij als verleider jammerlijk afgaat. Dergelijke scenes maken het spel spannend, hoewel n a een uur toch e e n gevoel optreedt v a n 'nu h e b ik het wel gezien'. Dat komt omdat d e dans­, en toneels­ cenes veel herhalingen be­ vatten v a n eenzelfde soort beweging of situatie.

(Geeja

Oldenbeuvin g )

Quartetto v a n 1 t/m 12 juni m Belle­ vue te Amsterdam, behalve m a a n ­ dag

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen